Cách giải Rubik tầng 3 cho người mới gồm bốn bước, mỗi bước dùng đúng một công thức: làm chữ thập vàng, làm cả mặt vàng, đưa 4 viên góc vàng về đúng chỗ, rồi đưa 4 viên cạnh vàng về đúng chỗ. Tổng cộng bạn chỉ cần thuộc 33 nước xoay. Phần khó không phải là công thức mà là nhận ra mình đang ở trường hợp nào và cầm khối hướng nào, nên bài này dành phần lớn chỗ cho việc đó: mỗi trường hợp có một cặp hình trước và sau để bạn so với khối thật.

Tìm nhanh trường hợp

Nhìn khối từ trên xuống, bấm vào hình giống khối của bạn để xem cách giải. Ô xám là ô chưa cần để ý.

  • Trường hợp 1

    FRUR′U′F′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 2

    FRUR′U′F′FRUR′U′F′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 3

    FRUR′U′F′U2FRUR′U′F′FRUR′U′F′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 4

    FRUR′U′F′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 5

    RUR′URU2R′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 6

    RUR′URU2R′U2RUR′URU2R′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 7

    RUR′URU2R′RUR′URU2R′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 8

    RUR′URU2R′U′RUR′URU2R′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 9

    RUR′URU2R′RUR′URU2R′U2RUR′URU2R′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 10

    RUR′URU2R′U2RUR′URU2R′U′RUR′URU2R′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 11

    RUR′URU2R′U′RUR′URU2R′U2RUR′URU2R′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 12

    R′FR′B2RF′R′B2R2

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 13

    R′FR′B2RF′R′B2R2R′FR′B2RF′R′B2R2

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 14

    R′FR′B2RF′R′B2R2UR′FR′B2RF′R′B2R2

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 15

    UR′FR′B2RF′R′B2R2U2

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 16

    RU′RURURU′R′U′R2

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 17

    RU′RURURU′R′U′R2RU′RURURU′R′U′R2

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 18

    RU′RURURU′R′U′R2URU′RURURU′R′U′R2U′

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 19

    RU′RURURU′R′U′R2U′RU′RURURU′R′U′R2U

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 20

    FRUR′U′F′

    • Chữ thập vàng: F R U R' U' F'
    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 21

    RUR′URU2R′

    • Mặt vàng (Sune): R U R' U R U2 R'
    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 22

    R′FR′B2RF′R′B2R2

    • Đưa viên góc vàng về đúng chỗ (A-perm): R' F R' B2 R F' R' B2 R2
    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 23

    RU′RURURU′R′U′R2

    • Đưa viên cạnh vàng về đúng chỗ (U-perm): R U' R U R U R U' R' U' R2
    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →

Tầng 3 (nhiều người gọi là tầng cuối) là tầng có viên trung tâm vàng, giải sau khi đã xong tầng 1 và tầng 2. Bài Cách giải Rubik 3x3 cho người mới đi qua cả bảy bước một lượt; bài này chỉ nói về tầng 3 nhưng sâu hơn: vì sao các bước đi theo thứ tự này, vì sao công thức không phá hai tầng dưới, hình nào bạn sẽ gặp nhiều nhất, và phải làm gì khi khối "bị hỏng". Mọi công thức và mọi hình trong bài đều được chạy thử trên trình mô phỏng khối Rubik của EasyRubic, giống hệt khoá học trên trang.

Tóm tắt: 4 bước giải Rubik tầng 3

BướcMục tiêuCông thứcSố nướcLàm nhiều nhất
4Chữ thập vàngF R U R' U' F'63 lần
5Mặt vàngR U R' U R U2 R' (Sune)73 lần
6Đưa viên góc vàng về đúng chỗR' F R' B2 R F' R' B2 R2 (A-perm)92 lần
7Đưa viên cạnh vàng về đúng chỗR U' R U R U R U' R' U' R2 (U-perm)112 lần

Cột cuối là số lần làm công thức trong trường hợp xấu nhất của bước đó, đếm theo các trường hợp bên dưới. Số bước đánh từ 4 đến 7 vì trong khoá học EasyRubic, ba bước đầu (chữ thập trắng, viên góc tầng 1, viên cạnh tầng 2) là tầng 1 và tầng 2.

Trước khi bắt đầu tầng 3

Hãy kiểm tra những điều sau:

  • Tầng 1 và tầng 2 đã xong hoàn toàn. Mặt trắng ở dưới, bốn viên cạnh của tầng 2 đúng chỗ. Nếu còn một viên cạnh của tầng 2 sai, các bước sau sẽ không cho ra kết quả như mô tả. Xem lại cách ghép viên cạnh tầng 2 nếu cần.
  • Cầm khối đúng cách: viên trung tâm vàng ở trên, viên trung tâm trắng ở dưới. Trong hình, mặt có chữ HƯỚNG VỀ BẠN là mặt trước. Trước khi so hình và trong suốt lúc làm công thức, giữ mặt trước luôn quay về phía bạn; chỉ xoay cả khối khi bài bảo bạn đổi hướng cầm. Khi bài nói "trước bên trái" là nói về viên góc của tầng 3 nằm ở mặt trước, phía tay trái.
  • Đọc hình: mỗi trường hợp có hai hình. Khối trong hình luôn cầm như nhau: mặt vàng ở trên, mặt xanh lá ở trước, mặt cam bên phải; mặt đỏ bên trái và mặt xanh dương phía sau bị khuất. Hình bên trái là khối trước khi làm công thức, hình bên phải là sau. Chỉ những viên cần nhìn mới có màu, các viên khác để xám. Hình sau luôn là khối đã giải; trên khối của bạn, hàng trên của các mặt bên có thể còn lệch, việc đó để các bước sau lo.
  • Gọi tên viên theo màu: mỗi viên góc của tầng 3 có ba màu, ví dụ viên vàng - xanh lá - đỏ là viên có một ô vàng, một ô xanh lá, một ô đỏ. Chỗ đúng của nó là góc giữa mặt vàng, mặt xanh lá và mặt đỏ, tức trước bên trái của tầng 3. Ở bước 6 và bước 7, lời chú thích gọi từng viên theo màu như vậy để bạn tìm được nó trong hình.
  • Đọc được ký hiệu R, U, F, R', U2. Nếu chưa quen, đọc bài Ký hiệu Rubik cho người mới trước.
THỬ NGAY TẠI ĐÂY

Bốn nước.
Mỗi nước một lần.

Bấm từng ký hiệu và theo dõi một viên. Đây là bài tập quan sát chuyển động.

Vì sao tầng 3 đi theo thứ tự này

Mỗi viên của tầng 3 phải đúng hai thứ: đúng hướng (ô vàng nằm ở mặt trên) và đúng chỗ (hai ô còn lại cùng màu với viên trung tâm của mặt nó nằm). Bốn bước chia đều hai việc đó:

  • Bước 4 và bước 5 chỉ lo hướng: lật viên cạnh rồi xoay viên góc cho ô vàng lên trên. Lúc này các ô mặt bên lộn xộn cũng không sao.
  • Bước 6 và bước 7 chỉ lo chỗ: đổi chỗ viên góc rồi viên cạnh, không lật hay xoay viên nào nữa.

Thứ tự này chạy được vì mỗi công thức sau không phá việc của công thức trước. Chúng tôi đã kiểm tra trên trình mô phỏng: làm Sune, A-perm hay U-perm thì chữ thập vàng vẫn còn nguyên, và A-perm, U-perm giữ nguyên cả mặt vàng. Vì vậy, nếu sau một công thức của bước 5, 6 hay 7 mà mặt trên mất màu vàng, gần như chắc chắn bạn đã bấm sai một nước.

Ruwix sắp xếp các bước cuối theo thứ tự khác (đặt viên cạnh trước, viên góc sau) với những công thức khác (Ruwix). Cách nào cũng giải được; bài này theo thứ tự của khoá học EasyRubic để bạn chuyển qua lại giữa bài viết và khoá học mà không bị rối. Cách chia "hướng trước, chỗ sau" cũng là cách mà phương pháp nhanh CFOP dùng cho tầng cuối (xem mục "Học tiếp" ở cuối bài).

Bước 4: Chữ thập vàng

  1. Bạn đang có (đầu vào)Đúng hết 2 tầng đầu
  2. Kết quả sẽ đạt được sau khi hoàn thành bước nàyCó chữ thập vàng ở trên

Mục tiêu: lật 4 viên cạnh của tầng 3 cho ô vàng nằm ở mặt trên, tạo thành dấu cộng quanh viên trung tâm vàng. Ô mặt bên của các viên cạnh chưa cần khớp màu, các viên góc cũng chưa cần quan tâm. Công thức duy nhất của bước:

F R U R' U' F'

Chỉ nhìn ô vàng của 4 viên cạnh ở mặt trên, bỏ qua viên góc. Đã đủ chữ thập vàng thì sang bước 5. Bạn đang gặp trường hợp nào dưới đây?

  • Đường vàng nằm ngang: hai viên cạnh có ô vàng ở mặt trên nằm đối diện nhau, cùng viên trung tâm vàng tạo thành một đường thẳng. Xoay U để đường thẳng chạy từ trái sang phải, rồi làm công thức một lần.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Chữ L vàng ở góc sau bên trái: hai viên cạnh có ô vàng ở mặt trên nằm sát nhau, cùng viên trung tâm vàng tạo thành góc vuông. Xoay U để chữ L nằm ở góc sau bên trái (một viên cạnh vàng phía sau, một viên cạnh vàng bên trái), rồi làm công thức hai lần.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Chỉ có viên trung tâm vàng: không viên cạnh nào có ô vàng ở mặt trên. Làm công thức một lần, xoay U2, rồi làm thêm hai lần.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Với trường hợp chỉ có viên trung tâm vàng, thật ra bạn chỉ đang đi qua hai hình trên: sau lần đầu bạn có chữ L, sau lần tiếp theo có đường thẳng. Nếu thấy khó nhớ, cứ làm một lần rồi nhìn lại xem mình đang ở hình nào.

Hình nào hay gặp nhất? Số viên cạnh bị lật ngược ở tầng 3 luôn là số chẵn (lý do ở mục ngay dưới), nên 4 viên cạnh chỉ có 8 cách lật. Chúng tôi đếm cả 8: 4 cách là chữ L, 2 cách là đường thẳng, 1 cách chỉ có viên trung tâm vàng và 1 cách đã có sẵn chữ thập. Nếu tầng 3 nằm ngẫu nhiên, khoảng một nửa số lần bạn sẽ gặp chữ L, nên hãy tập cách đặt chữ L ở góc sau bên trái cho thật quen tay.

Vì sao công thức này không phá tầng 1 và tầng 2?

Nhìn kỹ, công thức gồm ba phần: F, rồi bốn nước giữa R U R' U', rồi F' để trả mặt trước về. Bốn nước giữa là chuỗi mà người chơi Rubik dùng ở khắp nơi, J Perm gọi nó là chuỗi bốn nước cơ bản trong hướng dẫn của mình (J Perm); bài Sexy move Rubik nói kỹ về chuỗi này. Trong lúc làm, bạn sẽ thấy vài viên của tầng 1 và tầng 2 bị kéo lên, nhưng khi xong cả sáu nước, toàn bộ tầng 1 và tầng 2 quay về như cũ. Chúng tôi đã kiểm tra điều này cho cả bốn công thức của tầng 3 trên trình mô phỏng.

Trong hình dưới, tầng 1 và tầng 2 cũng được tô màu. So hai hình: hai hàng dưới của mặt trước và mặt phải giống hệt nhau trước và sau công thức, chỉ tầng 3 thay đổi.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Điều đó có nghĩa là: nếu làm xong một công thức mà tầng 1 hoặc tầng 2 bị lệch, chắc chắn bạn đã bấm sai một nước ở giữa, chứ không phải công thức có vấn đề.

Nếu chỉ có một hoặc ba viên cạnh có ô vàng ở mặt trên

Bạn sẽ không bao giờ gặp trường hợp này trên một khối được lắp đúng. J Perm cảnh báo rằng có một hoặc ba viên cạnh vàng đúng hướng nghĩa là khối không giải được và cần tháo ra lắp lại (J Perm). Wikipedia giải thích lý do: không có chuỗi xoay nào lật được đúng một viên cạnh mà không đụng tới viên cạnh khác (Wikipedia). Xem thêm ở phần "Khi khối có vẻ bị hỏng" bên dưới.

Bước 5: Mặt vàng

  1. Bạn đang có (đầu vào)Có chữ thập vàng ở trên
  2. Kết quả sẽ đạt được sau khi hoàn thành bước nàyCả mặt vàng ở trên

Giờ bạn có chữ thập vàng, việc tiếp theo là xoay 4 viên góc của tầng 3 để cả chín ô của mặt trên đều vàng. Công thức của bước này có tên là Sune:

R U R' U R U2 R'

Bài này chỉ dùng Sune để làm mặt vàng. Muốn biết cách nhận ra nó nhanh và công thức ngược của nó, xem thêm về Sune và Antisune. Sune chỉ xoay mặt phải và mặt trên, nên nó không làm mất chữ thập vàng bạn vừa làm xong (chúng tôi đã thử trên trình mô phỏng).

Đếm số viên góc có ô vàng ở mặt trên (0, 1 hay 2), rồi xem ô vàng của các viên góc còn lại nằm ở mặt nào (trước, phải, trái, sau). Chọn trường hợp giống, rồi xoay U cho khớp hẳn. Có 7 trường hợp. Không cần học thuộc ngay cả bảy: hãy nhớ hai trường hợp một viên góc, còn lại thì so với hình bên dưới hoặc trong Bước 5 của khoá học. Hình chỉ cho thấy mặt trên, mặt trước và mặt phải; ô vàng ở mặt trái hay mặt sau thì đọc theo chữ.

Hình nào hay gặp nhất? Wikipedia cho biết không có chuỗi xoay nào vặn được đúng một viên góc (Wikipedia), nên 4 viên góc của tầng 3 chỉ có 27 cách xoay hợp lệ. Chúng tôi đếm cả 27: 12 cách có 2 viên góc vàng ở trên (khoảng 44%), 8 cách có 1 viên (khoảng 30%), 6 cách không có viên nào (khoảng 22%) và 1 cách đã xong sẵn mặt vàng. Không bao giờ có đúng 3 viên góc vàng ở trên: nếu bạn thấy vậy, một viên góc đã bị vặn bằng tay.

Bạn đang gặp trường hợp nào dưới đây?

1 viên góc có ô vàng ở mặt trên

Xoay U để viên góc đó nằm ở trước bên trái. Rồi nhìn viên góc trước bên phải của tầng 3:

  • Ô vàng của nó ở mặt trước: làm Sune một lần là xong.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Ô vàng của nó ở mặt phải: làm Sune, xoay U2, rồi làm Sune lần nữa.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Trường hợp đầu chính là hình mà Sune giải trọn trong một lần, nên nhiều người học nó trước tiên. Năm trường hợp còn lại đều là Sune lặp lại vài lần, xen giữa là một nước U.

Không viên góc nào có ô vàng ở mặt trên

Cả 4 viên góc của tầng 3 đều có ô vàng ở mặt bên. Xoay U cho đến khi thấy một trong hai hình:

  • Ô vàng ở mặt trái và mặt phải: hai ô vàng ở mặt trái, hai ô vàng ở mặt phải. Làm Sune hai lần liên tiếp.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Hai ô vàng ở mặt trái: hai ô vàng ở mặt trái, một ô ở mặt trước, một ô ở mặt sau. Làm Sune, xoay U', rồi làm Sune lần nữa.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

2 viên góc có ô vàng ở mặt trên

  • Hai viên góc nằm chéo nhau: giữ hai viên góc đó ở sau bên trái và trước bên phải. Viên góc trước bên trái có ô vàng ở mặt trước, viên góc sau bên phải có ô vàng ở mặt phải. Làm Sune hai lần, xoay U2, rồi làm Sune lần thứ ba.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Hai viên góc ở phía sau, hai viên góc trước có ô vàng ở mặt trái và mặt phải: viên góc trước bên trái có ô vàng ở mặt trái, viên góc trước bên phải có ô vàng ở mặt phải. Làm Sune, U2, Sune, U', Sune.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Hai viên góc ở phía sau, hai viên góc trước đều có ô vàng ở mặt trước: làm Sune, U', Sune, U2, Sune.
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Khi làm Sune, các ô mặt bên của tầng 3 sẽ bị xáo lại. Không sao cả: hai bước cuối sẽ xếp lại chúng. Chỉ cần mặt trên vàng hết và tầng 1, tầng 2 vẫn nguyên là bạn đã làm đúng.

Có một cách làm mặt vàng khác không cần nhận diện bảy trường hợp: lật khối cho mặt vàng ở dưới và lặp lại bốn nước R' D' R D cho từng viên góc. Bài Xoay góc vàng Rubik hướng dẫn cách đó. Hai cách đều đúng, nhưng đừng trộn chúng trong cùng một lần giải.

Bước 6: Đưa viên góc vàng về đúng chỗ

  1. Bạn đang có (đầu vào)Cả mặt vàng ở trên
  2. Kết quả sẽ đạt được sau khi hoàn thành bước nàyBốn góc vàng đúng chỗ

Mặt trên đã vàng, giờ nhìn các mặt bên. Mỗi viên góc của tầng 3 có 2 ô ở mặt bên (bỏ qua ô vàng). Viên góc đúng chỗ khi 2 ô đó cùng màu 2 viên trung tâm ở hai mặt sát nó. Ví dụ viên góc trước bên trái: ô ở mặt trước cùng màu viên trung tâm mặt trước (xanh lá), ô ở mặt trái cùng màu viên trung tâm mặt trái (đỏ). Trong hình của khoá học, viên góc đúng chỗ có vòng vàng.

Với cách cầm trong hình (vàng trên, xanh lá trước, cam phải), mỗi viên góc của tầng 3 có một chỗ riêng:

  • Viên vàng - xanh lá - đỏ: trước bên trái.
  • Viên vàng - xanh lá - cam: trước bên phải.
  • Viên vàng - xanh dương - cam: sau bên phải.
  • Viên vàng - xanh dương - đỏ: sau bên trái.

Trên khối của bạn, nếu mặt trước không phải xanh lá, cứ đọc màu theo viên trung tâm: viên góc thuộc về góc nằm giữa ba viên trung tâm cùng màu với nó.

Công thức của bước này (trong giới giải Rubik tốc độ gọi là A-perm; bài Công thức A perm có cả hai bản Aa, Ab và cách nhận diện bằng đèn pha):

R' F R' B2 R F' R' B2 R2

Công thức này giữ nguyên viên góc trước bên trái và đổi chỗ 3 viên góc còn lại của tầng 3. Nó không đụng tới mặt vàng: sau công thức, cả chín ô trên cùng vẫn vàng. Cách làm:

  1. Nhìn lần lượt 4 viên góc của tầng 3. Nếu cả 4 đã đúng chỗ, sang bước 7.
  2. Chưa thấy viên góc nào đúng chỗ? Xoay U rồi xem lại, thử đủ 4 vị trí.
  3. So với các trường hợp bên dưới.

Bạn đang gặp trường hợp nào dưới đây?

  • 1 viên góc đúng chỗ, 3 viên kia đi theo chiều kim đồng hồ: xoay cả khối để viên góc đúng chỗ nằm ở trước bên trái. Nhìn từ trên xuống, 3 viên góc còn lại cần đi theo chiều kim đồng hồ để về chỗ. Làm công thức một lần.

Trong hình: viên góc đúng chỗ là viên vàng - xanh lá - đỏ của tầng 3, ở trước bên trái (ô xanh lá ở mặt trước, ô đỏ ở mặt trái bị khuất). Ba viên kia đều sai chỗ. Ở trước bên phải là viên vàng - xanh dương - đỏ (ô xanh dương ở mặt trước, ô đỏ ở mặt phải), cần sang sau bên trái. Ở sau bên phải là viên vàng - xanh lá - cam (ô xanh lá ở mặt phải), cần sang trước bên phải. Ở sau bên trái là viên vàng - xanh dương - cam (bị khuất), cần sang sau bên phải.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • 1 viên góc đúng chỗ, 3 viên kia đi ngược chiều kim đồng hồ: vẫn đặt viên góc đúng chỗ ở trước bên trái, nhưng 3 viên còn lại cần đi theo chiều ngược lại. Làm công thức hai lần, giữ nguyên cách cầm.

Trong hình: viên góc đúng chỗ vẫn là viên vàng - xanh lá - đỏ ở trước bên trái (ô xanh lá ở mặt trước). Ba viên kia: ở trước bên phải là viên vàng - xanh dương - cam (ô cam ở mặt trước, ô xanh dương ở mặt phải), cần sang sau bên phải. Ở sau bên phải là viên vàng - xanh dương - đỏ (ô xanh dương ở mặt phải), cần sang sau bên trái. Ở sau bên trái là viên vàng - xanh lá - cam (bị khuất), cần sang trước bên phải.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • 2 viên góc chéo nhau đúng chỗ, 2 viên kia đổi chéo: xoay cả khối cho 2 viên góc đúng chỗ nằm ở trước bên phải và sau bên trái. Làm công thức, xoay U, rồi làm công thức lần nữa.

Trong hình: hai viên đúng chỗ là viên vàng - xanh lá - cam ở trước bên phải (ô xanh lá ở mặt trước, ô cam ở mặt phải) và viên vàng - xanh dương - đỏ ở sau bên trái (bị khuất). Hai viên kia đổi chéo: ở trước bên trái là viên vàng - xanh dương - cam (ô xanh dương ở mặt trước), cần sang sau bên phải; ở sau bên phải là viên vàng - xanh lá - đỏ (ô đỏ ở mặt phải), cần sang trước bên trái.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • 2 viên góc bên trái (trước và sau) đúng chỗ, 2 viên bên phải đổi chỗ: hai viên góc đúng chỗ nằm cạnh nhau thì xoay cả khối cho chúng ở bên trái. Xoay U một lần, làm công thức, rồi xoay U2.

Trong hình: hai viên đúng chỗ là viên vàng - xanh lá - đỏ ở trước bên trái (ô xanh lá ở mặt trước) và viên vàng - xanh dương - đỏ ở sau bên trái (bị khuất). Hai viên bên phải đổi chỗ cho nhau: ở trước bên phải là viên vàng - xanh dương - cam (ô cam ở mặt trước, ô xanh dương ở mặt phải), cần ra sau; ở sau bên phải là viên vàng - xanh lá - cam (ô xanh lá ở mặt phải), cần ra trước.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Công thức có nước B2 (xoay mặt sau). Nhiều người mới hay xoay nhầm chiều mặt sau; với B2 thì chiều nào cũng như nhau, nên chỉ cần chú ý đừng xoay mặt trước thay vì mặt sau.

Bước 7: Đưa viên cạnh vàng về đúng chỗ

  1. Bạn đang có (đầu vào)Bốn góc vàng đúng chỗ
  2. Kết quả sẽ đạt được sau khi hoàn thành bước nàyCả khối đã giải xong

Bước cuối cùng. Sau bước 6, 4 viên góc đã đúng chỗ, nên thường sẽ có ít nhất một mặt bên có cả hàng trên cùng một màu. Công thức (U-perm; bài Công thức U perm chỉ cách phân biệt hai chiều Ua và Ub):

R U' R U R U R U' R' U' R2

Công thức này chỉ đổi chỗ 3 viên cạnh của tầng 3, không đụng tới 4 viên góc vừa xếp xong và không làm mất mặt vàng. Cách làm:

  1. Tìm mặt bên có cả hàng trên cùng một màu (2 viên góc và viên cạnh giữa chúng). Xoay cả khối đặt mặt đó ra phía sau.
  2. Nhìn viên cạnh ở mặt trước của tầng 3: nó cần sang phải hay sang trái?

Bạn đang gặp trường hợp nào dưới đây?

  • Viên cạnh trước cần sang phải: ô mặt trước của nó cùng màu viên trung tâm mặt phải. Làm công thức một lần.

Trong hình: mặt xanh dương phía sau đã có cả hàng trên xanh dương (bị khuất). Hàng trên của mặt trước là xanh lá - cam - xanh lá: viên cạnh trước là viên vàng - cam, cần sang phải, nơi viên trung tâm cam. Hàng trên của mặt phải là cam - đỏ - cam: viên cạnh phải là viên vàng - đỏ, cần sang trái. Viên cạnh trái (bị khuất) là viên vàng - xanh lá, cần ra trước.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Viên cạnh trước cần sang trái: ô mặt trước của nó cùng màu viên trung tâm mặt trái. Làm công thức hai lần.

Trong hình: mặt sau vẫn đã xong. Hàng trên của mặt trước là xanh lá - đỏ - xanh lá: viên cạnh trước là viên vàng - đỏ, cần sang trái, nơi viên trung tâm đỏ. Hàng trên của mặt phải là cam - xanh lá - cam: viên cạnh phải là viên vàng - xanh lá, cần ra trước. Viên cạnh trái (bị khuất) là viên vàng - cam, cần sang phải.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Nếu chưa mặt nào có cả hàng trên cùng màu, cả 4 viên cạnh đều sai chỗ. Có hai trường hợp:

  • Mỗi viên cạnh đổi với viên đối diện: ô mặt trước của viên cạnh trước cùng màu viên trung tâm mặt sau, ô mặt phải của viên cạnh phải cùng màu viên trung tâm mặt trái. Làm công thức, xoay U, làm công thức lần nữa, rồi xoay U'.

Trong hình: hàng trên của mặt trước là xanh lá - xanh dương - xanh lá (viên cạnh vàng - xanh dương cần ra sau), hàng trên của mặt phải là cam - đỏ - cam (viên cạnh vàng - đỏ cần sang trái). Hai viên cạnh bị khuất là viên vàng - xanh lá ở sau và viên vàng - cam ở bên trái.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Mỗi viên cạnh đổi với viên bên cạnh: xoay U cho đến khi viên cạnh trước và viên cạnh phải đổi chỗ cho nhau: ô mặt trước của viên cạnh trước cùng màu viên trung tâm mặt phải, ô mặt phải của viên cạnh phải cùng màu viên trung tâm mặt trước. Làm công thức, xoay U', làm công thức lần nữa, rồi xoay U.

Trong hình: hàng trên của mặt trước là xanh lá - cam - xanh lá (viên cạnh vàng - cam cần sang phải), hàng trên của mặt phải là cam - xanh lá - cam (viên cạnh vàng - xanh lá cần ra trước). Phía khuất, viên cạnh sau là viên vàng - đỏ và viên cạnh trái là viên vàng - xanh dương: hai viên này cũng đổi chỗ cho nhau.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Không nhớ hai trường hợp này cũng không sao: làm công thức một lần ở hướng bất kỳ, sẽ có một mặt có cả hàng trên cùng màu, rồi làm tiếp như hai trường hợp đầu.

Xong bước này là khối đã giải.

Khi khối có vẻ bị hỏng

Tầng 3 là nơi lỗi nhỏ lộ ra rõ nhất. Đây là những tình huống thường gặp và cách xử lý:

  • Làm xong công thức mà tầng 1 hoặc tầng 2 bị lệch. Bạn đã bấm sai một nước, hay gặp nhất là nhầm R với R' hoặc quên một nước U. Không có cách "lùi lại" dễ dàng, nên hãy giải lại từ chỗ hỏng: thường chỉ vài viên cạnh của tầng 2 bị bật ra, ghép lại theo bước 3 rồi làm tiếp.
  • Làm xong công thức mà mặt vàng hay chữ thập vàng bị mất. Ở bước 5, 6 và 7, công thức đúng không bao giờ làm mất chữ thập vàng (xem mục "Vì sao tầng 3 đi theo thứ tự này"). Đây cũng là dấu hiệu bấm sai một nước, thường là cầm sai mặt trước giữa chừng.
  • Có đúng một hoặc ba viên cạnh có ô vàng ở mặt trên ở bước 4. Một viên cạnh đã bị lật ngược khi khối bị tháo (hoặc bị bung ra khi xoay mạnh). Theo J Perm, cần tháo khối ra và lắp lại (J Perm); Ruwix cũng khuyên gỡ một viên cạnh ra và lật lại (Ruwix).
  • Chỉ còn một viên góc bị xoay sai, mọi thứ khác đã xong. Không công thức nào sửa được việc này, vì không có chuỗi xoay nào chỉ vặn đúng một viên góc. Ai đó, có thể là chính bạn, đã vặn viên góc đó bằng tay. Vặn nó về lại bằng tay hoặc tháo ra lắp đúng.
  • Chỉ còn hai viên đổi chỗ cho nhau. Cũng là dấu hiệu khối đã bị tháo lắp sai, vì xoay bình thường không bao giờ đổi chỗ đúng một cặp viên.

Theo Wikipedia, không có chuỗi xoay nào chỉ vặn một viên góc hay chỉ đổi chỗ một cặp viên, và một khối bị tháo ra và lắp lại ngẫu nhiên chỉ có khoảng 1 phần 12 khả năng giải được (Wikipedia). Nên nếu khối của bạn mới bị tháo, đừng mất công tìm "công thức đặc biệt": cách chắc chắn nhất là lắp lại từ trạng thái đã giải. Bài Rubik không giải được chỉ cách nhận ra từng kiểu lắp sai, bài Lỗi thường gặp khi giải Rubik gom các lỗi ở mọi bước, và bài Nên mua Rubik nào cho người mới có vài gợi ý chọn khối ít bị bung khi xoay.

Bốn công thức Rubik tầng 3 cần nhớ

Gom lại, toàn bộ tầng 3 chỉ cần bốn công thức sau, mỗi công thức kèm hình của trường hợp nó giải trọn trong một lần:

  • Chữ thập vàng: F R U R' U' F'
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Mặt vàng (Sune): R U R' U R U2 R'
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Đưa viên góc vàng về đúng chỗ (A-perm): R' F R' B2 R F' R' B2 R2
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức
  • Đưa viên cạnh vàng về đúng chỗ (U-perm): R U' R U R U R U' R' U' R2
Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Một mẹo luyện tập: học từng công thức một, mỗi ngày một cái, theo thứ tự ngắn trước dài sau (6, 7, 9 rồi 11 nước). Làm chậm, nói thầm từng nước khi xoay, cho đến khi tay tự nhớ. Bài Cách nhớ công thức Rubik có thêm vài mẹo chia công thức thành cụm, và bài Finger trick Rubik chỉ cách xoay bằng ngón tay cho nhanh hơn. J Perm cho biết với phương pháp người mới và một thời gian luyện tập, cả khối có thể giải trong khoảng 2 đến 4 phút (J Perm). Muốn xem lại công thức của cả bảy bước trên một trang, đọc Công thức Rubik 3x3 đầy đủ.

Video tham khảo

Nếu muốn xem tay người làm, video dưới đây của J Perm (tiếng Anh) là một hướng dẫn người mới rất phổ biến. Video dùng vài công thức khác ở tầng 3, nên khi luyện, hãy chọn theo một cách duy nhất để khỏi lẫn.

Learn How to Solve a Rubik's Cube in 10 Minutes (Beginner Tutorial)Video · J Perm · YouTube

Bấm giờ và luyện tập

Giải được tầng 3 một cách ổn định rồi thì bạn có thể bắt đầu bấm giờ trên đồng hồ bấm giờ 3x3 để theo dõi tiến bộ. Bài Cách bấm giờ Rubik giải thích cách xáo khối, 15 giây quan sát và cách đọc Ao5, Ao12.

Bị kẹt giữa chừng? Với ứng dụng EasyRubic, bạn có thể quét khối thật bằng camera và xem lời giải từng bước trên khối 3D.

Tải EasyRubic và giải xong tầng 3 lần đầu.

Học tiếp: 2-look OLL và 2-look PLL

Bốn bước của tầng 3 trong bài này dễ nhớ, nhưng phải lặp công thức nhiều lần. Khi đã giải trọn khối mà không cần xem hướng dẫn, bạn có thể gộp chúng lại thành hai việc, mỗi việc tối đa hai công thức. Đây là cách người chơi bước vào phương pháp CFOP.

  • Bước 4 và bước 5 thành 2-look OLL: vẫn làm chữ thập vàng trước, rồi làm mặt vàng bằng đúng một công thức cho mỗi trường hợp, thay vì lặp Sune hai ba lần. Sune bạn vừa học là một trong số đó. Đọc bài 2-look OLL.
  • Bước 6 và bước 7 thành 2-look PLL: vẫn đưa viên góc về đúng chỗ trước, viên cạnh sau, nhưng mỗi trường hợp có công thức riêng nên chỉ làm một lần. Công thức của bước 7 trong bài này cũng nằm trong bộ đó. Đọc bài 2-look PLL.

Nên học 2-look OLL trước, vì bạn đã thuộc sẵn hai công thức của nó. Muốn biết OLL và PLL nằm ở đâu trong cả phương pháp, đọc CFOP là gì.

Nguồn tham khảo

Câu hỏi thường gặp

Tầng 3 Rubik có bao nhiêu công thức?

Với phương pháp trong bài, bốn công thức: F R U R' U' F' cho chữ thập vàng, Sune cho mặt vàng, A-perm để đưa viên góc vàng về đúng chỗ và U-perm để đưa viên cạnh vàng về đúng chỗ. Cộng lại là 33 nước. Mỗi bước chỉ lặp lại công thức của nó với số lần và hướng cầm khác nhau.

Công thức Rubik tầng 3 nào dễ nhất để học trước?

Học theo đúng thứ tự giải, cũng là thứ tự từ ngắn đến dài: F R U R' U' F' (6 nước), rồi Sune (7 nước), A-perm (9 nước), U-perm (11 nước). Hai công thức đầu ngắn và gần như chỉ gồm nước R và U nên dễ thuộc nhất; finger trick của Sune có trong bài Finger trick Rubik. A-perm khó hơn một chút vì có nước B2 ở mặt sau.

Vì sao làm F R U R' U' F' mãi không ra chữ thập vàng?

Thường là do cầm sai hướng: đường vàng phải nằm ngang từ trái sang phải, chữ L vàng phải ở góc sau bên trái, và mặt trước phải luôn quay về phía bạn trong suốt công thức. Nếu bạn có một hoặc ba viên cạnh có ô vàng ở mặt trên, khối đã bị lắp sai và cần tháo ra lắp lại.

Làm Sune mãi mà mặt vàng không xong thì sao?

Kiểm tra ba điều: đã có chữ thập vàng chưa (Sune giả định chữ thập đã xong), khi chỉ có một viên góc có ô vàng ở trên thì viên đó đã ở trước bên trái chưa, và giữa hai lần Sune bạn có xoay U đúng chiều như hướng dẫn không. Nếu thấy đúng 3 viên góc vàng ở trên, một viên góc đã bị vặn bằng tay và không công thức nào sửa được.

Làm Sune xong thì mặt bên bị rối, có sao không?

Không sao. Sune chỉ lo cho mặt trên; các ô mặt bên của tầng 3 sẽ được xếp lại ở bước 6 và bước 7. Tầng 1 và tầng 2 vẫn giữ nguyên nếu bạn làm đúng.

Chỉ còn một viên góc tầng 3 bị xoay sai thì làm sao?

Không có chuỗi xoay nào vặn được đúng một viên góc (Wikipedia), nên khối đã bị vặn bằng tay hoặc lắp sai. Vặn viên góc đó về lại bằng tay, hoặc tháo ra lắp đúng. Bài Rubik không giải được có hướng dẫn chi tiết.

Mặt vàng có phải luôn giải sau cùng không?

Không bắt buộc. Màu vàng ở trên chỉ vì bài này bắt đầu bằng mặt trắng ở bước 1. Nếu bạn bắt đầu bằng màu khác, tầng 3 sẽ là màu đối diện, các công thức vẫn giữ nguyên.

Sau khi thuộc tầng 3 nên học gì?

Hãy tập giải trọn khối nhiều lần cho đến khi không cần xem hướng dẫn. Sau đó học 2-look OLL và 2-look PLL, bước đầu tiên của CFOP; xem mục "Học tiếp" ngay phía trên.

Ảnh bìa: Mike Gonzalez (TheCoffee) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

EasyRubic Editorial

Những ghi chú dễ hiểu dành cho người muốn tự tay giải khối Rubik đầu tiên.

Sẵn sàng cho nước xoay đầu tiên?

Xem từ cách đọc ký hiệu đến từng bước hoàn thành khối.

Bắt đầu với bước 0

Học giải Rubik 3x3 từng bước · Bấm giờ Rubik 3x3 online