AUF Rubik là gì? Xoay U đúng trước và sau công thức

AUF Rubik là gì?

AUF trong Rubik là viết tắt của tiếng Anh Adjust U Face, nghĩa là "chỉnh mặt U". Mặt U là mặt trên. Khi giải tầng 3, mặt vàng nằm ở trên, nên AUF là xoay tầng vàng cho đúng chỗ.

Chỉ có bốn lựa chọn:

• Không xoay: tầng trên đã đúng chỗ.
• U: xoay tầng trên một phần tư vòng theo chiều kim đồng hồ (nhìn từ trên xuống).
• U': một phần tư vòng ngược chiều kim đồng hồ.
• U2: nửa vòng. Xoay chiều nào cũng được.

Ba ký hiệu này theo đúng bảng ký hiệu chính thức của WCA, Hiệp hội Khối Rubik Thế giới (WCA Regulations, mục 12a). Nếu chưa quen ký hiệu, xem bài Ký hiệu Rubik cho người mới trước.

Vì sao chỉ tầng trên? Vì ở tầng 3, hai tầng dưới đã xong. Xoay U không làm hỏng chúng, nên tầng trên là tầng duy nhất bạn được "xoay thử" thoải mái.

Vì sao AUF quan trọng

Có ba lý do.

Một: công thức chỉ đúng ở một góc nhìn. Mỗi công thức tầng 3 được viết cho một cách cầm cố định. Làm đúng công thức nhưng ở sai góc, khối sẽ thành một trường hợp khác, có khi còn rối hơn. Trang Ruwix về PLL ghi rõ: trước hết xoay tầng trên để càng nhiều viên khớp càng tốt, rồi mới làm công thức (Ruwix).

Hai: phải xoay U mới biết trường hợp. Trang Cubefreak về PLL nhận xét rằng nhận diện PLL chậm hơn OLL, vì ta thường phải xoay U trước rồi mới biết đó là trường hợp nào (Cubefreak).

Ba: khi thi đấu, tầng lệch là bị phạt. Theo luật WCA, khối chỉ được tính là đã giải khi mọi phần lệch nhau không quá 45 độ (mục 10f1). Nếu còn cần thêm một nước để giải, bạn bị cộng 2 giây; cần nhiều hơn một nước thì lượt đó bị tính là DNF, tức là không hoàn thành (mục 10e3 và 10e4, WCA Regulations). Tầng trên lệch một phần tư vòng là đúng một nước U còn thiếu. Luật thi đấu đầy đủ có trong bài Thi đấu Rubik WCA.

Nhìn khối, biết cần xoay nước nào

Đây là trường hợp đơn giản nhất: khối đã xong hết, chỉ có tầng trên bị lệch. Cầm khối mặt vàng ở trên, nhìn hàng trên cùng của mặt trước, rồi so màu hàng đó với màu viên trung tâm các mặt bên.

Trong các hình của bài, mặt trước là xanh lá, mặt phải là cam, mặt trái là đỏ, mặt sau là xanh dương.

Mẹo nhớ: nước U kéo hàng trước sang bên trái. Nên nếu hàng trước mang màu của mặt trái, nó đang "đứng trước một bước", cần U để về nhà. Ngược lại, màu mặt phải thì cần U'.

Hàng trước màu đỏ: xoay U

Hàng trên của mặt trước là đỏ, đỏ, đỏ. Đỏ là màu mặt trái, nên xoay U.

Hàng trước màu cam: xoay U'

Hàng trên của mặt trước là cam, cam, cam. Cam là màu mặt phải, nên xoay U'.

Hàng trước màu xanh dương: xoay U2

Hàng trên của mặt trước là xanh dương, xanh dương, xanh dương. Đó là màu mặt sau, nên xoay nửa vòng U2.

AUF trước công thức OLL: ví dụ Sune

Ở bước làm mặt vàng, AUF dùng để đưa trường hợp về đúng góc mà công thức cần. Ví dụ quen thuộc nhất là Sune:

R U R' U R U2 R'

Sune dùng khi mặt trên đã có chữ thập vàng và chỉ một viên góc có ô vàng hướng lên. Nhìn từ trên xuống, hình vàng trông như một con cá. Công thức chỉ đúng khi viên góc vàng hướng lên đó nằm ở trước bên trái.

Nếu nó nằm chỗ khác, xoay U trước:

Cách nhớ giống mục trên: U đưa viên ở trước bên phải sang trước bên trái. Mỗi hình dưới có cả nước AUF ở đầu công thức, để bạn thấy hình bên phải luôn là khối đã giải.

Viên góc vàng ở trước bên trái

Không cần AUF, làm Sune luôn.

Viên góc vàng ở trước bên phải

Xoay U rồi làm Sune.

Viên góc vàng ở sau bên trái

Xoay U' rồi làm Sune.

Viên góc vàng ở sau bên phải

Xoay U2 rồi làm Sune.

Muốn biết Sune và Antisune khác nhau thế nào, đọc bài Công thức Sune và Antisune.

AUF trước công thức PLL: ví dụ Ua

Ở bước cuối, AUF đưa mặt đã xong về đúng phía. Lấy Ua perm, công thức cuối của cách giải cho người mới:

R U' R U R U R U' R' U' R2

Ua dùng khi bốn góc đã đúng và có một mặt bên mà cả hàng trên cùng một màu, gọi là mặt đã xong. Công thức cần mặt đã xong nằm ở phía sau. Nếu nó ở chỗ khác:

Mặt đã xong ở phía sau thì bạn không nhìn thấy nó. Nếu thấy cả bốn góc đúng mà ba mặt trước, trái, phải đều chưa xong, mặt sau chính là mặt đã xong.

Mặt đã xong ở phía sau

Không cần AUF.

Mặt đã xong ở bên trái

Xoay U, mặt đó sang phía sau, rồi làm Ua.

Mặt đã xong ở phía trước

Xoay U2 rồi làm Ua.

Mặt đã xong ở bên phải

Xoay U' rồi làm Ua.

Bài Công thức U perm có cách phân biệt Ua với Ub. Đủ 21 trường hợp PLL có trong bài Công thức PLL đầy đủ.

AUF sau công thức: nước xoay cuối cùng

Nhiều công thức giải xong các viên so với nhau, nhưng cả tầng trên vẫn lệch so với hai tầng dưới. Khi đó cần thêm một AUF ở cuối. Người chơi gọi đây là AUF cuối, hay "post-AUF".

Ví dụ: tầng trên chỉ còn ba viên cạnh cần đổi chỗ, nhưng cả tầng lại đang lệch một nước. Bạn làm Ua như bình thường, xong thấy hàng trước màu đỏ. Theo bảng ở trên, đỏ là màu mặt trái, nên xoay U là khối đã giải.

AUF cuối không cần nhớ thêm gì: đó đúng là trường hợp "chỉ tầng trên bị lệch" ở mục đầu bài. Nhìn hàng trước, so với các mặt bên, xoay một nước.

AUF trong khoá học của EasyRubic

Khoá học phương pháp từng tầng trên trang cũng có AUF, chỉ là không gọi tên. Ở bước 6 (đưa góc vàng về đúng chỗ), có trường hợp hai góc bên trái đã đúng, hai góc bên phải cần đổi. Lời giải là xoay U, làm công thức góc, rồi xoay U2. Nước U đầu là AUF trước, nước U2 cuối là AUF sau.

Các trường hợp khác của bước này có ở hình khoá học dưới đây và ở Bước 6 của khoá học.

AUF giữa hai công thức

Khi chỉ biết ít công thức, bạn hay phải làm một công thức hai lần. Giữa hai lần thường có một AUF để đưa trường hợp mới về đúng góc.

Sune, U2, Sune

Ở bước 5 của khoá học có một trường hợp trông gần giống Sune:

• Chỉ một viên góc vàng hướng lên, nằm ở trước bên trái.
• Nhưng viên góc trước bên phải có ô vàng ở mặt phải, không phải mặt trước như ca Sune.

Lời giải: Sune, xoay U2, rồi Sune lần nữa. Lần Sune đầu biến khối thành một ca Sune, nhưng viên góc vàng hướng lên lại nằm ở sau bên phải. Nước U2 ở giữa là AUF đưa nó về trước bên trái, đúng chỗ Sune cần.

Ua, U, Ua, U'

Ở bước 7, khi chưa mặt bên nào xong và mỗi viên cạnh cần đổi với viên đối diện, khoá học làm Ua, xoay U, làm Ua lần nữa, rồi xoay U'. Nước U ở giữa là AUF trước lần Ua thứ hai, nước U' cuối là AUF sau.

Xoay U hay xoay cả khối?

Thay vì xoay tầng trên bằng U, bạn cũng có thể xoay cả khối bằng y. Theo bảng ký hiệu của WCA, y quay cả khối cùng chiều với U (WCA Regulations, mục 12a4a). Nhưng hai cách không cho cùng một kết quả. Lấy lại ví dụ Ua với mặt đã xong ở bên trái:

• Xoay U rồi làm Ua: khối đã giải, không cần AUF cuối. Đây là hình ở mục "Mặt đã xong ở bên trái" phía trên.
• Xoay cả khối bằng y rồi làm Ua: mặt đã xong cũng ra sau, nhưng làm Ua xong thì tầng trên còn lệch một nước. Cần thêm một nước U ở cuối mới xong.

Lý do: nước U chỉ xoay tầng trên, nên nó đưa tầng trên lại gần vị trí đúng so với các viên trung tâm. Còn y xoay cả khối, các viên trung tâm đi theo, nên độ lệch giữa tầng trên và hai tầng dưới vẫn còn nguyên. Cả hai cách đều giải được, chỉ là AUF cuối khác nhau. Cứ nhìn hàng trước theo bảng ở đầu bài là biết.

Lời khuyên của EasyRubic (kinh nghiệm, không phải số liệu từ nguồn):

• Người mới: dùng cách nào cũng được, miễn đúng.
• Khi đã muốn nhanh: ưu tiên U. U là một nước ngón tay, còn y bắt tay phải buông khối ra cầm lại. Bài Finger trick Rubik chỉ cách xoay U bằng ngón trỏ.
• Cẩn thận khi dùng y: sau y, mặt trước đã đổi màu. Nhìn lại khối trước khi làm công thức, đừng nhớ theo màu cũ.

Đọc thêm về x, y, z ở bài Xoay cả khối Rubik.

Đoán trước AUF cuối

Khi đã quen, bạn có thể đoán AUF cuối trước khi công thức kết thúc, để tay xoay luôn mà không phải dừng lại nhìn. Cách đơn giản nhất: khi làm những nước cuối của công thức, liếc nhìn hàng trên của mặt trước. Ngay khi nó thành một màu, bạn đã biết cần U, U' hay U2 theo bảng ở đầu bài.

Cubefreak cũng gợi ý một ý tương tự cho bước trước đó: làm chậm lại một chút ở cuối OLL để nhìn các "khối" (hai viên cạnh nhau cùng màu ở mặt bên) đang hình thành, nhờ đó đoán được PLL và bớt khoảng nghỉ giữa hai bước (Cubefreak).

Bài Nhận diện PLL chỉ cách nhìn khối trên hai mặt để biết trường hợp ngay từ đầu.

Cách tập AUF

Một lịch tập ngắn mà EasyRubic gợi ý (gợi ý, không phải số liệu từ nguồn):

1. Chỉ tầng trên lệch. Trên khối đã giải, nhờ ai xoay U, U' hoặc U2 bất kỳ. Bạn nhìn hàng trước, nói to nước cần xoay, rồi xoay. Làm 20 lần đến khi trả lời không cần nghĩ.
2. AUF trước Sune. Từ khối đã giải, làm ngược Sune (R U2 R' U' R U' R') rồi xoay U ngẫu nhiên. Bạn tìm viên góc vàng hướng lên, đưa nó về trước bên trái, rồi làm Sune.
3. AUF trước và sau Ua. Làm ngược Ua rồi xoay U ngẫu nhiên. Bạn đưa mặt đã xong ra sau, làm Ua, rồi chỉnh AUF cuối.
4. Ghi giờ. Khi đã quen, giải cả khối với timer 3x3 và để ý: lần nào cũng xoay đúng AUF ngay lần đầu chưa?

Hình trên là trường hợp Sune: bài tập số 2 bắt đầu từ đây. Làm ngược Sune trên khối đã giải là ra đúng hình bên trái.

Những lỗi hay gặp

• Xoay U nhầm chiều. Nhớ: U kéo hàng trước sang trái. Nếu sau AUF tầng trên vẫn lệch, có thể bạn vừa xoay ngược; xoay U2 là sửa được.
• Làm công thức ngay, quên AUF trước. Luôn tự hỏi: trường hợp này đã đúng góc mà công thức cần chưa?
• Quên AUF cuối khi thi đấu. Lệch một nước là bị cộng 2 giây theo luật WCA. Trước khi bấm dừng đồng hồ, nhìn lại hàng trên một lần.
• Xoay cả khối rồi nhìn theo màu cũ. Sau y, màu mặt trước đã khác. Nhìn lại rồi mới làm.

Học tiếp

Khi đã AUF tự nhiên, bước tiếp theo là học thêm công thức tầng 3 để ít phải làm lặp: 2-look OLL cho mặt vàng và 2-look PLL cho bước cuối. Nếu còn đang học cách giải từ đầu, quay lại bài Cách giải Rubik 3x3 cho người mới.

Nguồn tham khảo

• Permutation of Last Layer (PLL) (Cubefreak)
• Permute the Last Layer (PLL) (Ruwix)
• WCA Regulations (World Cube Association)