Bạn đã xong tầng 1: mặt trắng đủ chín ô, và hàng ô dưới cùng của mỗi mặt bên cùng màu với viên trung tâm của mặt đó. Bước tiếp theo trong khoá học là bước Viên cạnh tầng 2, còn gọi là tầng giữa. Cách giải Rubik tầng 2 theo phương pháp từng tầng chỉ cần hai công thức, và hai công thức này là ảnh gương của nhau. Thuộc một cái là gần như thuộc luôn cái còn lại.
Bài này đi sâu hơn phần tầng 2 trong bài Cách giải Rubik 3x3 cho người mới. Bạn sẽ biết cách chọn đúng viên cạnh, cách đọc màu để biết ghép sang bên nào, vì sao công thức không làm hỏng tầng 1, và phải làm gì khi một viên cạnh bị kẹt sai chỗ hoặc lật ngược. Mọi công thức trong bài đều được chạy thử trên trình mô phỏng khối Rubik của EasyRubic, giống hệt khoá học trên trang.
Mỗi công thức đi kèm một cặp hình: hình trước là khối lúc bắt đầu, hình sau là khối sau khi làm xong công thức. Trong mọi hình, viên trung tâm vàng ở trên, mặt trước màu xanh lá, mặt phải màu cam, còn mặt trái (bị khuất) màu đỏ. Các viên chưa cần để ý được tô xám, chỉ tầng 1 và viên cạnh đang nói tới mới có màu.
Trước khi bắt đầu tầng 2
Nhắc lại cách gọi tên trong khoá học: tầng được gọi theo màu, không theo vị trí. Tầng 1 là tầng có viên trung tâm trắng, tầng 2 là tầng ở giữa, chỉ có 4 viên cạnh cần ghép, và tầng 3 là tầng có viên trung tâm vàng (lúc này nằm trên). Mỗi ô là một ô màu trên một viên.
Kiểm tra ba điều:
- Tầng 1 đã xong hoàn toàn. Mặt trắng đủ chín ô, và hàng ô dưới cùng của mỗi mặt bên cùng màu với viên trung tâm của mặt đó, thành hình chữ T ngược. Nếu một viên góc trắng nằm sai, xem lại bước Viên góc tầng 1.
- Viên trung tâm vàng ở trên, tầng 1 (mặt trắng) đã xong nằm dưới. Từ giờ đến khi giải xong, mặt trắng luôn nằm ở mặt dưới.
- Đọc được ký hiệu R, L, U, F, R', U'. Dấu phẩy trên nghĩa là xoay ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn thẳng vào mặt đó. Nếu chưa quen, đọc bài Ký hiệu Rubik cho người mới trước.
Trong khoá học EasyRubic, tầng 2 là **bước 3**, tên là "Viên cạnh tầng 2" (bước 1 là "Chữ thập trắng", bước 2 là "Viên góc tầng 1"). Trong hình của khoá học, mặt trước là mặt có dòng chữ "Hướng về bạn". Giữ mặt trước quay về phía bạn khi so màu, và giữ nguyên như vậy trong suốt lúc làm công thức. Hình dưới đây là chỗ bạn đang đứng và chỗ bạn cần đến:
- Bạn đang cóViên góc tầng 1
- Đích của bước nàyViên cạnh tầng 2
Mục tiêu: ghép 4 viên cạnh không có ô vàng vào tầng 2, mỗi viên đúng chỗ và đúng hướng. Xong bước này, mỗi mặt bên cùng một màu ở hai hàng dưới.
Tìm đúng viên cạnh để ghép
Tầng 2 cần bốn viên cạnh, và cả bốn viên đều không có ô vàng (cũng không có ô trắng, vì viên cạnh có ô trắng đã nằm trong chữ thập trắng). Vậy việc đầu tiên là tìm một viên cạnh ở tầng 3 không có ô vàng: cả hai ô của nó đều không phải màu vàng.
Viên cạnh nào có ô vàng thì bỏ qua. Nó thuộc về tầng 3, bạn sẽ lo cho nó ở bước sau.
Khi đã thấy một viên phù hợp:
- Nhìn ô mặt bên của viên cạnh đó ở tầng 3 (ô không nằm ở mặt trên).
- Xoay U cho ô mặt bên của viên cạnh cùng màu viên trung tâm mặt trước: viên cạnh và viên trung tâm thành một chữ T ngược. Nếu chữ T hiện ra ở mặt khác, xoay cả khối (viên trung tâm vàng vẫn ở trên) để mặt đó thành mặt trước.
Lúc này viên cần ghép là viên cạnh ở tầng 3, giữa mặt trên và mặt trước. Nó sẽ đi xuống tầng 2, vào chỗ giữa mặt trước và mặt phải, hoặc chỗ giữa mặt trước và mặt trái.
Bốn nước.
Mỗi nước một lần.
Bấm từng ký hiệu và theo dõi một viên. Đây là bài tập quan sát chuyển động.
Bạn đang gặp trường hợp nào dưới đây?
Giờ nhìn ô mặt trên của viên cạnh ở tầng 3 (viên đang tạo chữ T với viên trung tâm mặt trước). Màu của nó cho biết đường đi:
- Ô mặt trên cùng màu viên trung tâm mặt phải: ghép viên cạnh sang phải, vào chỗ giữa mặt trước và mặt phải của tầng 2.
- Ô mặt trên cùng màu viên trung tâm mặt trái: ghép viên cạnh sang trái, vào chỗ giữa mặt trước và mặt trái của tầng 2.
- Viên cạnh đã ở tầng 2 nhưng sai: xem phần "Khi viên cạnh bị kẹt ở tầng 2" bên dưới.
Đây là chỗ người mới hay nhầm nhất. Không dùng ô mặt bên của viên cạnh để chọn hướng, vì ô đó đã cùng màu viên trung tâm mặt trước rồi. Chỉ ô mặt trên của viên cạnh mới cho biết đích đến.
Công thức tầng 2: ghép sang phải
Khi ô mặt trên của viên cạnh cùng màu viên trung tâm mặt phải:
U R U' R' U' F' U F
- Bạn đang có
- Sau công thức
Hình trước: viên cạnh xanh lá và cam nằm ở tầng 3, phía mặt trước. Ô mặt bên của nó màu xanh lá, cùng màu viên trung tâm mặt trước. Ô mặt trên màu cam, cùng màu viên trung tâm mặt phải, nên nó đi sang phải. Hình sau: viên cạnh đã nằm ở tầng 2, giữa mặt trước và mặt phải, và tầng 1 vẫn nguyên.
Đọc thành hai nửa, mỗi nửa bốn nước, sẽ dễ nhớ hơn:
- Nửa đầu: U R U' R'
- Nửa sau: U' F' U F
Nửa đầu dùng tay phải, xoay mặt phải. Nửa sau xoay mặt trước. Hãy nói thầm từng nước khi làm, và để ý rằng hai nửa có nhịp giống nhau: "mặt trên, mặt bên, mặt trên ngược, mặt bên ngược".
Công thức tầng 2: ghép sang trái
Khi ô mặt trên của viên cạnh cùng màu viên trung tâm mặt trái:
U' L' U L U F U' F'
- Bạn đang có
- Sau công thức
Hình trước: viên cạnh xanh lá và đỏ ở tầng 3, phía mặt trước, ô mặt bên màu xanh lá. Ô mặt trên màu đỏ, cùng màu viên trung tâm mặt trái (mặt bị khuất trong hình), nên nó đi sang trái. Hình sau: viên cạnh đã vào tầng 2, giữa mặt trước và mặt trái. Trong hình bạn chỉ thấy ô xanh lá của nó ở mép trái mặt trước.
Muốn tự kiểm tra ô đỏ trên khối thật, xoay cả khối sang phải một phần tư vòng (viên trung tâm vàng vẫn ở trên): mặt trái sẽ quay ra trước mặt bạn. Xem xong thì xoay lại như cũ rồi mới làm công thức.
Hai nửa của nó:
- Nửa đầu: U' L' U L
- Nửa sau: U F U' F'
So với công thức sang phải, đây là ảnh trong gương: mỗi R thành L, và chiều của mọi nước đều đảo lại (có dấu phẩy thành không dấu, không dấu thành có dấu). Nếu bạn đã thuộc công thức sang phải, chỉ cần tưởng tượng làm nó bằng tay trái.
J Perm dạy cùng ý tưởng này theo cách khác: xoay mặt trên, làm chuỗi bốn nước của một tay, rồi xoay cả khối sang mặt bên và làm chuỗi bốn nước của tay kia (J Perm). Công thức ở đây dùng nước F thay cho việc xoay cả khối, nên bạn không phải đổi hướng cầm giữa chừng. Cả hai cách đều cho cùng một kết quả.
Vì sao công thức không làm hỏng tầng 1?
Trong lúc làm, bạn sẽ thấy một viên góc trắng bị kéo lên tầng 3, và mặt trắng tạm thời bị hở một ô. Đừng lo, đó là một phần của công thức.
Lấy công thức sang phải làm ví dụ. Nửa đầu U R U' R' đẩy viên cạnh tránh sang một bên, rồi kéo viên góc trắng giữa mặt trước và mặt phải lên tầng 3. Khi nửa đầu kết thúc, viên góc trắng đó và viên cạnh cần ghép nằm sát nhau ở tầng 3, các ô của chúng khớp màu với nhau thành một cặp. Nửa sau U' F' U F đưa cả cặp xuống cùng lúc: viên cạnh vào tầng 2, viên góc trắng về lại chỗ cũ ở tầng 1.
Hình dưới đây cho thấy đúng lúc giữa công thức: sau nửa đầu, viên góc trắng và viên cạnh xanh lá và cam đã thành một cặp ở tầng 3, và mặt trắng đang hở một góc. Làm nửa sau U' F' U F, cả cặp đi xuống cùng lúc.
- Bạn đang có
- Sau công thức
Ruwix mô tả công thức theo đúng kết quả cuối: viên cạnh ở tầng 3, phía mặt trước, đi xuống tầng 2 mà mặt trắng không bị xáo trộn (Ruwix). Thêm hai điều nữa: tầng 1 trở về nguyên vẹn sau cả hai công thức, và ba chỗ còn lại của tầng 2 không bị đụng tới. Nghĩa là các viên cạnh bạn đã ghép trước đó vẫn an toàn.
Trong hình dưới, ba viên cạnh tầng 2 khác đã nằm đúng chỗ trước khi làm công thức sang phải, và sau công thức chúng vẫn ở nguyên đó:
- Bạn đang có
- Sau công thức
Vậy nếu làm xong mà mặt trắng bị lệch, chắc chắn đã có một nước bị bấm sai, thường là nhầm U với U' ở giữa công thức.
Lặp lại cho đủ 4 viên cạnh
Ghép xong một viên, tìm viên cạnh tiếp theo ở tầng 3 không có ô vàng và làm lại từ đầu: tạo chữ T, nhìn ô mặt trên của viên cạnh, ghép. Mỗi lần bạn có thể phải xoay cả khối để chữ T mới nằm ở mặt trước, điều đó hoàn toàn bình thường.
Thứ tự ghép không quan trọng. Viên nào đang dễ thấy thì ghép trước.
Khi viên cạnh bị kẹt ở tầng 2
Có lúc tầng 3 hết viên cạnh không có ô vàng, nhưng tầng 2 vẫn chưa xong. Lý do: khối chỉ có đúng bốn viên cạnh không có ô vàng và không có ô trắng, mỗi viên thuộc một chỗ của tầng 2. Nếu không viên nào ở tầng 3, chúng đều đang ở tầng 2, và ít nhất một viên đang kẹt sai ở tầng 2.
Có hai kiểu sai:
- Sai chỗ: viên cạnh nằm ở một chỗ không phải của nó, ví dụ viên thuộc bên trái lại nằm ở bên phải.
- Lật ngược: viên cạnh nằm đúng chỗ nhưng hai ô bị ngược, mỗi ô của nó cùng màu viên trung tâm của mặt bên kia.
Cách gỡ cho cả hai kiểu giống nhau: đẩy viên cạnh đó lên tầng 3, rồi ghép lại như bình thường.
- Xoay cả khối (viên trung tâm vàng vẫn ở trên) để viên cạnh bị sai nằm ở tầng 2, giữa mặt trước và mặt phải.
- Làm công thức sang phải (tám nước ở phần trên) một lần. Viên cạnh đang kẹt sẽ bị đẩy lên tầng 3. Cùng lúc, chỗ giữa mặt trước và mặt phải nhận một viên cạnh khác từ tầng 3. Viên vừa vào có thể là viên có ô vàng. Không cần sửa ngay: khi bạn ghép các viên cạnh còn lại, viên đó sẽ bị đẩy ra lại.
- Tìm viên cạnh vừa bật lên, xoay U cho ô mặt bên của nó cùng màu viên trung tâm mặt trước (xoay cả khối nếu cần), rồi nhìn ô mặt trên của viên cạnh và ghép như bình thường.
Viên cạnh bị lật ngược
Với viên cạnh bị lật ngược, lần làm công thức đầu đẩy viên cạnh lên tầng 3, ở phía mặt sau. Xoay U2 đưa nó về mặt trước, và lần làm công thức thứ hai ghép nó vào lại đúng chiều. Khoá học gom cả quá trình thành một chuỗi: công thức sang phải, xoay U2, rồi công thức sang phải lần nữa.
- Bạn đang có
- Sau công thức
Hình trước: viên cạnh xanh lá và cam nằm đúng chỗ giữa mặt trước và mặt phải, nhưng ô cam lại nhìn ra mặt trước, ô xanh lá nhìn ra mặt phải. Hình sau: cùng viên đó, đã quay đúng chiều, phần còn lại của tầng 1 và tầng 2 không bị đụng tới. Ruwix cũng mô tả cách tương tự: đẩy viên cạnh ra bằng cách ghép một viên khác vào chỗ của nó, nghĩa là làm công thức hai lần (Ruwix).
Viên cạnh nằm sai chỗ
Ví dụ trong hình dưới: viên cạnh xanh lá và đỏ (thuộc chỗ giữa mặt trước và mặt trái) đang kẹt ở chỗ giữa mặt trước và mặt phải. Cùng lúc, viên cạnh xanh lá và cam đang ở tầng 3, phía mặt trước, ô mặt trên màu cam: nó cần sang phải.
Lúc này chỉ cần ba bước:
- Làm công thức sang phải U R U' R' U' F' U F. Viên xanh lá và cam vào đúng chỗ, và viên xanh lá và đỏ bị đẩy lên tầng 3.
- Xoay U2: viên xanh lá và đỏ về phía mặt trước, ô mặt bên màu xanh lá tạo chữ T, ô mặt trên màu đỏ.
- Ô mặt trên cùng màu viên trung tâm mặt trái, nên làm công thức sang trái U' L' U L U F U' F'.
- Bạn đang có
- Sau công thức
Hình sau: cả hai viên cạnh đã về đúng chỗ, tầng 1 vẫn nguyên. Trên khối thật, viên bị đẩy lên có thể dừng ở chỗ khác của tầng 3, nên số lần xoay U có thể khác U2. Cứ xoay đến khi có chữ T rồi đọc ô mặt trên như mọi lần.
Những lỗi hay gặp ở tầng 2
Khi đội EasyRubic hướng dẫn người mới, lỗi gặp nhiều nhất là chọn hướng ghép bằng ô mặt bên thay vì ô mặt trên.
- Chọn nhầm viên cạnh có ô vàng. Công thức vẫn chạy, nhưng bạn vừa nhét một viên của tầng 3 vào tầng 2. Khi đó viên này thành viên "kẹt sai chỗ", gỡ ra như phần trên.
- Chọn hướng bằng ô mặt bên của viên cạnh. Ô mặt bên chỉ dùng để tạo chữ T với viên trung tâm mặt trước. Hướng ghép luôn đọc từ ô mặt trên của viên cạnh.
- Làm công thức sang trái cho viên cạnh cần sang phải. Viên cạnh sẽ rơi vào chỗ giữa mặt trước và mặt trái, sai chỗ. Gỡ lại bằng cách ở phần trên.
- Quên nước U đầu tiên. Nước U (hoặc U') mở đầu mỗi công thức là để đưa viên cạnh tránh đường. Bỏ nó đi thì công thức không còn đúng nữa.
- Viên cạnh vào đúng chỗ nhưng hai ô bị ngược. Đây là kiểu lật ngược ở phần trên. Thường là do lúc đầu xoay U chưa tạo đúng chữ T, nên ô mặt bên và ô mặt trên của viên cạnh bị nhìn nhầm.
Hai công thức Rubik tầng 2 cần nhớ
Ghép sang phải: U R U' R' U' F' U F
- Bạn đang có
- Sau công thức
Ghép sang trái: U' L' U L U F U' F'
- Bạn đang có
- Sau công thức
Viên cạnh lật ngược: công thức sang phải, U2, rồi công thức sang phải lần nữa.
- Bạn đang có
- Sau công thức
Mẹo luyện: lấy một khối đã giải, làm công thức sang phải một lần để đưa một viên cạnh lên, rồi tự giải lại. Lặp lại vài chục lần, xen kẽ hai bên, đến khi tay làm mà không cần nghĩ. J Perm cho biết với phương pháp người mới và luyện tập đều đặn, cả khối có thể giải trong khoảng 2 đến 4 phút (J Perm).
Video tham khảo
Nếu muốn xem tay người làm, video dưới đây của J Perm (tiếng Anh) là một hướng dẫn người mới rất phổ biến. Video ghép viên cạnh tầng 2 bằng cách xoay cả khối, như đã nói ở trên, nên nhìn tay có thể khác một chút, nhưng kết quả là như nhau.
Bước tiếp theo
Xong tầng 1 và tầng 2 là bạn đã đi được hơn nửa đường. Phần còn lại là tầng 3, gồm các bước "Chữ thập vàng", "Mặt vàng", "Đưa viên góc vàng về đúng chỗ" và "Đưa viên cạnh vàng về đúng chỗ". Bước 4 "Chữ thập vàng" của khoá học là chỗ bắt đầu.
Về sau, khi muốn giải nhanh hơn, bạn sẽ học cách ghép viên góc trắng và viên cạnh tầng 2 cùng một lúc. Đó là bước F2L trong phương pháp CFOP, và nửa đầu, nửa sau của công thức tầng 2 bạn vừa học chính là bước làm quen đầu tiên. Bài CFOP là gì giới thiệu phương pháp này.
Bị kẹt giữa chừng? Với ứng dụng EasyRubic, bạn có thể quét khối thật bằng camera và xem lời giải từng bước trên khối 3D.
Tải EasyRubic và ghép xong tầng 2 lần đầu.
Nguồn tham khảo
Câu hỏi thường gặp
Tầng 2 Rubik có mấy công thức?
Hai công thức: một để ghép viên cạnh sang phải, một để ghép sang trái. Hai công thức là ảnh gương của nhau. Viên cạnh bị kẹt hay lật ngược cũng được gỡ bằng chính công thức sang phải, không cần học thêm.
Làm sao biết viên cạnh cần ghép sang phải hay sang trái?
Xoay U cho ô mặt bên của viên cạnh cùng màu viên trung tâm mặt trước. Sau đó nhìn ô mặt trên của viên cạnh: cùng màu viên trung tâm mặt phải thì ghép sang phải, cùng màu viên trung tâm mặt trái thì ghép sang trái.
Tầng 3 hết viên cạnh không có ô vàng thì làm sao?
Nghĩa là có viên cạnh đang kẹt sai ở tầng 2. Xoay cả khối để viên cạnh đó nằm giữa mặt trước và mặt phải, làm công thức sang phải một lần để đẩy nó lên tầng 3, rồi ghép lại như bình thường.
Vì sao làm công thức xong mặt trắng bị hỏng?
Công thức đúng luôn trả tầng 1 về nguyên vẹn, nên chắc chắn đã có nước bị bấm sai. Hay gặp nhất là nhầm chiều nước U hoặc nhầm R với R'. Giải lại phần bị hỏng rồi làm chậm hơn.
Có cần học thuộc công thức tầng 2 không?
Nên học thuộc, vì bạn sẽ dùng nó trong mọi lần giải. Hai công thức chỉ có tám nước mỗi cái, và nhờ quy tắc ảnh gương, thật ra bạn chỉ cần nhớ một.
Ảnh bìa: Mike Gonzalez (TheCoffee) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Sẵn sàng cho nước xoay đầu tiên?
Học từ cách đọc ký hiệu đến từng bước hoàn thành khối.
Bắt đầu với bước 0