2-look PLL: 6 công thức PLL cho người mới, có hình

PLL là gì?

PLL là viết tắt của Permutation of the Last Layer, tức hoán vị tầng 3. Đây là bước cuối của CFOP, ngay sau OLL. Lúc bắt đầu PLL, mặt trên đã vàng hết. Việc còn lại là đổi chỗ các viên tầng trên cho màu ở mặt bên khớp với các viên trung tâm.

Theo SpeedSolving Wiki, PLL đầy đủ có 21 trường hợp, và bước này do Hans Dockhorn, Anneke Treep và Jessica Fridrich đề xuất (SpeedSolving Wiki). Ruwix cũng gợi ý: nếu 21 công thức là quá nhiều, hãy dùng 2-look PLL, chỉ 6 công thức nhưng làm lâu hơn một chút (Ruwix).

2-look PLL gồm những gì?

SpeedSolving Wiki chia 2-look PLL thành hai bước (SpeedSolving Wiki):

• Bước 1, đổi góc: 2 trường hợp. Hai viên góc cạnh nhau cần đổi chỗ (có đèn pha), hoặc hai viên góc chéo nhau cần đổi chỗ (không có đèn pha).
• Bước 2, đổi cạnh: 4 trường hợp: Ua, Ub, H và Z.

J Perm cũng đếm như vậy: 2 công thức góc, khá dài nhưng giống nhau, và 4 công thức cạnh, ngắn và dễ nhớ theo hình (J Perm).

Nếu đã học cách giải Rubik tầng 3, bạn đã biết sẵn một công thức: công thức đưa viên cạnh vàng về đúng chỗ R U' R U R U R U' R' U' R2 chính là Ua.

Cách cầm khối và cách đọc hình

• Mặt vàng ở trên, OLL đã xong (cả mặt trên đã vàng).
• Mặt xanh lá ở trước. Trong hình, mặt phải màu cam, mặt trái (bị khuất) màu đỏ, mặt sau (bị khuất) màu xanh dương.
• Mỗi hình có hai khối. Khối bên trái là trường hợp bạn đang có, khối bên phải là sau khi làm công thức. Chỉ các viên cần nhìn được tô màu, phần còn lại để xám.
• Hình chỉ cho thấy mặt trước và mặt phải. Màu ở mặt trái và mặt sau thì đọc theo chữ.

Nếu chưa quen ký hiệu, xem Ký hiệu Rubik cho người mới. Hai công thức cạnh H và Z dùng nước M: xoay lớp giữa (giữa L và R) cùng chiều với L. Trong nhãn hình, M được ghi là 2L, nghĩa là "tầng thứ hai tính từ mặt trái", chính là lớp giữa.

Đèn pha là gì?

Từ quan trọng nhất của PLL là đèn pha: ở một mặt bên, hai ô của hai viên góc cùng màu với nhau. Trông như hai đèn pha của một chiếc xe nhìn từ phía trước.

Đèn pha cho biết hai viên góc đó đã đúng vị trí so với nhau. Đi vòng quanh tầng trên và đếm số mặt có đèn pha:

• Một mặt có đèn pha: hai viên góc cạnh nhau cần đổi chỗ. Dùng T-perm.
• Không mặt nào có đèn pha: hai viên góc chéo nhau cần đổi chỗ. Dùng Y-perm.
• Cả bốn mặt đều có đèn pha: các góc đã đúng, sang bước 2.

Bước 1: đổi chỗ góc

Ở bước này chỉ nhìn bốn viên góc. Viên cạnh có lệch cũng mặc kệ, bước 2 sẽ lo.

Có đèn pha: T-perm

Xoay U cho đèn pha nằm ở mặt trái, rồi làm:

R U R' U' R' F R2 U' R' U' R U R' F'

Trong hình, đèn pha đang ở mặt trước: hai ô đỏ ở hai góc của hàng trên. Xoay U một lần để đưa chúng sang trái, rồi làm T-perm.

T-perm bắt đầu bằng R U R' U', chuỗi bốn nước bạn đã dùng rất nhiều. Phần còn lại cứ đọc theo nhịp: R' F, R2 U' R', U', R U R' F'. Ruwix tách công thức theo đúng các nhóm này (Ruwix).

Nếu đèn pha nằm ở mặt khác mà bạn vẫn làm T-perm, các góc sẽ không về đúng. Luôn đưa đèn pha sang trái trước.

Không có đèn pha: Y-perm

Không cần xoay U, cầm hướng nào cũng được. Làm:

F R U' R' U' R U R' F' R U R' U' R' F R F'

Trong hình: mặt trước có hai góc xanh lá và xanh dương, mặt phải có hai góc đỏ và cam. Không có cặp nào cùng màu.

Y-perm dài 17 nước, nhưng chia làm hai nửa: F R U' R' U' R U R' F', rồi R U R' U' R' F R F'. Nửa sau là OLL 33 trong 57 công thức OLL. Sau Y-perm, các góc đã đúng so với nhau; có thể cần xoay U để chúng khớp với mặt bên.

Một viên góc có hai màu lệch?

Nếu bạn thấy đèn pha ở đúng hai mặt hoặc ba mặt, hãy nhìn lại. Hai mặt có đèn pha thì mặt thứ ba và thứ tư cũng phải có: số mặt có đèn pha chỉ có thể là 0, 1 hoặc 4. Hay nhầm nhất là đọc sai màu đỏ với cam dưới đèn vàng.

Bước 2: đổi chỗ cạnh

Giờ bốn viên góc đã đúng so với nhau. Trước tiên, xoay U cho các góc khớp màu với viên trung tâm ở mặt bên. Rồi nhìn hàng trên của từng mặt bên: viên cạnh ở giữa đã cùng màu với hai góc chưa?

• Một mặt đã xong (cả hàng trên cùng màu): Ua hoặc Ub.
• Không mặt nào xong: H hoặc Z.

Ua: viên cạnh trước cần sang phải

Xoay cả khối (hoặc đổi cách cầm) cho mặt đã xong nằm ở phía sau. Nếu viên cạnh trước có màu của mặt phải, đó là Ua:

R U' R U R U R U' R' U' R2

Trong hình: hàng trên của mặt trước là xanh lá - cam - xanh lá, nên viên cạnh trước cần sang phải. Viên cạnh phải cần sang trái, viên cạnh trái cần ra trước.

Ub: viên cạnh trước cần sang trái

Vẫn cầm mặt đã xong ở phía sau. Nếu viên cạnh trước có màu của mặt trái, đó là Ub:

R2 U R U R' U' R' U' R' U R'

Trong hình: hàng trên của mặt trước là xanh lá - đỏ - xanh lá, nên viên cạnh trước cần sang trái. Viên cạnh phải cần ra trước, viên cạnh trái cần sang phải.

Ua và Ub là hai chiều của cùng một vòng ba viên cạnh. Nếu lỡ làm nhầm, bạn sẽ thấy lại một trường hợp U khác: làm thêm một lần nữa là xong.

H-perm: hai cặp cạnh đối diện

Không mặt nào xong, và mỗi viên cạnh có màu của mặt đối diện. Mặt trước có viên cạnh xanh dương, mặt phải có viên cạnh đỏ. Cầm hướng nào cũng được:

M2 U M2 U2 M2 U M2

Công thức chỉ gồm M2 và U. Ruwix dùng đúng công thức này (Ruwix). Mẹo: M2 xoay lớp giữa nửa vòng, nên không cần nhớ chiều. Các bản H-perm khác, ví dụ bản chỉ dùng R và U, có trong bài công thức H perm và Z perm.

Z-perm: hai cặp cạnh cạnh nhau

Không mặt nào xong, và mỗi viên cạnh có màu của mặt bên cạnh. Xoay U cho viên cạnh trước và viên cạnh phải là một cặp cần đổi chỗ: mặt trước có viên cạnh cam, mặt phải có viên cạnh xanh lá. Làm:

M2 U M2 U M' U2 M2 U2 M' U2

Đây là công thức Z của Ruwix (Ruwix). Nếu cầm sao cho cặp cần đổi là trước và trái, công thức sẽ không giải được. Hãy xoay U một lần rồi nhìn lại. Nếu chưa quen nước M, bài công thức H perm và Z perm có bản Z-perm chỉ dùng R và U.

Phân biệt H-perm và Z-perm

Nhìn hàng trên của mặt trước. Viên cạnh ở giữa có màu của mặt sau (đối diện): H. Có màu của mặt trái hoặc mặt phải (bên cạnh): Z.

Trường hợp nào hay gặp nhất?

Chúng tôi đếm trên trình mô phỏng mọi cách xếp của tầng trên sau OLL. Khi khối được xáo ngẫu nhiên, mỗi trường hợp gặp với tỉ lệ như sau:

Như vậy, T-perm là công thức bạn sẽ dùng nhiều nhất ở bước 1, còn Ua và Ub chiếm hai phần ba số lần ở bước 2.

Bảng tóm tắt 6 công thức PLL cho người mới

Mỗi công thức đi kèm hình của trường hợp nó giải. Với T-perm, nhớ xoay U cho đèn pha sang trái trước.

• T-perm (có đèn pha): R U R' U' R' F R2 U' R' U' R U R' F'

• Y-perm (không có đèn pha): F R U' R' U' R U R' F' R U R' U' R' F R F'

• Ua: R U' R U R U R U' R' U' R2

• Ub: R2 U R U R' U' R' U' R' U R'

• H-perm: M2 U M2 U2 M2 U M2

• Z-perm: M2 U M2 U M' U2 M2 U2 M' U2

Thứ tự học và cách luyện

J Perm khuyên đừng học quá nhiều một lúc, và nhấn mạnh rằng luyện quan trọng hơn biết công thức (J Perm). Một thứ tự dễ theo:

1. Ua. Bạn đã biết từ cách giải người mới. Ôn lại cho nhanh.
2. T-perm. Gặp nhiều nhất, và thay được bước "đưa viên góc về đúng chỗ" của cách giải người mới.
3. Ub. Học ngay sau Ua để phân biệt hai chiều.
4. H. Ngắn nhất, chỉ có M2 và U.
5. Z. Học sau H, tập phân biệt hai trường hợp.
6. Y-perm. Dài nhất, nhưng nửa sau đã quen từ OLL.

Cách luyện một công thức mới:

• Từ khối đã giải, làm ngược công thức (đọc từ cuối lên, đổi chiều từng nước) để tạo ra trường hợp. Rồi giải lại bằng công thức.
• Nói tên trường hợp trước khi làm: "đèn pha, T-perm", "mặt sau xong, Ua".
• Khi đã thuộc cả 6, giải trọn khối và bấm giờ trên đồng hồ bấm giờ 3x3.

Những lỗi hay gặp

• Làm T-perm khi đèn pha chưa ở bên trái. Luôn xoay U trước để đèn pha nằm ở mặt trái.
• Quên chỉnh U trước bước 2. Nếu các góc chưa khớp với viên trung tâm, bạn sẽ đọc sai mặt nào đã xong.
• Cầm mặt đã xong ở phía trước với Ua và Ub. Mặt đã xong phải ở phía sau.
• Nhầm H với Z. Nhìn màu viên cạnh trước: màu mặt đối diện là H, màu mặt bên cạnh là Z.
• Nhầm M với M'. M xoay cùng chiều với L. Nếu Z không giải được, hay gặp nhất là bấm sai chiều M'.

Bước tiếp theo

Khi đã có 2-look OLL và 2-look PLL, bạn đã giải trọn CFOP với 15 công thức tầng trên. Bước tiếp theo là học dần đủ 21 công thức PLL: mỗi công thức mới giúp bỏ một lần dừng lại nhìn. Học song song cách nhận diện PLL bằng hai mặt, để nhận ra trường hợp mà không phải xoay khối tìm đèn pha. Bài CFOP là gì có lộ trình chung cho cả phương pháp.

Video tham khảo

Hình cho thấy từng trường hợp, còn video cho thấy tốc độ và nhịp tay thật. Video dưới đây của J Perm (tiếng Anh) đi qua 2-look PLL. Video có thể dùng công thức khác cho vài trường hợp; hãy chọn một bộ và giữ nguyên để khỏi lẫn.

Với ứng dụng EasyRubic, bạn có thể quét khối thật bằng camera và xem lời giải từng bước trên khối 3D.

Tải EasyRubic để luyện từng trường hợp PLL trên khối của chính bạn.

Nguồn tham khảo

• CFOP Method – J Perm
• 2-Look PLL (SpeedSolving.com Wiki)
• PLL (SpeedSolving.com Wiki)
• Permute the Last Layer (PLL) – Ruwix