Cách giải Rubik tầng 1: 3 công thức góc trắng, có hình

Công thức Rubik tầng 1 tóm tắt

Viên góc nằm ở tầng trên, ngay trên chỗ của nó (trước bên phải):

• Ô trắng ở mặt phải: R U R' (3 nước).
• Ô trắng ở mặt trước: F' U' F (3 nước).
• Ô trắng ở mặt trên: R U2 R' U', rồi R U R' (7 nước).

Viên góc bị kẹt ở tầng 1: đẩy nó lên tầng trên bằng R U R' U', rồi ghép lại bằng một trong ba công thức trên. Cách làm và hình cho từng trường hợp nằm ở các phần dưới.

Trước khi bắt đầu tầng 1

Nhắc lại cách gọi tên trong khoá học: tầng 1 là tầng có viên trung tâm trắng, tầng 3 là tầng có viên trung tâm vàng. Viên góc có ba ô: một ô trắng và hai ô màu khác. Mỗi ô là một ô màu trên một viên.

Kiểm tra ba điều:

• Chữ thập trắng đã xong, và mỗi viên cạnh trắng có ô bên cùng màu viên trung tâm bên cạnh. Nếu chưa, đọc bài Chữ thập trắng Rubik hoặc làm bước Chữ thập trắng của khoá học.
• Lật khối: viên trung tâm vàng ở trên, chữ thập trắng nằm dưới. Từ giờ đến hết, mặt trắng luôn nằm dưới. Nhờ vậy bạn nhìn thấy viên góc ở tầng trên và biết rõ nó sẽ đi xuống đâu.
• Đọc được ký hiệu R, U, F và dấu phẩy trên (R' là xoay mặt phải ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn thẳng vào mặt phải). Nếu chưa quen, đọc bài Ký hiệu Rubik cho người mới trước.

Trong khoá học EasyRubic, tầng 1 được hoàn thành ở **bước 2**, tên là "Viên góc tầng 1". Hình dưới đây là chỗ bạn đang đứng và chỗ bạn cần đến:

Mục tiêu: cả mặt dưới màu trắng, và hàng dưới cùng của mỗi mặt bên cùng màu với viên trung tâm của mặt đó, thành hình chữ T ngược.

Tầng 1 khác giải 1 mặt Rubik ở đâu?

Nhiều người tìm "cách giải 1 mặt Rubik" và dừng khi đủ 9 ô trắng. Tầng 1 đòi hỏi thêm: hàng ô sát mặt trắng ở cả bốn mặt bên cũng phải cùng màu viên trung tâm của mặt đó. Ruwix ghi nhận người chơi hay bị kẹt ngay sau khi xong mặt đầu tiên, vì các bước sau cần tầng 1 đúng hoàn toàn chứ không chỉ một mặt (Ruwix).

Vì vậy bài này ghép mỗi viên góc vào đúng chỗ của nó, không phải chỗ trống bất kỳ. Nếu bạn chỉ muốn xếp một mặt cho vui, bài Cách giải 1 mặt Rubik ngắn hơn. Nếu muốn giải cả khối, làm theo bài này.

Tìm viên góc và chỗ của nó

1. Tìm một viên góc có ô trắng ở tầng trên. Ví dụ viên trắng, xanh lá và cam.
2. Chỗ của nó ở tầng 1, giữa hai viên trung tâm cùng màu hai ô còn lại. Viên trắng, xanh lá, cam thuộc góc giữa viên trung tâm xanh lá và viên trung tâm cam.
3. Xoay cả khối (vàng vẫn ở trên) cho hai viên trung tâm đó nằm ở mặt trước và mặt phải. Chỗ cần ghép giờ là góc dưới, trước bên phải. Khoá học đánh dấu chỗ này bằng dấu X. Nếu chưa quen xoay cả khối, xem bài Xoay cả khối Rubik.
4. Xoay U cho viên góc nằm ngay trên dấu X: ở tầng trên, trước bên phải.

Giữ nguyên cách cầm này trong suốt lúc làm công thức. Ruwix cũng làm theo cùng ý tưởng: đặt viên góc ngay cạnh chỗ của nó, rồi chọn công thức theo hướng của ô trắng (Ruwix). Bản của Ruwix cầm mặt trắng ở trên, còn bài này giữ mặt trắng ở dưới như khoá học, nên công thức trông khác nhưng cách nghĩ giống nhau.

Bạn đang gặp trường hợp nào dưới đây?

Khi viên góc đã nằm ngay trên dấu X, nhìn ô trắng của nó:

• Ô trắng ở mặt phải: dễ nhất, ba nước.
• Ô trắng ở mặt trước: ảnh gương của trường hợp trên, cũng ba nước.
• Ô trắng ở mặt trên: bảy nước, chia làm hai đoạn.

Nếu viên góc chưa ở trên dấu X, hoặc đang kẹt ở tầng 1, xem các phần sau.

Ô trắng ở mặt phải

R U R'

Hình trước: viên góc trắng, xanh lá, cam nằm ở tầng trên, trước bên phải. Ô trắng nhìn sang mặt phải, ô cam nằm ở mặt trên, ô xanh lá ở mặt trước. Hình sau: viên góc đã vào tầng 1, ô trắng nằm dưới, ô xanh lá ở mặt trước và ô cam ở mặt phải, đúng màu hai viên trung tâm.

Cách nhớ: R đưa chỗ trống lên, U đặt viên góc vào đúng vị trí, R' kéo cả hai xuống. Tay phải làm cả ba nước.

Ô trắng ở mặt trước

F' U' F

Hình trước: vẫn viên góc đó, cùng chỗ đó, nhưng ô trắng nhìn ra mặt trước. Hình sau: viên góc đã vào đúng chỗ. Đây là ảnh gương của R U R': thay mặt phải bằng mặt trước và đảo chiều mọi nước.

Ô trắng ở mặt trên

R U2 R' U', rồi R U R'

Hình trước: ô trắng nằm ngay trên đỉnh, nên viên góc không thể đi thẳng xuống. Đoạn đầu R U2 R' U' xoay viên góc để ô trắng sang mặt phải, và viên góc vẫn ở ngay trên dấu X. Lúc này bạn đang ở trường hợp ô trắng ở mặt phải, nên đoạn sau chính là R U R'. Hình sau: viên góc đã vào chỗ, ô trắng nằm dưới.

Nếu quên đoạn đầu, bạn có thể dùng cách lặp lại ở phần dưới. Không cần học thêm gì.

Viên góc ở tầng trên nhưng chưa ở trên dấu X

Chỉ cần xoay U trước. Ví dụ trong hình: viên góc trắng, xanh lá, cam nằm ở trước bên trái, ô trắng nhìn ra mặt trước. Xoay U' đưa nó sang trước bên phải, và ô trắng lúc này nhìn sang mặt phải. Làm tiếp R U R'.

U' R U R'

Để ý rằng khi xoay U, ô trắng cũng đổi mặt theo. Vì vậy luôn đưa viên góc lên trên dấu X trước, rồi mới nhìn ô trắng để chọn trường hợp.

Vì sao công thức không làm hỏng chữ thập trắng?

Người mới hay sợ R hay F' phá mất chữ thập vừa làm. Nhìn kỹ R U R': nước R đưa viên cạnh trắng, cam của chữ thập lên tầng giữa, ở trước bên phải. Nước U chỉ xoay tầng trên, nên không chạm vào viên cạnh đó. Nước R' đưa nó về đúng chỗ cũ, cùng lúc kéo viên góc xuống. F' U' F làm y như vậy với viên cạnh trắng, xanh lá.

Trên trình mô phỏng của EasyRubic, mọi công thức đưa viên góc vào chỗ trong bài này đều giữ nguyên chữ thập trắng và ba viên góc còn lại của tầng 1. Đó là lý do bạn ghép từng viên góc một mà không cần quay lại sửa viên trước. Ngoại lệ duy nhất là khi bạn cố tình đẩy một viên góc sai chỗ ra ngoài, ở phần dưới.

Khi viên góc bị kẹt ở tầng 1

Có lúc tầng trên không còn viên góc nào có ô trắng, nhưng tầng 1 vẫn chưa xong. Khi đó có viên góc trắng đang kẹt ở tầng 1, theo một trong hai kiểu:

• Đúng chỗ nhưng xoay sai: viên góc nằm giữa hai viên trung tâm cùng màu với nó, nhưng ô trắng nhìn ra mặt bên thay vì nằm dưới.
• Sai chỗ: viên góc nằm ở góc khác của tầng 1, giữa hai viên trung tâm không cùng màu với nó.

Cách gỡ cho cả hai giống nhau: đẩy viên góc lên tầng trên, rồi ghép lại như bình thường. J Perm dạy đúng ý này: cầm viên góc kẹt ở trước bên phải và làm một chuỗi bốn nước để đưa nó lên tầng trên (J Perm). Ruwix cũng khuyên đẩy viên góc xoay sai ra rồi ghép lại (Ruwix).

Viên góc đúng chỗ nhưng xoay sai

Viên góc kẹt đã nằm ở trước bên phải, nên không cần xoay cả khối. Làm R U R' U': viên góc lên tầng trên và quay lại ngay trên dấu X. Sau đó nhìn ô trắng và chọn trường hợp như phần trên.

Ô trắng nhìn sang mặt phải (như hình): sau R U R' U', ô trắng vẫn ở mặt phải, nên làm tiếp R U R'.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Ô trắng nhìn ra mặt trước: sau R U R' U', ô trắng nằm trên đỉnh, nên làm tiếp đoạn bảy nước của trường hợp ô trắng ở mặt trên.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Hình sau của cả hai: viên góc đúng chỗ, ô trắng nằm dưới, chữ thập trắng không bị đụng tới.

Viên góc nằm sai chỗ

Cách chung: xoay cả khối (vàng vẫn ở trên) cho viên góc sai chỗ nằm ở trước bên phải, làm R U R' để đẩy nó lên tầng trên, rồi xoay khối về như cũ. Giờ viên góc ở tầng trên: tìm chỗ của nó và ghép như bình thường.

Ví dụ trong hình: viên góc trắng, xanh lá, cam nằm ở góc dưới, trước bên trái. Ô trắng của nó nằm dưới, nhưng nó không nằm giữa viên trung tâm xanh lá và viên trung tâm cam, nên vẫn là sai chỗ.

• Xoay cả khối một phần tư vòng cho góc đó ra trước bên phải, làm R U R', rồi xoay khối về. Ba việc này cho cùng kết quả như F U F', nên nếu thích, bạn làm thẳng F U F' mà không cần xoay khối. Viên góc giờ ở tầng trên, phía sau bên trái.
• Xoay U2 để nó về trước bên phải, ngay trên dấu X. Ô trắng lúc này nhìn ra mặt trước.
• Làm F' U' F.

F U F' U2 F' U' F

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Trên khối thật, viên góc bị đẩy lên có thể dừng ở chỗ khác, nên số lần xoay U có thể khác U2. Cứ xoay đến khi nó nằm trên dấu X rồi nhìn ô trắng như mọi lần.

Cách khác: lặp lại R U R' U'

J Perm dạy tầng 1 bằng một chuỗi duy nhất: cầm viên góc ngay trên chỗ của nó, ở trước bên phải, rồi làm đi làm lại chuỗi bốn nước R U R' U' cho đến khi viên góc vào đúng chỗ (J Perm). Chuỗi này hay được gọi là sexy move; bài Sexy move Rubik là gì? giải thích kỹ hơn. Chuỗi này không bao giờ làm hỏng chữ thập trắng, nên bạn cứ lặp mà không sợ.

Chạy thử trên trình mô phỏng, số lần lặp cần thiết chỉ phụ thuộc vào ô trắng của viên góc trên dấu X:

• Ô trắng ở mặt phải: 1 lần.
• Ô trắng ở mặt trên: 3 lần.
• Ô trắng ở mặt trước: 5 lần.

Hình dưới là trường hợp ô trắng ở mặt trên, làm chuỗi bốn nước ba lần:

Cách này chậm hơn vì nhiều nước hơn, và các viên ở tầng trên bị đảo lung tung (không sao, tầng trên sẽ được giải sau). Đổi lại, bạn chỉ cần nhớ một chuỗi. Chuỗi R U R' U' cũng xuất hiện rất nhiều ở các bước sau, nên tập nó từ bây giờ là có lợi.

Ba công thức hay một chuỗi lặp: chọn cách nào?

• Mới học, sợ quên: dùng chuỗi lặp. Chỉ một chuỗi, không cần nhìn ô trắng, chỉ cần đếm đến khi viên góc vào chỗ.
• Đã quen, muốn nhanh hơn: dùng ba công thức. Trường hợp dài nhất là bảy nước, trong khi lặp chuỗi bốn nước năm lần là hai mươi nước.
• Cả hai đều dùng chung một bước chuẩn bị: đưa viên góc lên ngay trên dấu X trước. Nên học bước này cho chắc trước khi lo công thức.

Một mẹo nhỏ khi còn nhiều viên góc chờ ở tầng trên: ghép trước viên nào có ô trắng nhìn ra mặt bên, vì chỉ cần ba nước. Viên có ô trắng trên đỉnh cần bảy nước, nên để sau.

Những lỗi hay gặp ở tầng 1

• Chọn trường hợp trước khi đưa viên góc lên trên dấu X. Xoay U làm ô trắng đổi mặt, nên phải đặt viên góc vào chỗ trước, nhìn ô trắng sau.
• Đặt viên góc trên dấu X nhưng giữa hai viên trung tâm sai màu. Công thức vẫn đưa viên góc xuống, nhưng vào nhầm chỗ. Kiểm tra lại: hai ô không phải màu trắng phải cùng màu viên trung tâm mặt trước và mặt phải.
• Đổi cách cầm giữa chừng. Nếu lỡ xoay cả khối trong lúc làm công thức, viên góc sẽ đi sai. Giữ mặt trước quay về phía bạn từ nước đầu đến nước cuối.
• Nhầm U với U'. Ở trường hợp ô trắng ở mặt trên, nước U2 và nước U' cuối đoạn đầu rất dễ bấm nhầm. Làm chậm và đếm thầm.
• Quên kiểm tra hàng dưới của mặt bên. Mặt trắng đủ chín ô chưa phải là xong tầng 1. Hàng dưới mỗi mặt bên phải cùng màu viên trung tâm của mặt đó.

Gặp lỗi ở các bước khác? Xem bài Lỗi khi giải Rubik thường gặp.

Công thức Rubik tầng 1 cần nhớ

Ô trắng ở mặt phải: R U R'

Ô trắng ở mặt trước: F' U' F

Ô trắng ở mặt trên: R U2 R' U' R U R'

Viên góc đúng chỗ nhưng xoay sai: R U R' U' để đẩy lên, rồi ghép lại theo ô trắng.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Viên góc cuối cùng, ô trắng ở mặt phải: vẫn là R U R'. Ba viên góc đã ghép không bị đụng tới, vì công thức chỉ xoay góc trước bên phải của tầng 1:

Muốn xem cả công thức của các bước sau trong một trang, đọc bài Công thức Rubik 3x3 đầy đủ cho người mới.

J Perm cho biết với phương pháp người mới và luyện tập đều đặn, cả khối có thể giải trong khoảng 2 đến 4 phút (J Perm). Tầng 1 là bước bạn sẽ làm nhiều nhất, nên luyện nó cho nhuần tay trước. Dùng đồng hồ bấm giờ 3x3 để xem mỗi lần làm tầng 1 mất bao lâu.

Video tham khảo

Video dưới đây của J Perm (tiếng Anh) hướng dẫn cả khối cho người mới, trong đó tầng 1 được làm bằng cách lặp lại chuỗi bốn nước như phần trên.

Bước tiếp theo

Xong tầng 1, bạn chuyển sang tầng giữa: ghép 4 viên cạnh không có ô vàng, cũng chỉ cần hai công thức. Đọc bài Công thức Rubik tầng 2 hoặc làm bước 3 "Viên cạnh tầng 2" của khoá học. Sau đó là Cách giải Rubik tầng 3 để hoàn thành khối.

Bị kẹt giữa chừng? Với ứng dụng EasyRubic, bạn có thể quét khối thật bằng camera và xem lời giải từng bước trên khối 3D.

Tải EasyRubic và ghép xong tầng 1 lần đầu.

Nguồn tham khảo

• How To Solve The Rubik's Cube – Beginners Method (Ruwix)
• How To Solve The 3x3 Rubik's Cube – J Perm