F2L nâng cao: 5 mẹo giải nhanh hơn, có hình từng ca

Khi nào nên học F2L nâng cao?

Hãy học bài này khi bạn đã giải được bốn cặp F2L mà không cần nhìn bài, dù còn chậm. Nếu chưa, đọc F2L trực giác trước.

J Perm khuyên học F2L theo kiểu hiểu vì sao từng bước chạy, rồi tập đến khi các bước trở nên tự nhiên, trước khi chuyển sang phần khác (J Perm). Trang này cũng gọi look-ahead là khái niệm quan trọng nhất của giải nhanh với người đang nhắm mốc dưới 20 giây. Còn việc so lời giải của mình với các bảng công thức tối ưu, J Perm khuyên để dành đến khi bạn giải khoảng dưới 15 giây.

Thứ tự gợi ý: mẹo 1 và 2 dùng được ngay. Mẹo 3 và 4 cần bạn quen nhận ra khe nào còn trống. Mẹo 5 (look-ahead) là thứ bạn tập lâu dài, song song với mọi thứ khác.

Cách cầm khối và cách đọc hình

Cả bài cầm khối giống các bài trước trong loạt CFOP:

• Mặt trắng ở dưới, cross đã xong. Mặt vàng ở trên: đó là tầng 3.
• Mặt xanh lá ở trước, mặt phải màu cam, mặt trái màu đỏ, mặt sau màu xanh dương.
• Bốn khe có tên theo vị trí: trước phải, trước trái, sau phải, sau trái. Khe trước phải chứa góc trắng, xanh lá, cam và cạnh xanh lá, cam.

Mỗi hình có hai khối. Khối bên trái là trường hợp bạn đang có. Chỉ cross, các cặp F2L và các viên trung tâm được tô màu; tầng 3 để xám. Ở mẹo 3 và 4, khe còn trống cũng để xám, vì các viên của nó nằm đâu cũng được. Khối bên phải là kết quả, được lật lên cho mặt trắng nằm trên để bạn thấy hai tầng.

Nếu chưa quen ký hiệu R, L, U, D, F, B, xem bài Ký hiệu Rubik cho người mới.

Mẹo 1: chọn cặp dễ nhất trước

Sau cross, bạn có bốn cặp để chọn. Người mới thường giải cặp đầu tiên mình nhìn thấy. Người giải nhanh nhìn cả bốn cặp và chọn cặp tốn ít nước nhất.

Thứ tự ưu tiên dễ nhớ:

1. Cặp đã liền hoặc cặp có thể chèn ngay bằng ba hay bốn nước, như các trường hợp cơ bản trong bài F2L trực giác.
2. Cặp có cả hai viên ở tầng 3. Bạn được tự do xoay U để đưa chúng về chỗ dễ.
3. Cặp có một viên kẹt trong khe. Để sau, vì phải tốn nước kéo viên đó ra.

Nhưng đừng để cặp khó nhất đến tận cuối nếu có thể giải nó sớm hơn bằng một khe trống (mẹo 3 và 4). Khi còn khe trống, bạn có nhiều lựa chọn hơn hẳn: SpeedSolving Wiki đếm 41 trường hợp cho khe cuối cùng, nhưng tới 167 trường hợp cho khe đầu tiên (SpeedSolving Wiki).

Mẹo 2: giải khe sau và khe trái không xoay khối

Xoay cả khối (y, y') tốn thời gian và làm bạn mất dấu các viên đang theo dõi. J Perm khuyên tránh xoay khối và nước thừa càng nhiều càng tốt (J Perm).

Tin tốt là bạn không cần học thêm gì. Hai cách chèn cơ bản của khe trước phải là R U R' (góc và cạnh tách nhau) và U R U' R' (cặp đã liền). Mỗi khe khác có hai cách chèn tương ứng, chỉ đổi mặt và đổi chiều xoay.

Hình trên là U R U' R' ở khe trước phải, để bạn so với các khe bên dưới.

Khe sau phải

Khe sau phải dùng mặt R, nhưng mọi nước đổi chiều so với khe trước phải.

R' U' R: góc nằm phía trên khe sau phải, ô trắng hướng sang phải, ô cam hướng lên. Cạnh xanh dương, cam ở cạnh trước của tầng 3, ô xanh dương hướng lên. R' nâng khe lên, U' đưa hai viên gặp nhau, R hạ cặp xuống.

U' R' U R: cặp đã liền phía trên khe sau phải. Ô trắng của góc hướng ra sau, hai ô xanh dương cùng hướng lên, hai ô cam cùng hướng sang phải. U' dời cặp ra khỏi mặt phải, R' U R chèn.

Khe trước trái

Khe trước trái dùng mặt L. So với khe trước phải, đổi R thành L' và U thành U'.

L' U' L: góc phía trên khe trước trái, ô trắng hướng sang trái, ô đỏ hướng lên. Cạnh xanh lá, đỏ ở cạnh sau của tầng 3, ô xanh lá hướng lên.

U' L' U L: cặp đã liền phía trên khe trước trái, ô trắng hướng ra trước, hai ô xanh lá cùng hướng lên, hai ô đỏ cùng hướng sang trái.

Khe sau trái

Khe sau trái dùng mặt L với chiều xoay giống hệt khe trước phải: chỉ đổi R thành L.

L U L': góc phía trên khe sau trái, ô trắng hướng sang trái, ô đỏ hướng lên. Cạnh xanh dương, đỏ ở cạnh trước của tầng 3, ô xanh dương hướng lên.

U L U' L': cặp đã liền phía trên khe sau trái, ô trắng hướng ra sau, hai ô xanh dương cùng hướng lên, hai ô đỏ cùng hướng sang trái.

Mẹo tập: khe sau khó nhìn hơn vì cặp nằm ở phía xa. Hãy nghiêng khối một chút về phía mình để thấy được mặt sau thay vì xoay hẳn cả khối.

Mẹo 3: dùng khe trống

Khi một khe khác chưa giải, khe đó là "chỗ để đồ" miễn phí: bạn được mở nó, giấu tạm một viên vào đó hoặc ghép cặp trong đó, vì không có gì để làm hỏng. Danh sách liên kết của SpeedSolving Wiki có hẳn một nhóm công thức riêng cho các trường hợp còn khe trống (SpeedSolving Wiki).

Chúng tôi cho máy tìm lời giải ngắn nhất trên trình mô phỏng cho các trường hợp dài của khe trước phải, mỗi lần coi một khe khác là trống. Dưới đây là hai ví dụ chỉ dùng R và U, ngắn hơn công thức thường 3 nước. Máy cũng xác nhận không có lời giải nào dưới 5 nước cho hai trường hợp này, dù dùng mặt nào. Trong cả hai, khe sau phải phải còn trống.

Ví dụ 1: cạnh ở bên trái tầng 3

• Góc phía trên khe trước phải, ô trắng hướng sang phải, ô cam hướng lên.
• Cạnh ở cạnh trái của tầng 3, ô xanh lá hướng lên.

Đây là F2L 10 trong bài 41 trường hợp. Công thức thường là U' R U R' U R U R', 8 nước.

Khi khe sau phải còn trống: R' U R2 U R', 5 nước.

1. R': góc chui xuống khe trước phải (chưa đúng hướng).
2. U: cạnh chạy từ bên trái ra phía sau tầng 3.
3. R2: góc đi lên phía sau và ghép luôn với cạnh. Nước này đi qua khe sau phải, nên khe đó phải trống.
4. U R': đưa cặp về đúng chỗ rồi chèn.

Ví dụ 2: góc đã nằm trong khe

• Góc đã nằm đúng trong khe trước phải, ô trắng hướng xuống.
• Cạnh ở cạnh phải của tầng 3, ô xanh lá hướng lên.

Đây là F2L 25. Công thức thường là U' F' U F U R U' R', 8 nước.

Khi khe sau phải còn trống: R2 U' R' U R2, 5 nước. Ý tưởng là ghép cặp ngay trong khe trống, rồi chuyển cả cặp sang:

1. R2 U' R': góc lên tầng 3, còn cạnh được đặt vào khe sau phải.
2. U: góc về đúng phía trên cạnh. Lúc này cặp đã ghép xong, đứng trong khe sau phải.
3. R2: nửa vòng R chuyển cả cặp từ khe sau phải sang khe trước phải.

Cẩn thận: nếu khe sau phải đã giải, hai chuỗi trên sẽ phá nó. Trước khi dùng, luôn nhìn xem khe đó còn trống không.

Mẹo 4: keyhole với nước D

Keyhole (lỗ khoá) là ý tưởng dùng một khe chưa giải như cánh cửa để đưa một viên vào chỗ. SpeedSolving Wiki mô tả keyhole như một cách giải hai tầng đầu: để trống một góc ở tầng dưới, rồi dùng chỗ trống đó để chèn các cạnh tầng giữa (SpeedSolving Wiki). Trong F2L, bạn dùng nó khi một viên của cặp đã đúng chỗ còn viên kia ở tầng 3.

Ví dụ hay gặp nhất:

• Cạnh xanh lá, cam đã nằm đúng trong khe trước phải.
• Góc phía trên khe trước phải, ô trắng hướng sang phải, ô cam hướng lên.
• Khe trước trái còn trống.

Đây là F2L 34. Công thức thường là U R U R' U2 R U R', 8 nước, vì phải kéo cạnh ra rồi ghép lại.

Với keyhole: D' L' U L D, 5 nước, và cạnh không phải ra khỏi khe. Trình mô phỏng không tìm thấy lời giải nào ngắn hơn khi khe trước trái còn trống.

1. D': xoay tầng dưới. Chỗ dành cho góc chạy từ trước phải sang trước trái, nằm ngay dưới khe trống.
2. L' U L: một lần chèn ba nước vào khe trước trái. L' nâng chỗ trống lên, U đưa góc từ phía trên khe trước phải sang, L hạ góc xuống.
3. D: trả tầng dưới về. Góc đi cùng và nằm ngay dưới cạnh của nó. Cross cũng về đúng chỗ.

Nước D' tạm làm lệch cross, nhưng D cuối cùng trả lại tất cả. Cạnh trong khe trước phải nằm ở tầng giữa, nên nước D không đụng tới nó.

Mẹo 5: look-ahead, nhìn trước cặp tiếp theo

SpeedSolving Wiki định nghĩa look-ahead là khả năng thấy trước điều sắp đến, và cho rằng look-ahead tốt có thể giúp lượt giải gần như không có chỗ dừng (SpeedSolving Wiki). Với F2L, nghĩa là trong lúc tay giải cặp này, mắt đã đi tìm cặp tiếp theo.

Ba mức của look-ahead

Trong một bài trên CubeSkills, Feliks Zemdegs chia look-ahead thành ba mức (CubeSkills):

• Tìm (spotting): chỉ nhìn cặp đang giải. Xong cặp này mới đi tìm cặp sau. Đây là chỗ đa số người mới đứng.
• Theo dõi (tracking): trong lúc giải cặp này, mắt bám theo các viên của cặp tiếp theo.
• Biết trước (knowing): đoán được các viên của cặp sau sẽ nằm ở đâu trước cả khi xoay.

Giữa các mức có những bước nhỏ. Ví dụ, theo dõi được một viên của cặp sau đã là tiến bộ.

Tập biết trước các viên sẽ đi đâu

Để lên mức "biết trước", bạn cần hình dung được chuỗi nước trong đầu. Bắt đầu từ chuỗi bạn làm nhiều nhất, R U R':

Trong chuỗi này, nước R và R' không đụng tới nửa trái của tầng 3. Chỉ nước U di chuyển chúng, đúng một phần tư vòng:

• Cạnh ở phía trước tầng 3 sẽ sang bên trái.
• Cạnh ở bên trái tầng 3 sẽ ra phía sau.
• Góc trước trái của tầng 3 sẽ ra góc sau trái.

Vậy nếu một viên của cặp tiếp theo đang ở phía trước tầng 3, bạn biết nó sẽ ở bên trái sau khi chèn xong, không cần nhìn theo. Lặp lại bài tập này với U R U' R' và các chuỗi chèn của khe khác.

Xoay chậm, nhìn nhiều

CubeSkills đưa ra mấy lời khuyên thực tế (CubeSkills):

• Chậm lại ở ba nước cuối của mỗi cặp, để mắt rảnh tìm cặp sau.
• Giữ khối yên trong tay, xoay đều tay thay vì giật cục.
• Coi F2L là một dòng chảy liền từ cross đến OLL, không phải bốn bài toán riêng. Một F2L đều tay, ít dừng thì tốt hơn một F2L xoay rất nhanh nhưng đứt quãng.

Còn J Perm khuyên đoán trước cặp F2L đầu tiên ngay trong lúc quan sát, để không phải dừng sau cross (J Perm). Bài X-cross đi xa hơn một bước: giải luôn cặp đó cùng cross.

Đoán OLL từ cặp cuối

Khi đã quen, hãy nhìn tầng 3 trong lúc chèn cặp cuối cùng. CubeSkills gợi ý bắt đầu từ việc đoán các cạnh vàng (chấm, chữ L hay đường thẳng), rồi tiến tới đoán cả trường hợp OLL. Bạn sẽ bước sang OLL mà không phải dừng để nhìn.

Bài tập luyện F2L nâng cao

1. Giải cặp bằng trí nhớ. CubeSkills khuyên tập giải từng cặp với mắt nhắm: nhìn cặp, nghĩ lời giải, nhắm mắt rồi làm. Nếu làm được, tay bạn đã đủ tự tin để mắt rời đi chỗ khác.
2. Tìm trước khi xoay. Làm cross, tìm cặp thứ nhất và nghĩ lời giải. Trước khi xoay nước nào, tìm thêm cặp thứ hai. Giải cặp một trong khi mắt bám cặp hai. Lặp lại cho đến hết F2L. Đây là bài tập chính của CubeSkills để đi từ "tìm" lên "theo dõi".
3. Máy đếm nhịp. Bật máy đếm nhịp thật chậm, mỗi nhịp một nước, và không được dừng. Tăng nhịp dần. Phần khó nhất là chỗ nối từ cross sang cặp đầu, và từ cặp này sang cặp sau.
4. Săn khe trống. Mỗi lượt, giải cặp khó nhất sau cùng và trước đó thử tìm một lời giải dùng khe trống cho nó.
5. Không xoay khối. Chọn một buổi tập mà bạn cấm mình dùng y và y'. Mọi khe đều phải giải bằng các cách chèn ở mẹo 2.
6. Bấm giờ. Dùng đồng hồ bấm giờ 3x3 và theo dõi trung bình 12 lượt. Khi mới tập xoay chậm để nhìn trước, đừng lo nếu thời gian chưa giảm ngay; hãy so trung bình theo tuần.

Những lỗi hay gặp

• Dùng mẹo khe trống khi khe đó đã giải. Luôn kiểm tra trước. Một khe đã xong bị phá thì tốn nhiều nước hơn số nước bạn vừa tiết kiệm.
• Quên nước D cuối cùng của keyhole. Không có nó, cả cross bị lệch một phần tư vòng.
• Xoay nhanh hơn mắt. Nếu bạn dừng lâu giữa các cặp, hãy xoay chậm lại. CubeSkills cho rằng một F2L đều tay, ít dừng tốt hơn một F2L xoay nhanh mà đứt quãng.
• Học công thức nâng cao quá sớm. Hiểu vì sao các chuỗi chạy trước, như J Perm khuyên. Mẹo khe trống và keyhole đều chỉ là mở khe, xoay U, đóng khe, theo một cách khéo hơn.

Bước tiếp theo

Sau F2L là OLL. Bài CFOP là gì có lộ trình học chung, và bài tiếp theo trong chuỗi là X-cross. Nếu chưa dùng 2-look OLL, xem 2-look OLL: 9 công thức cho mặt vàng. Nếu tay còn chậm, bài về finger trick sẽ giúp bạn xoay mượt hơn.

Với ứng dụng EasyRubic, bạn có thể quét khối thật bằng camera và xem lời giải từng bước trên khối 3D. Tải EasyRubic để luyện các cặp F2L của chính bạn.

Video tham khảo

Muốn xem bằng hình ảnh chuyển động? Video ngắn dưới đây của kênh RUBIK BMT trên YouTube minh hoạ thêm cho nội dung bài. Video thuộc về kênh đó và được nhúng trực tiếp từ YouTube.

Nguồn tham khảo

• Lookahead Progression Framework – CubeSkills (Feliks Zemdegs)
• F2L – J Perm
• F2L (SpeedSolving.com Wiki)
• Keyhole F2L (SpeedSolving.com Wiki)
• Look ahead (SpeedSolving.com Wiki)