Xoay tầng giữa Rubik: ký hiệu M, E, S cho người mới

Tầng giữa Rubik là gì?

Khối 3x3 có ba lớp nằm giữa, mỗi lớp kẹp giữa hai mặt đối diện:

• M (middle): lớp đứng giữa mặt trái (L) và mặt phải (R).
• E (equator, đường xích đạo): lớp nằm ngang giữa mặt trên (U) và mặt dưới (D).
• S (standing, lớp đứng): lớp giữa mặt trước (F) và mặt sau (B).

Ruwix và SpeedSolving Wiki đều xếp M, E, S vào nhóm "nước xoay lớp giữa" (slice move), tách khỏi sáu mặt ngoài (Ruwix, SpeedSolving Wiki).

Điều người mới hay bỏ qua: xoay tầng giữa làm các ô tâm di chuyển. Khi xoay R hay U, sáu ô tâm đứng yên. Khi xoay M, bốn ô tâm trên, trước, dưới, sau cùng đi một vòng. Ruwix cũng nhấn mạnh điểm này: nước lớp giữa khác với xoay hai mặt ngoài vì nó đổi chỗ các ô tâm.

Cách đọc hình trong bài

• Ở phần ký hiệu, khối được cầm mặt trắng ở trên, mặt xanh lá ở trước. Mặt phải màu đỏ, mặt trái (bị khuất) màu cam.
• Ở phần công thức, khối được cầm mặt vàng ở trên, mặt xanh lá ở trước, như khi giải tầng cuối.
• Mỗi hình có hai khối: bên trái là trước khi xoay, bên phải là sau khi xoay. Chỉ các viên liên quan được tô màu, phần còn lại màu xám.

Nước M: lớp giữa theo chiều của L

Theo Ruwix, M xoay cùng chiều với L. Nhìn vào mặt trước, M kéo hàng dọc ở giữa xuống dưới: ô của mặt trên xuống mặt trước, ô của mặt trước xuống mặt dưới.

M

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Ở hình trái, ô tâm mặt trên màu xanh lá và ô tâm mặt trước màu vàng. Sau M, xanh lá đi xuống mặt trước, khối về lại trắng trên, xanh lá trước.

M' là chiều ngược lại: đẩy hàng giữa mặt trước lên trên.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

M2 là nửa vòng. Giống U2 hay R2, xoay chiều nào cũng ra cùng một kết quả.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Nước E: lớp ngang theo chiều của D

Theo Ruwix và SpeedSolving Wiki, E xoay cùng chiều với D. Nhìn vào mặt trước, E đẩy hàng ngang ở giữa sang phải.

E

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Ở hình trái, ô tâm mặt trước màu đỏ. Sau E, ô đỏ đã sang mặt phải, mặt trước lại là xanh lá. E' đẩy hàng giữa sang trái.

Nước S: lớp đứng theo chiều của F

S xoay cùng chiều với F. Nhìn vào mặt trước, S quay lớp giữa theo chiều kim đồng hồ: hàng giữa của mặt trên sang mặt phải.

S

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Ở hình trái, ô tâm mặt trên màu đỏ. Sau S, ô đỏ sang mặt phải và mặt trên lại màu trắng. S' là chiều ngược lại.

Mẹo nhớ chiều của M, E, S

Cả ba nước theo cùng một quy tắc: mỗi lớp giữa xoay cùng chiều với một mặt ngoài cố định, là L, D và F.

Một cách nhớ khác: hãy tưởng tượng M là "L chậm một lớp", E là "D chậm một lớp", S là "F chậm một lớp". Khi chưa chắc, làm L trước, rồi xoay lớp giữa đúng theo chiều tay vừa đi.

Viết M, E, S bằng mặt ngoài

Mỗi nước lớp giữa bằng hai mặt ngoài xoay ngược chiều nhau, cộng một lần xoay cả khối. Ruwix viết M dưới dạng L' R x'. Trình mô phỏng của EasyRubic xác nhận cách viết đó, và hai cách tương tự cho E và S:

• R L' x' cho đúng kết quả của M:

• U D' y' cho đúng kết quả của E:

• F' B z cho đúng kết quả của S:

Vì sao cần biết điều này? Vì nó giải thích vì sao sau khi xoay M, cả khối như bị "lật" một nấc: phần x' trong cách viết là một lần xoay cả khối.

Cũng theo cách đó, các nước xoay hai lớp (chữ thường) là một mặt ngoài cộng một lớp giữa. Trình mô phỏng xác nhận: r bằng R cộng M', u bằng U cộng E', f bằng F cộng S. Vì vậy, nếu một công thức có r mà bạn quen M hơn, bạn có thể đổi qua lại.

Cách xoay tầng giữa bằng ngón tay

Cubelelo, trong bài hướng dẫn finger trick của Shubham Maharana, mô tả cách làm phổ biến (Cubelelo):

• M: dùng ngón áp út (tay trái hoặc tay phải) đẩy lớp giữa từ phía sau, để hàng giữa mặt trước đi xuống.
• M': dùng ngón áp út hất lớp giữa lên.
• M2: búng hai lần liền, ngón áp út trước rồi đến ngón giữa của cùng bàn tay.

Bài đó cũng nhắc M quan trọng trong H perm và Z perm. Vài lời khuyên thêm của EasyRubic khi mới tập:

• Giữ chắc mặt trái và mặt phải bằng ngón cái và các ngón còn lại, để chúng không bị kéo theo.
• Tập M' trước. Nhiều người thấy hất lên dễ hơn đẩy xuống.
• Xoay chậm và đều. Lớp giữa hay bị kẹt khi các mặt ngoài lệch một chút, xem Corner cutting Rubik.
• Muốn xem thêm finger trick cho các mặt khác, đọc Finger trick Rubik.

6 công thức dùng tầng giữa

Phần này cầm mặt vàng ở trên, mặt xanh lá ở trước. Các công thức chỉ gồm M và U, nên tay phải gần như không phải rời khối.

H perm: đổi các cặp cạnh đối diện

M2 U M2 U2 M2 U M2

Bốn góc tầng trên đã đúng, mỗi viên cạnh đổi chỗ với viên đối diện. SpeedSolving Wiki ghi công thức này cho H (SpeedSolving Wiki). Vì chỉ có M2, bạn không phải nhớ chiều của M. Xem cách nhận diện trong bài H perm và Z perm.

Ua perm bản M

M2 U M U2 M' U M2

Ba viên cạnh tầng trên đổi vòng, góc đứng yên. Trình mô phỏng xác nhận công thức này cho đúng kết quả của công thức bước 7 trong cách giải cho người mới, chỉ ngắn hơn 4 nước:

Ub perm bản M

M2 U' M U2 M' U' M2

Đây là chiều ngược lại của Ua: làm Ua rồi làm Ub, khối về như cũ. SpeedSolving Wiki ghi cả hai bản (Ua với U, Ub với U'). Cách phân biệt Ua và Ub có trong bài U perm.

Lật hai cạnh tầng trên chỉ bằng M và U

M' U M' U M' U2 M U M U M U2

Công thức này lật viên cạnh trước và viên cạnh sau của tầng trên, mọi viên khác về đúng chỗ cũ. Trình mô phỏng của EasyRubic xác nhận điều đó, và làm hai lần thì khối về như cũ.

Nó dùng được cho trường hợp đường vàng nằm ngang ở tầng 3, thay cho F R U R' U' F'. Công thức này dài hơn nên không giúp giải nhanh hơn. Hãy dùng nó như một bài tập để quen tay với M và M'.

Đổi vòng ba cạnh trên lớp M

M' U2 M U2

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Chỉ bốn nước, ba viên cạnh đổi vòng: cạnh trên-trước, cạnh trên-sau và cạnh dưới-trước. Làm ba lần, khối về như cũ. Kiểu đổi vòng này hay gặp ở bước cuối của phương pháp Roux, nơi cả bước chỉ dùng M và U, xem LSE Roux.

Hoa văn bàn cờ bằng M2 E2 S2

M2 E2 S2

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Ba nước nửa vòng trên ba lớp giữa, từ khối đã giải, cho hoa văn bàn cờ trên cả sáu mặt. Trình mô phỏng xác nhận nó giống hệt R2 L2 U2 D2 F2 B2, và làm lại lần nữa thì khối về như cũ.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Hình này cầm mặt trắng ở trên. Thêm hoa văn khác trong bài Hoa văn Rubik.

Tầng giữa được đếm là mấy nước?

Câu trả lời tùy cách đếm. Theo SpeedSolving Wiki (SpeedSolving Wiki):

• STM (đếm mỗi lớp xoay là một nước): M và M2 đều là 1 nước.
• HTM (chỉ đếm mặt ngoài, coi tâm đứng yên): M và M2 đều là 2 nước.
• QTM (đếm từng phần tư vòng): M là 2 nước, M2 là 4 nước.

Ví dụ với H perm ở trên: theo STM là 7 nước. Theo HTM, bốn nước M2 thành 8, cộng 3 nước U là 11. Con số 11 trùng với độ dài của bản H perm chỉ dùng R và U trong bài H perm và Z perm.

Khi đọc "công thức này dài bao nhiêu nước", hãy xem người viết đếm theo cách nào. Bài TPS Rubik dùng cách đếm này để tính tốc độ xoay.

Lỗi hay gặp khi xoay tầng giữa

• Nhầm chiều M. Nhớ: M theo L, hàng giữa mặt trước đi xuống. M' đi lên.
• Mặt ngoài bị kéo theo. Khi đó bạn vừa làm r hoặc l thay vì M. Giữ chặt mặt trái và mặt phải.
• Tưởng khối bị hỏng vì tâm đổi màu. Sau một số lẻ nước M, mặt trước không còn là xanh lá. Đó là bình thường, các công thức trong bài đưa tâm về chỗ cũ ở cuối.
• Nhầm M với ký hiệu của khối lớn. Trên 4x4 không có một lớp chính giữa; ký hiệu ở đó khác, xem Ký hiệu Rubik 4x4.

Bảng tóm tắt công thức dùng tầng giữa

H perm:

Ua perm:

Ub perm:

Lật hai cạnh:

Đổi vòng ba cạnh:

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Bàn cờ:

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Bước tiếp theo

Khi đã quen M, hãy học 2-look PLL, nơi H perm và Z perm dùng M. Nếu thích xoay M nhiều, thử phương pháp Roux. Bạn cũng có thể xem từng nước xoay trên khối 3D ở trang ký hiệu của EasyRubic, rồi bấm giờ trên đồng hồ 3x3.

Video tham khảo

Video dưới đây của kênh Jack Cai trên YouTube chỉ cách nhớ các nước lớp giữa và các nước xoay cả khối.

Nguồn tham khảo

• Advanced Rubik's Cube Notation – Ruwix
• 3x3x3 notation (SpeedSolving.com Wiki)
• Metric (SpeedSolving.com Wiki)
• PLL (SpeedSolving.com Wiki)
• Finger Tricks for Faster Solves: Pro Techniques to Learn – Cubelelo (Shubham Maharana)