Sexy move Rubik là gì? Công thức R U R' U' có hình

Sexy move là gì?

Trong giới giải Rubik, một chuỗi ngắn hay lặp lại bên trong các công thức dài được gọi là trigger (cụm nước). Sexy move là trigger nổi tiếng nhất.

Theo SpeedSolving Wiki, cái tên do Arnaud van Galen đặt vào tháng 4 năm 2008, trong loạt video hướng dẫn giải Rubik cho người mới của anh trên YouTube (SpeedSolving Wiki). Tên gọi chỉ để vui và dễ nhớ, không có ý nghĩa gì thêm. Ở Việt Nam, nhiều người gọi thẳng là "công thức sexy" hoặc đọc từng nước: "R, U, R phẩy, U phẩy".

R U R' U'

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Cách đọc hình trên trang này: khối bên trái là trạng thái bạn đang có, khối bên phải là sau khi làm chuỗi nước. Các viên liên quan được tô màu, phần còn lại để xám. Hình này cầm mặt trắng ở trên, mặt xanh lá ở trước.

Nếu chưa quen ký hiệu R, U và dấu phẩy, xem Ký hiệu Rubik cho người mới trước.

Sexy move làm gì với khối?

Sexy move chỉ dùng hai mặt R và U. Phần lớn khối vẫn đứng yên: chúng tôi đếm trên trình mô phỏng, một lần sexy move chỉ dời 7 viên: 4 viên góc và 3 viên cạnh. Toàn bộ mặt trái, cả tầng dưới trừ một viên góc, và ba trong bốn viên cạnh tầng giữa đều không bị đụng tới.

Đó là lý do nó hữu ích. Bạn có thể nhấc một viên ra khỏi chỗ, xoay mặt trên, rồi đặt về, mà không làm hỏng phần đã giải. Hình ở mục trên tô đúng 7 viên đó.

Ruwix ghi rằng sexy move xuất hiện trong cả F2L, OLL và PLL (Ruwix). SpeedSolving Wiki thì nói đứng một mình nó ít khi giải được gì; sức mạnh của nó đến khi được kẹp giữa vài nước chuẩn bị, thành một công thức mới (SpeedSolving Wiki).

Lặp sexy move bao nhiêu lần thì khối về như cũ?

Sáu lần. Từ khối đã giải, làm R U R' U' sáu lần liên tiếp, khối về lại đã giải. SpeedSolving Wiki và Ruwix đều nêu con số này, và trình mô phỏng của chúng tôi cũng cho đúng 6.

Điều thú vị là các viên không về cùng lúc:

• Sau 3 lần, cả 3 viên cạnh đã về đúng chỗ, đúng hướng. Chỉ còn 4 viên góc bị lệch.
• Sau 6 lần, 4 viên góc cũng về nốt.

Hình dưới là ba lần sexy move liên tiếp. Khối bên trái chính là trạng thái sau 3 lần, tính từ khối đã giải: chỉ có 4 viên góc được tô màu. Làm thêm 3 lần nữa là về như hình bên phải.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Để so sánh: chỉ bỏ đi hai dấu phẩy, chuỗi R U lặp lại phải tới 105 lần khối mới về như cũ (cũng kiểm tra trên trình mô phỏng). Sexy move "ngoan" hơn nhiều vì nước thứ ba và thứ tư hoàn tác gần hết nước thứ nhất và thứ hai.

Mẹo luyện tập: làm sexy move 6 lần từ khối đã giải. Nếu khối không về, bạn đã bấm sai một nước ở đâu đó. Đây là bài kiểm tra tay nhanh nhất.

Vì sao sexy move không làm hỏng phần đã giải?

Sexy move có dạng X Y X' Y': làm X, làm Y, trả X, rồi trả Y. Ruwix gọi dạng này là commutator (hoán tử) (Ruwix). Ở sexy move, X là R và Y là U. R' trả lại gần hết những gì R đã làm, U' trả lại gần hết những gì U đã làm, nên thay đổi chỉ dồn vào chỗ hai mặt R và U gặp nhau. Vì vậy chỉ 7 viên bị dời, và phần còn lại của khối đứng yên.

Trên trình mô phỏng, 7 viên đó di chuyển theo hai kiểu khác nhau:

• 3 viên cạnh chạy một vòng: mỗi viên sang chỗ của viên kế tiếp. Sau 3 lần, cả ba về chỗ cũ, đúng hướng.
• 4 viên góc đổi chỗ theo hai cặp và bị xoắn. Sau 2 lần chúng đã về đúng chỗ, nhưng phải đến lần thứ 6 thì hướng xoắn mới về hết.

Cạnh cần 3 lần, góc cần 6 lần, nên cả khối cần 6 lần. Từ đó có thêm một hệ quả tiện lợi: vì 6 lần là về như cũ, 5 lần sexy move cho kết quả giống hệt 1 lần reverse sexy move U R U' R' (cũng kiểm tra trên trình mô phỏng). Bạn sẽ dùng điều này ở bước ghép góc bên dưới.

Ruwix gọi dạng thứ hai là conjugate (liên hợp): A B A', tức một nước chuẩn bị, một công thức, rồi trả nước chuẩn bị. Công thức chữ thập vàng F R U R' U' F' đúng là dạng này: A là F, B là sexy move. Bạn sẽ gặp lại kiểu "F, sexy move, F'" ở ba công thức OLL bên dưới.

Cách làm sexy move bằng ngón tay

Không cần đổi cách cầm giữa bốn nước. Một cách phổ biến cho tay phải:

1. R: lật cổ tay phải về phía mình.
2. U: ngón trỏ phải đẩy góc trên bên phải sang trái.
3. R': lật cổ tay phải trở lại.
4. U': ngón trỏ trái đẩy góc trên bên trái sang phải, hoặc ngón trỏ phải kéo về.

SpeedSolving Wiki gọi R U R' U' là công thức gắn với finger trick (kỹ thuật xoay bằng ngón tay) nhiều nhất (SpeedSolving Wiki). Chi tiết từng ngón có trong bài Finger trick Rubik.

Tập chậm và đều trước, nhanh sau. Để tự kiểm tra: xếp khối giống hình bên trái, làm một lần sexy move, khối phải về như hình bên phải.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Sexy move trong cách giải người mới

Nếu bạn đã học cách giải Rubik 3x3 cho người mới, bạn đã dùng sexy move ở ba bước của khoá học: bước 2 (viên góc tầng 1), bước 3 (viên cạnh tầng 2) và bước 4 (chữ thập vàng). Mục này chỉ nói phần có sexy move. Các trường hợp còn lại của từng bước nằm trong bài riêng của bước đó, và mọi công thức người mới cần đều có trong bài công thức Rubik 3x3 đầy đủ.

Bước 2: đưa viên góc trắng về chỗ

Ở bước 2 của khoá học, mặt vàng ở trên, chữ thập trắng ở dưới. Bạn đưa viên góc có ô trắng lên ngay trên chỗ của nó (góc trước bên phải), rồi lặp sexy move cho đến khi viên góc vào đúng chỗ, ô trắng quay xuống.

Số lần lặp phụ thuộc vào hướng của ô trắng. Chúng tôi kiểm tra từng trường hợp trên trình mô phỏng:

• Ô trắng quay sang phải: 1 lần.

• Ô trắng quay lên trên: 3 lần.

• Ô trắng quay ra trước: 5 lần.

Viên góc đã nằm ở tầng 1 nhưng sai hướng cũng giải theo cách này, cứ lặp sexy move, không cần đẩy ra trước:

• Ô trắng ở mặt phải: 2 lần.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

• Ô trắng ở mặt trước: 4 lần.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Vì sao không bao giờ cần 6 lần? Vì 6 lần thì khối về như lúc bắt đầu, viên góc cũng về chỗ cũ. Nên nếu đếm quá 5 mà chưa xong, chắc chắn bạn đã cầm sai hoặc bấm sai.

Mẹo rút gọn cho trường hợp 5 lần: như mục trên đã nói, 5 lần sexy move giống hệt 1 lần reverse sexy move. Thay vì 20 nước, bạn chỉ cần 4 nước U R U' R'. Hình dưới bắt đầu từ đúng trường hợp ô trắng quay ra trước:

Chữ thập trắng và ba viên góc trắng còn lại không bị đụng tới. Tầng 3 và viên cạnh tầng 2 ở trước bên phải có bị xáo, nhưng ở bước này chúng chưa được giải nên không sao.

Muốn nhanh hơn nữa, mỗi hướng của ô trắng có một công thức ngắn riêng: xem bài Cách giải Rubik tầng 1.

Bước 3: ghép viên cạnh tầng 2

Công thức ghép viên cạnh sang phải ở bước 3 của khoá học bắt đầu bằng reverse sexy move (sexy move ngược), U R U' R', rồi đến cùng kiểu đó trên mặt trước:

U R U' R' U' F' U F

Reverse sexy move chính là sexy move làm ngược từ cuối lên. Ruwix ghi nó cũng hay gặp trong F2L, và lặp 6 lần cũng về như cũ (Ruwix). Cách ghép sang trái và cách gỡ viên cạnh bị kẹt có trong bài Công thức Rubik tầng 2.

Bước 4: chữ thập vàng

Công thức chữ thập vàng ở bước 4 của khoá học là sexy move kẹp giữa F và F':

F R U R' U' F'

Đọc theo nhóm: F, rồi sexy move, rồi F'. Nhớ được sexy move thì công thức này chỉ còn là "F, sexy, F phẩy". Làm mãi không ra chữ thập vàng? Bài Cách giải Rubik tầng 3 chỉ cách cầm khối cho từng hình bạn gặp.

Sexy move trong OLL và PLL

Khi chuyển sang CFOP, bạn sẽ gặp lại sexy move ở rất nhiều công thức tầng cuối. Từ đây trở đi, cầm mặt vàng ở trên, mặt xanh lá ở trước. Hình chỉ tô màu tầng trên, vì hai tầng dưới đã xong.

Một, hai, ba lần sexy move giữa F và F'

Ba công thức OLL dưới đây chỉ khác nhau ở số lần sexy move. SpeedSolving Wiki gọi công thức đầu là công thức tầng cuối ngắn nhất (SpeedSolving Wiki).

OLL 45, một lần:

F R U R' U' F'

OLL 48, hai lần:

F R U R' U' R U R' U' F'

OLL 21, ba lần:

F R U R' U' R U R' U' R U R' U' F'

Cả ba đều có trong bài 57 công thức OLL.

Sexy move cộng sledgehammer: OLL 33

R U R' U' R' F R F'

Nửa đầu là sexy move, nửa sau là sledgehammer (xem mục dưới). Hai cụm bốn nước, đọc liền là thuộc.

T-perm

T-perm, công thức PLL bạn dùng nhiều nhất trong 2-look PLL, cũng mở đầu bằng sexy move:

R U R' U' R' F R2 U' R' U' R U R' F'

Trường hợp trong hình có đèn pha (hai ô góc cùng màu) ở mặt trái, mặt bị khuất. Đó đúng là cách cầm của T-perm: luôn xoay U cho đèn pha sang trái trước.

Các biến thể: sledgehammer và họ hàng

SpeedSolving Wiki nói sexy move có thể làm trên bất kỳ cặp mặt nào (SpeedSolving Wiki). Vài biến thể có tên riêng và bạn sẽ gặp thường xuyên. Chúng tôi đã kiểm tra: mọi biến thể dưới đây cũng lặp 6 lần thì khối về như cũ.

Sledgehammer

R' F R F'

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Theo SpeedSolving Wiki, sledgehammer (búa tạ) dùng nhiều nhất để ghép cặp góc-cạnh trong F2L; nó cũng là cụm cuối của một công thức Y-perm (SpeedSolving Wiki). Bạn đã thấy nó ở nửa sau của OLL 33. Ruwix cũng xác nhận lặp sledgehammer 6 lần thì khối về trạng thái trước đó (Ruwix).

Hedgeslammer

F R' F' R

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Đây là sledgehammer làm ngược. SpeedSolving Wiki ghi cái tên được đặt cho vui; nó hợp khi cặp F2L quay về bên trái.

Reverse sexy move

U R U' R'

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Sexy move làm ngược. Ruwix ghi có người thay ba lần sexy move bằng ba lần reverse sexy vì thấy nhanh hơn.

Sexy move tay trái

L' U' L U

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Bản đối xứng qua gương của sexy move, làm bằng tay trái. Dùng khi viên cần xử lý nằm ở góc trước bên trái, thay vì xoay cả khối.

Bảng tóm tắt

Mỗi chuỗi đi kèm hình của nó.

• Sexy move: R U R' U'

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

• Reverse sexy move: U R U' R'

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

• Sexy move tay trái: L' U' L U

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

• Sledgehammer: R' F R F'

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

• Hedgeslammer: F R' F' R

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Cách luyện sexy move

Sexy move là thứ đáng luyện đến mức tay tự làm, không cần nghĩ. Ba bài tập đơn giản:

• Bài 6 lần. Từ khối đã giải, làm 6 lần sexy move liên tiếp. Khối phải về như cũ. Khi đã quen, bấm giờ cả 6 lần.
• Đếm 3. Dừng sau lần thứ 3 và nhìn: chỉ 4 viên góc lệch, mọi viên cạnh đã về chỗ. Nếu không, bạn đã bấm nhầm.
• Đổi tay. Làm 6 lần bản tay trái để hai tay đều quen.

Khi bấm giờ cả bài giải, dùng đồng hồ bấm giờ 3x3 của EasyRubic.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Hình trên là mốc kiểm tra của bài "đếm 3": sau 3 lần, chỉ 4 viên góc còn lệch.

Những lỗi hay gặp

• Lẫn R' với R. Nếu 6 lần không về như cũ, hay gặp nhất là một nước R bị lật sai chiều.
• Đổi cách cầm giữa chừng. Cầm cố định cả bốn nước; đổi tay làm chậm và dễ sai.
• Đếm sai số lần ở bước 2. Quá 5 lần mà viên góc chưa vào là đã cầm sai. Kiểm tra lại viên góc có nằm ngay trên chỗ của nó không. Gặp các lỗi khác ở cả bài giải, xem Những lỗi thường gặp khi giải Rubik.
• Nhầm sexy move với reverse sexy. R U R' U' bắt đầu bằng R; U R U' R' bắt đầu bằng U. Hai chuỗi dời cùng 7 viên nhưng theo chiều ngược nhau, nên trạng thái cần giải cũng khác nhau, như hai hình dưới.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Bước tiếp theo

Khi sexy move đã thành phản xạ, các công thức có nó bên trong sẽ dễ thuộc hơn nhiều: bạn chỉ cần nhớ phần còn lại. Nếu chưa giải xong khối lần nào, hãy theo khoá học giải Rubik 3x3 từng bước, bắt đầu từ ký hiệu. Nếu đã giải được, bước tiếp theo hợp lý là 2-look OLL, nơi phần lớn công thức xoay quanh sexy move, và bài Finger trick Rubik để làm sexy move nhanh hơn.

Với ứng dụng EasyRubic, bạn có thể quét khối thật bằng camera và xem lời giải từng bước trên khối 3D. Tải EasyRubic để luyện trên khối của chính bạn.

Video tham khảo

Muốn xem bằng hình ảnh chuyển động? Video ngắn dưới đây của kênh Swap Cubing trên YouTube minh hoạ thêm cho nội dung bài. Video thuộc về kênh đó và được nhúng trực tiếp từ YouTube.

Nguồn tham khảo

• Sexy Move (SpeedSolving.com Wiki)
• Sledgehammer (SpeedSolving.com Wiki)
• Finger tricks (SpeedSolving.com Wiki)
• Rubik's Cube Algorithms – Ruwix
• Commutators and Conjugates – Ruwix