Công thức Sune và Antisune: cách nhận biết, có hình

Sune là gì?

Sune vừa là tên một trường hợp, vừa là tên công thức giải nó. Theo SpeedSolving Wiki, trường hợp Sune là khi bốn viên cạnh của tầng trên đã đúng hướng (đã có chữ thập vàng) và ba viên góc bị xoay lệch cùng một chiều (SpeedSolving Wiki).

Cái tên do Lars Petrus đặt cho phương pháp giải mang tên ông. Sune là một tên nam ở Thuỵ Điển, nghĩa gốc là "người con trai". Người Thuỵ Điển đọc gần như "xun-ê", còn cộng đồng chơi Rubik thường đọc gọn là "xun" (SpeedSolving Wiki). Trên trang hướng dẫn của mình, Petrus dùng Sune để hoàn thành bước xoay góc, và mô tả nó là chuỗi xoay ba trong bốn viên góc trên cùng (Lars Petrus). Bài phương pháp Petrus kể đủ năm bước của cách giải này.

Trong bảng 57 trường hợp OLL, Sune là OLL 27 và Antisune là OLL 26. Cả hai thuộc nhóm OCLL, tức các trường hợp chỉ cần xoay góc vì cạnh đã đúng hướng (SpeedSolving Wiki). Ruwix cũng xếp Sune vào nhóm này và gọi Antisune là "phía ngược lại" của Sune (Ruwix). Bài công thức OLL đầy đủ có cả 57 trường hợp, mỗi ca một hình.

Cách cầm khối và cách đọc hình

• Mặt vàng ở trên, mặt xanh lá ở trước. Hai tầng dưới đã giải xong, và mặt trên đã có chữ thập vàng.
• Mỗi hình nhìn khối từ trên xuống. Ô vuông lớn ở giữa là mặt trên. Bốn dải hẹp quanh nó là hàng trên cùng của bốn mặt bên, như được gấp phẳng ra: dải dưới là mặt trước (phía bạn), dải trên là mặt sau, hai dải hai bên là mặt trái và mặt phải.
• Ô xám là ô chưa cần để ý. Chỉ tầng trên được tô màu.
• Bấm "Xem 3D trước và sau" dưới mỗi hình để thấy khối 3D trước và sau khi làm công thức. Ở đầu bài, mục "Tìm nhanh trường hợp" gom mọi hình lại: bấm vào hình giống khối của bạn để tới đúng công thức.

Chỉ cần nhìn ô vàng. Các màu khác của tầng trên chưa quan trọng: trên khối thật, sau Sune các mặt bên thường còn lệch, và bước sau sẽ xếp lại. Nếu chưa quen ký hiệu R, U, R', U2, xem bài Ký hiệu Rubik cho người mới.

Công thức Sune

Nhận diện: có chữ thập vàng, và đúng một viên góc có ô vàng ở mặt trên. Ba viên góc còn lại có ô vàng ở mặt bên.

Cách cầm: xoay U cho viên góc vàng ở trên nằm ở trước bên trái. Nếu viên góc trước bên phải có ô vàng hướng ra trước, đó là Sune. (Lúc đó viên sau bên phải hướng sang phải, viên sau bên trái hướng ra sau.)

R U R' U R U2 R'

Cách nhớ: "lên, xoay, xuống, xoay, lên, xoay hai lần, xuống". Công thức chỉ dùng hai mặt R và U, nên bạn không phải đổi cách cầm giữa chừng. Nước R luân phiên R rồi R', và trong Sune không có U' nào.

Viên góc vàng không nằm sẵn ở trước bên trái? Xoay tầng trên trước khi làm Sune. Nước xoay này có tên là AUF, xem bài AUF Rubik:

Công thức Antisune

Nhận diện: giống Sune, vẫn chỉ một viên góc có ô vàng ở trên, nhưng ba viên còn lại bị xoay theo chiều ngược lại.

Cách cầm: xoay U cho viên góc vàng ở trên nằm ở sau bên phải. Nếu viên góc trước bên trái có ô vàng hướng ra trước, đó là Antisune. (Lúc đó viên trước bên phải hướng sang phải, viên sau bên trái hướng sang trái.)

R U2 R' U' R U' R'

Đọc Sune từ cuối lên đầu và đổi chiều từng nước, bạn được đúng Antisune. Vì vậy nếu đã thuộc Sune, Antisune gần như không cần học thêm: chỉ là "lên, xoay hai lần, xuống, xoay ngược, lên, xoay ngược, xuống". Quy tắc đảo ngược này dùng được cho mọi công thức, xem bài đảo ngược công thức Rubik.

Cách phân biệt Sune và Antisune

Từ trên xuống, hai trường hợp trông giống hệt nhau: chữ thập vàng và một viên góc vàng. Khác nhau chỉ nằm ở ô vàng của mặt bên.

Mẹo nhìn mặt trước. Cầm khối theo cách cầm của từng công thức ở trên, mặt trước chỉ có đúng một ô vàng:

• Ô vàng đó ở góc phải của hàng trên: Sune.
• Ô vàng đó ở góc trái của hàng trên: Antisune.

Một cách cầm cho cả hai. Nếu không muốn đổi cách cầm, xoay U cho viên góc vàng ở trên nằm ở trước bên trái, rồi nhìn viên góc trước bên phải:

• Ô vàng của nó hướng ra trước: Sune. Làm R U R' U R U2 R' như trên.
• Ô vàng của nó hướng sang phải: Antisune. Xoay U2 để viên góc vàng về sau bên phải, rồi làm Antisune:

U2 R U2 R' U' R U' R'

Nếu chỉ thuộc Sune, bạn vẫn giải được Antisune: từ cùng cách cầm đó, làm Sune, xoay U2, rồi làm Sune lần nữa. Đây cũng là cách mà bài cách giải Rubik 3x3 cho người mới dạy.

R U R' U R U2 R' U2 R U R' U R U2 R'

Cách này dài gấp đôi (15 nước so với 8), nên khi đã quen tay, hãy chuyển sang U2 rồi Antisune.

Cách làm Sune bằng ngón tay

Sune chỉ dùng ba động tác cơ bản của finger trick: cổ tay phải cho R và R', ngón trỏ phải gạt cho U, và hai lần gạt cho U2:

1. R: cổ tay phải xoay lên.
2. U: ngón trỏ phải gạt tầng trên.
3. R': cổ tay phải về.
4. U: ngón trỏ phải gạt lần nữa.
5. R: cổ tay phải xoay lên.
6. U2: ngón trỏ phải gạt hai lần, hoặc ngón trỏ phải rồi ngón trỏ trái gạt tiếp. Người chơi nhanh gạt liền hai ngón trong một động tác, gọi là double flick (Ruwix).
7. R': cổ tay phải về.

Antisune dùng đúng các động tác đó, chỉ thêm U': ngón trỏ trái gạt tầng trên về phía trái. Hình động tay cầm khối cho từng nước nằm trong bài finger trick Rubik.

Sune trong cách giải người mới

Ở bước làm mặt vàng của cách giải từng tầng, Sune là công thức duy nhất bạn cần. Mỗi trường hợp của mặt vàng được giải bằng Sune một, hai hoặc ba lần, xen giữa là một nước U. Chúng tôi đã thử mọi trường hợp trên trình mô phỏng: không trường hợp nào cần quá ba lần Sune. Hình dưới là bước đó trong khoá học của EasyRubic:

Bảy trường hợp, mỗi trường hợp có hình riêng, nằm ở Bước 5 của khoá học và trong bài cách giải Rubik tầng 3. Trên khối 2x2, bước mặt vàng cũng chỉ dùng Sune, xem bài cách giải Rubik 2x2 cho người mới.

Sune và Antisune trong 2-look OLL

Khi chuyển sang CFOP, bước OLL thường được học theo kiểu 2-look: lật cạnh để có chữ thập vàng, rồi xoay góc. Bước xoay góc có 7 trường hợp, và Sune, Antisune là hai trong số đó. J Perm đếm tổng cộng 10 công thức cho 2-look OLL và khuyên không học quá nhiều một lúc, vì dễ quên (J Perm).

Chúng tôi đếm trên trình mô phỏng: khi chữ thập vàng đã có, bốn viên góc có 27 cách hướng như nhau. Sune chiếm 4 trong 27 cách, Antisune cũng 4 trong 27, tức mỗi trường hợp khoảng 15%. Cộng lại, cứ khoảng ba lần giải thì có một lần bạn gặp Sune hoặc Antisune ở bước này.

Bài 2-look OLL có đủ 9 công thức, mỗi công thức một hình. Lộ trình học CFOP từ đầu nằm trong bài CFOP là gì.

Sune ở các bước nâng cao

Học xong OLL và PLL, bạn vẫn gặp lại tên Sune và Antisune, vì nhiều bộ công thức nâng cao chia trường hợp theo đúng hình mặt vàng này:

• COLL (xoay và đổi chỗ bốn viên góc cùng lúc): SpeedCubeDB có nhóm S và nhóm AS, mỗi nhóm 6 trường hợp có hình mặt vàng của Sune và Antisune (SpeedCubeDB). Cuboss khuyên có thể bỏ qua hai nhóm này, vì Sune và Antisune đã rất nhanh (Cuboss). Xem bài COLL Rubik.
• ZBLL (giải trọn tầng cuối trong một lần): mỗi hình mặt vàng, kể cả Sune và Antisune, chia thành 6 nhóm nhỏ, mỗi nhóm 12 trường hợp (SpeedSolving Wiki), tức 72 trường hợp cho mỗi nhóm. Xem bài ZBLL là gì.
• Winter Variation (làm vàng mặt trên ngay khi ghép cặp cuối): các trường hợp được đặt tên theo hình OLL bạn sẽ gặp, trong đó có nhóm Sune. Xem bài Winter Variation.

Đôi khi làm Sune xong là xong luôn cả khối, vì các viên tầng trên đã nằm sẵn đúng chỗ. Bài PLL skip, OLL skip là gì có hình trường hợp đó.

Các biến thể của Sune và Antisune

Trên mạng, bạn sẽ thấy nhiều chuỗi khác cũng mang tên Sune hay Antisune. Phần lớn là cùng một trường hợp, chỉ khác cách cầm. Dưới đây là các biến thể SpeedSolving Wiki liệt kê (Sune, OCLL), mỗi chuỗi đã được thử lại trên trình mô phỏng.

Antisune bắt đầu bằng R'

Nhiều trang ghi Antisune là R' U' R U' R' U2 R. Chuỗi này không sai: nó giải Antisune khi viên góc vàng ở trên nằm ở sau bên trái (viên trước bên trái hướng ra trước, viên trước bên phải hướng sang phải).

R' U' R U' R' U2 R

Sune bắt đầu bằng R'

Tương tự, R' U2 R U R' U R giải Sune khi viên góc vàng ở trên nằm ở trước bên phải (viên trước bên trái hướng sang trái, viên sau bên phải hướng sang phải).

R' U2 R U R' U R

Antisune tay trái

L' U' L U' L' U2 L là Sune soi gương, làm bằng tay trái. Cầm khối như ảnh soi gương của Sune: viên góc vàng ở trên nằm ở trước bên phải, viên trước bên trái có ô vàng hướng ra trước. SpeedSolving Wiki ghi rằng nhiều người thuận tay phải vẫn dùng chuỗi này, vì nó gần nhanh bằng Sune (SpeedSolving Wiki).

L' U' L U' L' U2 L

Sune "béo" và Antisune "béo"

Thay R ở đầu và cuối bằng Rw (xoay hai lớp bên phải cùng lúc, nhiều trang viết là chữ thường r), bạn được Sune béo và Antisune béo. Góc được xoay giống hệt, nhưng hai viên cạnh cũng bị lật, nên đây là công thức cho trường hợp chưa có chữ thập vàng. Bạn chỉ cần chúng khi học OLL đầy đủ.

Sune béo: viên góc vàng ở trước bên trái như Sune, nhưng chỉ cạnh sau và cạnh trái có ô vàng ở trên.

Rw U R' U R U2 Rw'

Antisune béo: viên góc vàng ở sau bên phải như Antisune, nhưng chỉ cạnh sau và cạnh phải có ô vàng ở trên.

Rw U2 R' U' R U' Rw'

Double Sune và Triple Sune

Chèn thêm "R U' R' U" vào giữa Sune, bạn được các công thức dài hơn cho hai trường hợp khác của bước xoay góc.

Double Sune giải trường hợp H (OLL 21): không viên góc nào vàng ở trên, hai ô vàng ở mặt trái và hai ô vàng ở mặt phải.

R U R' U R U' R' U R U2 R'

Triple Sune giải trường hợp L, còn gọi là nơ (OLL 25): hai viên góc vàng ở trên nằm chéo nhau, ở trước bên phải và sau bên trái. Viên trước bên trái hướng sang trái, viên sau bên phải hướng ra sau.

R U R' U R U' R' U R U' R' U R U2 R'

Hai công thức này dễ nhớ nếu đã thuộc Sune, nhưng dài. Bài 2-look OLL dùng công thức ngắn hơn cho trường hợp H và L.

Bảng tóm tắt

Hình của từng công thức nằm ở phần tương ứng phía trên, và trong mục "Tìm nhanh trường hợp" ở đầu bài.

Người mới chỉ cần hai dòng đầu. Các dòng còn lại để bạn nhận ra khi gặp chúng trên mạng.

Cách luyện Sune cho nhanh

• Tạo trường hợp bằng công thức ngược. Từ khối đã giải, làm Antisune: bạn có trường hợp Sune. Làm Sune: bạn có trường hợp Antisune. Rồi giải lại.
• Làm Sune sáu lần liền. Từ khối đã giải, sáu lần Sune liên tiếp trả khối về như cũ (đã kiểm tra trên trình mô phỏng), nên bạn tập được lâu mà không phải xáo và giải lại.
• Luyện chậm và đều trước. Làm mười lần liên tiếp không dừng giữa các nước, rồi mới tăng tốc.
• Nói tên trước khi làm. Nhìn khối, nói "Sune" hay "Antisune", rồi mới xoay. Mục tiêu là nhìn hình là biết, không cần đếm.
• Bấm giờ cả lần giải. Khi đã quen, giải trọn khối trên đồng hồ bấm giờ 3x3 để xem bước mặt vàng có còn chậm không. Bài lịch tập Rubik mỗi ngày gợi ý cách chia thời gian tập.

Những lỗi hay gặp

• Cầm sai góc. Sune cần viên góc vàng ở trước bên trái, Antisune ở sau bên phải. Cầm lệch một nước U là công thức ra một trường hợp khác.
• Chỉ nhìn mặt trên. Sune và Antisune trông giống hệt nhau từ trên xuống. Phải nhìn ô vàng ở mặt bên.
• Nhầm U với U'. Sune chỉ có U và U2, Antisune có U'. Nếu làm xong mà mặt trên vẫn còn một viên góc vàng, rất có thể bạn đã lẫn hai chiều.
• Lo khi mặt bên bị rối. Sune chỉ lo cho mặt trên. Các mặt bên của tầng trên sẽ được xếp lại ở bước sau.

Video tham khảo

Muốn xem bằng hình ảnh chuyển động? Video ngắn dưới đây của kênh Z cube tv:))))) trên YouTube minh hoạ thêm cho nội dung bài. Video thuộc về kênh đó và được nhúng trực tiếp từ YouTube.

Nguồn tham khảo

• Sune (SpeedSolving.com Wiki)
• OCLL (SpeedSolving.com Wiki)
• Step 6: Twist the corners – Lars Petrus
• Rubik's Cube Algorithms – Ruwix
• Fingertricks – Ruwix
• CFOP Method – J Perm
• COLL Algorithms (SpeedCubeDB)
• Best COLL Algorithms (Cuboss)
• ZBLL (SpeedSolving.com Wiki)