PLL skip là khi bạn vừa làm xong OLL thì cả khối đã giải xong, không cần làm công thức PLL nào. OLL skip là chuyện tương tự một bước sớm hơn: vừa xong F2L, mặt vàng đã vàng hết. Bài này giải thích hai loại skip, vì sao chúng hiếm, cách tự đếm ra xác suất, và vài cách để gặp chúng thường hơn.
Bài dành cho người đã giải được CFOP, kể cả bằng 2-look OLL và 2-look PLL. Mọi công thức trong bài đều được chạy thử trên trình mô phỏng khối Rubik của EasyRubic.
Skip là gì?
CFOP có bốn bước: dấu cộng, F2L, OLL và PLL. "Skip" nghĩa là bỏ qua: một bước tự nhiên đã xong mà bạn không phải làm gì.
- OLL skip: xong F2L, mặt trên đã vàng hết. Bạn đi thẳng sang PLL.
- PLL skip: xong OLL, mọi viên tầng trên đã đúng chỗ. Nhiều nhất là xoay U một lần là xong khối.
- LL skip (bỏ cả tầng cuối): xong F2L là xong cả khối.
Hình dưới là giấc mơ của mọi người giải CFOP: cặp F2L cuối cùng đang chờ ở tầng trên, nên mặt trên còn ba ô chưa vàng. Đưa cặp vào ô bằng R U R', và khối đã giải xong.
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Xác suất gặp skip là bao nhiêu?
Theo bài CFOP trên Wikipedia, nếu không làm gì để "ép", PLL skip đến khoảng 1 lần trong 72 lần giải, OLL skip 1 lần trong 216 lần, và skip cả tầng cuối khoảng 1 lần trong 15.552 lần (Wikipedia).
| Loại skip | Xác suất | Nghĩa là |
|---|---|---|
| PLL skip | 1/72 | khoảng 1,4% số lần giải |
| OLL skip | 1/216 | khoảng 0,46% |
| LL skip | 1/15.552 | rất hiếm |
Nếu bạn giải 50 lần mỗi ngày, trung bình cứ khoảng một rưỡi ngày lại có một PLL skip, còn OLL skip thì khoảng bốn ngày mới có một lần.
Vì sao lại là 72 và 216?
Bạn có thể tự đếm ra hai con số này, không cần nhớ.
OLL: 216 cách. Bốn viên cạnh tầng trên, mỗi viên có hai kiểu: màu vàng hướng lên hoặc không. Nhưng viên thứ tư luôn bị ba viên kia quyết định, vì số cạnh bị lật luôn là số chẵn. Vậy có 2 x 2 x 2 = 8 kiểu. Bốn viên góc, mỗi viên có ba kiểu xoay, viên cuối cũng bị ba viên kia quyết định: 3 x 3 x 3 = 27 kiểu. Tổng cộng 8 x 27 = 216 kiểu, và chỉ một kiểu là mặt vàng đã xong.
PLL: 72 cách. Bốn viên góc có 24 cách xếp, bốn viên cạnh cũng 24 cách. Nhưng chỉ một nửa số cách ghép đôi có thể xảy ra trên khối thật, còn 24 x 24 / 2 = 288. Bốn cách xếp chỉ lệch nhau một lần xoay U thì coi như một, vì xoay U không tính là một bước PLL. Còn 288 / 4 = 72, trong đó một cách là đã xong.
LL skip: cần cả hai cùng lúc, nên là 216 x 72 = 15.552.
Skip khi dùng 2-look
Nếu bạn còn giải tầng cuối bằng 2-look, mỗi bước nhỏ có cơ hội skip riêng, và cao hơn nhiều:
- Bước dấu cộng vàng của OLL: 1/8 số lần, bốn cạnh đã vàng sẵn (8 kiểu cạnh như ở trên).
- Bước góc vàng của OLL: khi đã có dấu cộng, 1/27 số lần bốn góc đã vàng sẵn.
- Bước đổi góc của PLL: 1/6 số lần các góc đã đúng (đèn pha ở cả bốn mặt).
- Bước đổi cạnh của PLL: 1/12 số lần các cạnh đã đúng.
Bảng tỉ lệ của từng trường hợp 2-look PLL có trong bài 2-look PLL.
Cách gặp skip nhiều hơn
Skip thường là may mắn, nhưng người giải nhanh không chỉ chờ may. Họ chọn cách giải cặp F2L cuối, hoặc học thêm công thức, để tầng trên rơi vào ít trường hợp hơn. Ít trường hợp hơn thì xác suất skip cao hơn.
Edge control: định hướng cạnh khi chèn cặp cuối
SpeedSolving Wiki gọi kỹ thuật này là partial edge control: khi chèn cặp F2L cuối, chọn cách chèn sao cho các cạnh tầng trên đều có màu vàng hướng lên (SpeedSolving Wiki). Trang này dùng chính ví dụ dưới đây.
Từ khối đã giải (mặt vàng ở trên, xanh lá ở trước), làm F R' F' R để tạo ra một trường hợp cặp cuối. Có hai cách đưa cặp vào ô:
- U R U' R': cặp vào đúng ô, nhưng hai cạnh tầng trên bị lật. Bạn còn phải làm OLL.
- R' F R F' (sledgehammer, "búa tạ"): cặp vào đúng ô, và cả bốn cạnh đã vàng. Ở ví dụ này, khối giải xong luôn.
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Khi cả bốn cạnh đã vàng sau F2L, chỉ còn 27 kiểu xoay góc thay vì 216 kiểu OLL. Xác suất OLL skip tăng từ 1/216 lên 1/27, tức gấp 8 lần. Bạn cũng tránh được các trường hợp OLL chỉ có một chấm vàng ở giữa, thường khó và dài.
Cách tập: mỗi khi thấy cặp cuối có thể chèn bằng búa tạ, hãy nhìn các cạnh vàng trên đỉnh trước khi chèn, rồi so hai cách chèn trên khối thật. Bạn không cần học hết một lúc; mỗi trường hợp quen tay là thêm một lần tránh được OLL khó.
Ép PLL skip bằng công thức OLL khác
Wikipedia mô tả cách "ép" skip: nhận ra trường hợp OLL, rồi chọn một công thức OLL khác cùng giải được nó nhưng giải luôn cả PLL (Wikipedia).
Ví dụ dễ thấy nhất là Sune, R U R' U R U2 R'. Hình dưới là một trường hợp Sune mà các viên tầng trên đã nằm sẵn đúng chỗ, nên làm xong Sune là khối xong luôn: một PLL skip. Nếu bạn để ý màu ở mặt bên trước khi làm OLL, lâu dần bạn sẽ nhận ra những lúc như vậy.
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Người giải nhanh đi xa hơn bằng cách học nhiều công thức cho cùng một trường hợp OLL, mỗi công thức hợp với một kiểu xếp viên. Việc này chỉ đáng làm khi bạn đã thuộc hết 57 công thức OLL và 21 công thức PLL.
Các bộ công thức nâng cao
Ba bộ công thức dưới đây đều cần các cạnh tầng trên đã vàng sau F2L, nên thường đi cùng edge control hoặc phương pháp ZZ:
- Winter Variation: theo SpeedSolving Wiki, đây là 27 công thức do Lucas Winter đề xuất năm 2005. Khi cặp cuối đã ghép sẵn ở tầng trên, bạn chèn cặp và xoay góc cùng lúc, nên lần nào cũng có OLL skip (SpeedSolving Wiki). Sau đó PLL skip vẫn là 1/72. Xem thêm bài Winter Variation.
- COLL: 42 trường hợp tính cả đối xứng, giải các góc tầng trên mà giữ nguyên các cạnh đã vàng (SpeedSolving Wiki). Sau COLL chỉ còn đổi chỗ cạnh, có 12 cách xếp, nên PLL skip là 1/12 thay vì 1/72. Xem bài COLL.
- ZBLL: giải cả tầng cuối trong một công thức khi các cạnh đã vàng, nhưng cần hàng trăm công thức. Bài ZBLL là gì có chi tiết.
Có nên đuổi theo skip không?
Với người mới, không. Skip quá hiếm để thay đổi trung bình của bạn: một PLL skip trong 72 lần giải chỉ bớt vài giây cho một lần đó. Thứ giúp bạn nhanh lên mỗi lần là F2L mượt hơn, nhận diện OLL và PLL nhanh hơn.
Một thứ tự hợp lý:
- Học đủ 2-look OLL và 2-look PLL.
- Học PLL đầy đủ, rồi OLL đầy đủ.
- Tập edge control với vài trường hợp cặp cuối hay gặp, như ví dụ búa tạ ở trên.
- Khi đã nhanh và muốn đi tiếp, xem Winter Variation hoặc COLL.
Khi gặp skip trong lúc bấm giờ, cứ vui, nhưng đừng tính lần đó là thước đo trình độ. Trung bình 5 hoặc 12 lần giải mới cho biết bạn đang ở đâu; bài cách tính Ao5 và Ao12 giải thích cách tính. Luyện và bấm giờ trên đồng hồ bấm giờ 3x3.
Với ứng dụng EasyRubic, bạn có thể quét khối thật bằng camera và xem lời giải từng bước trên khối 3D. Tải EasyRubic để luyện cặp F2L cuối trên chính khối của bạn.
Video tham khảo
Muốn xem bằng hình ảnh chuyển động? Video ngắn dưới đây của kênh Brian Sun trên YouTube minh hoạ thêm cho nội dung bài. Video thuộc về kênh đó và được nhúng trực tiếp từ YouTube.
Nguồn tham khảo
Câu hỏi thường gặp
PLL skip là gì?
Là khi làm xong OLL thì mọi viên tầng trên đã đúng chỗ, có thể chỉ cần xoay U một lần. Bạn không phải làm công thức PLL nào.
Xác suất PLL skip là bao nhiêu?
Khoảng 1/72 nếu không ép, theo Wikipedia. Con số này đến từ 72 cách xếp tầng trên sau OLL, khi không tính các lần xoay U.
OLL skip có hiếm hơn PLL skip không?
Có. OLL skip là 1/216, hiếm gấp ba lần PLL skip. Skip cả tầng cuối là khoảng 1/15.552.
Làm sao để có nhiều OLL skip hơn?
Tập edge control khi chèn cặp F2L cuối để các cạnh tầng trên đều vàng. Khi đó OLL skip là 1/27 thay vì 1/216. Winter Variation thì cho OLL skip mỗi lần, nhưng cần học 27 công thức.
Sẵn sàng cho nước xoay đầu tiên?
Xem từ cách đọc ký hiệu đến từng bước hoàn thành khối.
Bắt đầu với bước 0