2-look OLL: 9 công thức OLL cho người mới, có hình

OLL là gì?

OLL là viết tắt của Orientation of the Last Layer, tức định hướng tầng cuối. Đây là bước thứ ba của CFOP, ngay sau F2L. Mục tiêu chỉ là làm cho cả chín ô của mặt trên cùng màu vàng. Các viên chưa cần nằm đúng chỗ: việc đó để bước PLL lo.

Theo SpeedSolving Wiki, OLL đầy đủ có 57 trường hợp, mỗi trường hợp một công thức, và bước này được Hans Dockhorn, Anneke Treep và Jessica Fridrich đề xuất vào năm 1981 (SpeedSolving Wiki). Ruwix cũng nói rõ: nếu 57 công thức là quá nhiều, hãy học 2-look OLL trước, ít công thức hơn nhưng chậm hơn một chút (Ruwix).

2-look OLL gồm những gì?

SpeedSolving Wiki chia 2-look OLL thành hai bước: lật cạnh trước, xoay góc sau (SpeedSolving Wiki).

• Bước 1, lật cạnh: 3 trường hợp (đường ngang, chữ L, chỉ có chấm giữa).
• Bước 2, xoay góc: 7 trường hợp, có tên riêng: Sune, Antisune, H, Pi, U (đèn pha), T và L (nơ).

J Perm đếm 10 công thức: 3 cho cạnh và 7 cho góc (J Perm). Ruwix nói 9. Khác nhau ở trường hợp chấm giữa: ở bài này, chấm giữa được giải bằng hai công thức của hai trường hợp kia nối lại, nên bạn chỉ cần nhớ 9 công thức.

Tin vui: nếu đã học cách giải Rubik tầng 3, bạn đã biết sẵn hai trong số đó. Công thức chữ thập vàng F R U R' U' F' chính là công thức đường ngang, còn công thức mặt vàng R U R' U R U2 R' chính là Sune.

Cách cầm khối và cách đọc hình

• Mặt vàng ở trên, F2L đã xong (hai tầng dưới đã giải).
• Mặt xanh lá ở trước. Trong hình, mặt phải màu cam.
• Mỗi hình có hai khối. Khối bên trái là trường hợp bạn đang có, khối bên phải là sau khi làm công thức. Chỉ các viên của tầng trên được tô màu, hai tầng dưới để xám.
• Ở OLL, bạn chỉ nhìn ô vàng. Màu khác trên các viên tầng trên (đỏ, xanh, cam) chưa quan trọng. Trên khối thật, sau OLL các mặt bên của tầng trên thường còn lệch, khác với hình bên phải; bước PLL sẽ xếp lại.

Trước khi làm công thức, xoay mặt trên (U, U' hoặc U2) cho khối của bạn giống hình. Nếu chưa quen ký hiệu, xem Ký hiệu Rubik cho người mới.

Bước 1: lật cạnh, tạo chữ thập vàng

Chỉ nhìn bốn viên cạnh của mặt trên, bỏ qua viên góc. Có ba hình có thể gặp. Nếu chữ thập vàng đã có sẵn, sang bước 2.

Đường ngang

Hai viên cạnh vàng nằm đối diện nhau, cùng viên trung tâm tạo thành một đường thẳng. Xoay U cho đường thẳng chạy từ trái sang phải, rồi làm:

F R U R' U' F'

Nếu đường thẳng chạy từ trước ra sau, công thức sẽ làm mất cả hai cạnh vàng, chỉ còn chấm giữa. Lỗi này rất hay gặp.

Chữ L

Hai viên cạnh vàng nằm sát nhau, tạo thành góc vuông với viên trung tâm. Xoay U cho chữ L nằm ở góc sau bên trái (một cạnh vàng phía sau, một cạnh vàng bên trái), rồi làm:

F U R U' R' F'

So với công thức đường ngang, công thức này chỉ đổi phần giữa: R U R' U' thành U R U' R'. Vì vậy hai công thức rất dễ nhớ cùng nhau.

Chỉ có chấm giữa

Không viên cạnh nào có ô vàng ở trên. Làm công thức đường ngang, xoay U2, rồi làm công thức chữ L:

F R U R' U' F' U2 F U R U' R' F'

Sau công thức đầu, bạn sẽ có chữ L ở góc trước bên phải. U2 đưa nó về góc sau bên trái, đúng chỗ của công thức chữ L. Nếu quên thứ tự, cứ làm công thức đường ngang một lần ở hướng bất kỳ, nhìn lại, rồi làm theo hình bạn thấy.

Một hoặc ba cạnh vàng?

Không thể xảy ra trên một khối lắp đúng: số viên cạnh lật luôn là số chẵn. Nếu gặp, khối đã bị bung ra và lắp lại sai, cần tháo một viên cạnh và lật lại. Bài Cách giải Rubik tầng 3 có giải thích chi tiết.

Bước 2: xoay góc, hoàn thành mặt vàng

Giờ đã có chữ thập vàng. Đếm số viên góc có ô vàng ở trên: 0, 1 hoặc 2. Rồi nhìn các ô vàng ở mặt bên của tầng trên để biết chính xác trường hợp. Hình chỉ cho thấy mặt trước và mặt phải; ô vàng ở mặt trái và mặt sau thì đọc theo chữ.

Có hai từ hay dùng khi nhận diện:

• Đèn pha: hai ô vàng nằm cạnh nhau ở cùng một mặt bên, ở hai góc của hàng trên.
• Ô vàng hướng ra trước: ô vàng của viên góc nằm ở mặt trước.

Một viên góc vàng ở trên: Sune và Antisune

Đây là hai công thức quan trọng nhất của OLL. SpeedSolving Wiki gọi Sune, Antisune và Pi là nền móng của 2-look OLL và sau này của OLL đầy đủ (SpeedSolving Wiki).

Sune. Xoay U cho viên góc vàng ở trên nằm ở trước bên trái. Nếu viên góc trước bên phải có ô vàng hướng ra trước (viên sau bên phải hướng sang phải, viên sau bên trái hướng ra sau), đó là Sune:

R U R' U R U2 R'

Antisune. Xoay U cho viên góc vàng ở trên nằm ở sau bên phải. Nếu viên góc trước bên trái có ô vàng hướng ra trước (viên trước bên phải hướng sang phải, viên sau bên trái hướng sang trái), đó là Antisune:

R U2 R' U' R U' R'

Mẹo phân biệt: ở cả hai trường hợp, mặt trước chỉ có một ô vàng. Ô vàng đó ở góc phải của hàng trên: Sune. Ở góc trái: Antisune. Antisune chính là Sune làm ngược lại.

Không viên góc nào vàng ở trên: H và Pi

Cả bốn viên góc đều có ô vàng ở mặt bên.

H. Hai cặp đèn pha đối diện nhau. Xoay U cho một cặp ở mặt trước, cặp kia ở mặt sau, rồi làm:

F R U R' U' R U R' U' R U R' U' F'

Công thức trông dài, nhưng chỉ là F, ba lần chuỗi R U R' U', rồi F'.

Pi. Chỉ một cặp đèn pha. Xoay U cho cặp đèn pha ở mặt trái. Hai viên góc bên phải có ô vàng hướng ra hai phía khác nhau: viên trước hướng ra trước, viên sau hướng ra sau. Làm:

R U2 R2 U' R2 U' R2 U2 R

Hai viên góc vàng ở trên: U, T và L

U (đèn pha). Hai viên góc vàng ở trên nằm cạnh nhau. Xoay U cho chúng ở phía sau. Nếu mặt trước có đèn pha (hai viên góc trước đều hướng ra trước), làm:

R2 D R' U2 R D' R' U2 R'

Công thức có nước D (xoay mặt dưới). Hai tầng dưới bị kéo đi một lúc rồi trở về, nên đừng lo khi thấy F2L tạm thời bị xáo.

T. Hai viên góc vàng ở trên cũng nằm cạnh nhau, nhưng không có đèn pha. Xoay U cho hai viên góc vàng ở bên phải. Viên góc trước bên trái hướng ra trước, viên sau bên trái hướng ra sau. Làm:

Rw U R' U' Rw' F R F'

Rw là xoay hai lớp bên phải cùng lúc (nhiều trang viết là chữ thường r).

L (nơ). Hai viên góc vàng ở trên nằm chéo nhau. Xoay U cho chúng ở trước bên trái và sau bên phải. Viên góc trước bên phải phải có ô vàng hướng ra trước (viên sau bên trái hướng sang trái). Làm:

F' Rw U R' U' Rw' F R

Nếu hai viên góc chéo đã ở đúng chỗ mà viên trước bên phải hướng sang phải, bạn đang cầm ngược: xoay U2 rồi nhìn lại.

Trường hợp nào hay gặp nhất?

Chúng tôi đếm trên trình mô phỏng tất cả các kiểu định hướng của tầng cuối. Khi khối được xáo ngẫu nhiên, bốn viên cạnh có 8 kiểu như nhau và bốn viên góc có 27 kiểu như nhau. Mỗi trường hợp chiếm số kiểu như sau:

Như vậy, chữ L là trường hợp cạnh hay gặp nhất, và ở bước góc, sáu trong bảy trường hợp gặp thường như nhau. Không có trường hợp nào nên bỏ qua.

Bảng tóm tắt 9 công thức 2-look OLL

Mỗi công thức đi kèm hình của trường hợp nó giải.

• Đường ngang: F R U R' U' F'

• Chữ L: F U R U' R' F'

• Sune: R U R' U R U2 R'

• Antisune: R U2 R' U' R U' R'

• H: F R U R' U' R U R' U' R U R' U' F'

• Pi: R U2 R2 U' R2 U' R2 U2 R

• U (đèn pha): R2 D R' U2 R D' R' U2 R'

• T: Rw U R' U' Rw' F R F'

• L (nơ): F' Rw U R' U' Rw' F R

Chấm giữa không cần công thức riêng: đường ngang, U2, rồi chữ L.

Thứ tự học và cách luyện

J Perm khuyên không nên học quá nhiều công thức một lúc, vì dễ quên (J Perm). Một thứ tự dễ theo:

1. Đường ngang và Sune. Bạn đã biết từ cách giải người mới. Ôn lại cho thật nhanh.
2. Chữ L. Chỉ khác đường ngang ở phần giữa. Sau công thức này là bạn xong bước 1 trong một hoặc hai công thức.
3. Antisune. Học ngay sau Sune để phân biệt hai trường hợp.
4. H và Pi. H dễ nhớ vì là chuỗi R U R' U' lặp ba lần.
5. U, T và L. Ba công thức cuối, mỗi ngày một công thức.

Cách luyện một công thức mới:

• Từ khối đã giải, làm ngược công thức (đọc từ cuối lên, đổi chiều từng nước) để tạo ra trường hợp. Rồi giải lại bằng công thức.
• Nói thầm tên trường hợp trước khi làm. Mục tiêu là nhìn hình là biết công thức, không cần nghĩ.
• Khi đã thuộc cả 9, giải trọn khối và bấm giờ trên đồng hồ bấm giờ 3x3.

Video của J Perm dưới đây đi qua 2-look OLL (tiếng Anh). Video dùng vài công thức khác cho một số trường hợp; hãy chọn một bộ và giữ nguyên để khỏi lẫn.

https://www.youtube.com/watch?v=GhmYBgLoQQg Video: "Rubik's Cube: Easy 2-Look OLL Tutorial (Beginner CFOP)" – kênh J Perm trên YouTube.

Những lỗi hay gặp

• Cầm sai hướng ở bước 1. Đường ngang phải chạy từ trái sang phải, chữ L phải ở góc sau bên trái.
• Nhầm Sune với Antisune. Nhìn ô vàng duy nhất ở mặt trước: góc phải là Sune, góc trái là Antisune.
• Chỉ đếm góc vàng ở trên. Hai góc vàng ở trên có ba trường hợp khác nhau (U, T, L). Phải nhìn thêm mặt bên.
• Nhầm Rw với R. Ở công thức T và L, Rw kéo theo cả lớp giữa. Nếu chỉ xoay một lớp, cả mặt trên sẽ rối.
• Lo khi F2L bị xáo giữa chừng. Nhiều công thức (như U với nước D) tạm thời kéo các viên dưới lên. Làm hết công thức là chúng trở về.

Bước tiếp theo

Khi 2-look OLL đã thành phản xạ, bước tiếp theo là 2-look PLL để đưa các viên tầng trên về đúng chỗ, rồi dần dần học công thức OLL đầy đủ 57 trường hợp. Bài CFOP là gì có lộ trình chung cho cả phương pháp.

Với ứng dụng EasyRubic, bạn có thể quét khối thật bằng camera và xem lời giải từng bước trên khối 3D. Tải EasyRubic để luyện từng trường hợp OLL trên khối của chính bạn.

Nguồn tham khảo

• CFOP Method – J Perm
• 2-Look OLL (SpeedSolving.com Wiki)
• OLL (SpeedSolving.com Wiki)
• Orient the Last Layer (OLL) – Ruwix