Old Pochmann là phương pháp đầu tiên gần như ai cũng học khi muốn giải Rubik bịt mắt. Mỗi lần, bạn đưa đúng một viên về nhà bằng một công thức PLL quen thuộc, nên không cần học thêm công thức mới nào ngoài một công thức parity. Bài này đi qua toàn bộ phương pháp: cách đặt chữ, cách đổi cạnh, cách đổi góc, parity, và bảng bước chuẩn bị cho từng chữ. Mỗi chữ có hình riêng.
Tìm nhanh trường hợp
Nhìn khối từ trên xuống, bấm vào hình giống khối của bạn để xem cách giải. Ô xám là ô chưa cần để ý.
Bài dành cho người đã giải được 3x3 và đã biết ký hiệu Rubik. Nếu bạn chưa giải được 3x3 khi mở mắt, hãy bắt đầu với cách giải Rubik 3x3 cho người mới rồi quay lại đây. Mọi công thức và mọi bước chuẩn bị trong bài đều được chạy thử trên trình mô phỏng khối Rubik của EasyRubic.
Old Pochmann là gì?
Old Pochmann (SpeedSolving Wiki gọi là Classic Pochmann) do Stefan Pochmann nghĩ ra. Ý tưởng rất đơn giản: mỗi bước chỉ đổi chỗ hai viên, một viên luôn nằm ở một vị trí cố định gọi là bộ đệm (buffer), viên kia được đưa về đúng nhà của nó (SpeedSolving Wiki).
Cái giá phải trả là số lượt xoay. SpeedSolving Wiki ghi một lần giải theo cách này có thể vượt xa 200 lượt, trong khi các phương pháp bịt mắt nhanh chỉ cần khoảng 70 đến 80 lượt. Ruwix cũng nhận xét rằng người thi đấu bịt mắt đã chuyển sang các phương pháp mới hơn (Ruwix). Nhưng với người mới, giải đúng quan trọng hơn giải nhanh, và Old Pochmann là con đường ngắn nhất để có lần giải bịt mắt đầu tiên.
Ba công thức cần thuộc
Cầm khối mặt trắng ở trên, mặt xanh lá ở trước, giống như mọi hình trong bài. Mỗi hình có hai khối: bên trái là trước công thức, bên phải là sau công thức. Chỉ các viên liên quan được tô màu.
T-perm, dùng cho cạnh. Nó đổi chỗ cạnh trên phải với cạnh trên trái, và đổi thêm hai góc phải của mặt trên:
R U R' U' R' F R2 U' R' U' R U R' F'
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Y-perm rút gọn, dùng cho góc. Đây là Y-perm bỏ F đầu và F' cuối. Nó đổi chỗ góc trên sau bên trái với góc dưới trước bên phải, và đổi thêm hai cạnh trên sau và trên trái:
R U' R' U' R U R' F' R U R' U' R' F R
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Ra-perm, chỉ dùng cho parity. Nó đổi chỗ hai cạnh trên sau và trên trái, cùng hai góc phải của mặt trên:
R U R' F' R U2 R' U2 R' F R U R U2 R' U'
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Nếu bạn đã học T-perm và Y-perm cho CFOP thì chỉ còn Ra-perm là mới. Hãy tập cả ba đến khi làm được lúc nhắm mắt, vì khi bịt mắt bạn không thể nhìn lại để sửa.
Đặt chữ cho từng ô: Speffz
Để nhớ vị trí các viên, mỗi ô màu của cạnh và góc được đặt một chữ cái. Bài này dùng Speffz, cách đặt tên do Ville Seppänen và Rob Holt đề xuất năm 2010 (SpeedSolving Wiki). Quy tắc:
- Đi qua sáu mặt theo thứ tự: trên (trắng), trái (cam), trước (xanh lá), phải (đỏ), sau (xanh dương), dưới (vàng).
- Mỗi mặt có 4 chữ, đánh theo chiều kim đồng hồ khi nhìn thẳng vào mặt đó. Góc bắt đầu từ ô trên bên trái, cạnh bắt đầu từ ô trên cùng.
- Mặt dưới được nhìn như khi lật khối lên, mặt trước vẫn ở phía trên của mặt đó.
- Cạnh và góc có hai bộ chữ riêng, cùng từ A đến X.
Chữ cạnh của từng mặt, theo thứ tự trên, phải, dưới, trái của mặt đó:
- Trên (trắng): A sau, B phải (bộ đệm), C trước, D trái (vị trí đổi).
- Trái (cam): E trên, F phải, G dưới, H trái.
- Trước (xanh lá): I trên, J phải, K dưới, L trái.
- Phải (đỏ): M trên (ô còn lại của bộ đệm), N phải, O dưới, P trái.
- Sau (xanh dương): Q trên, R phải, S dưới, T trái.
- Dưới (vàng): U trên, V phải, W dưới, X trái.
Chữ góc của từng mặt, theo thứ tự trên trái, trên phải, dưới phải, dưới trái của mặt đó:
- Trên (trắng): A sau trái (bộ đệm), B sau phải, C trước phải, D trước trái.
- Trái (cam): E trên trái (bộ đệm), F trên phải, G dưới phải, H dưới trái.
- Trước (xanh lá): I trên trái, J trên phải, K dưới phải, L dưới trái.
- Phải (đỏ): M trên trái, N trên phải, O dưới phải, P dưới trái (vị trí đổi).
- Sau (xanh dương): Q trên trái, R trên phải (bộ đệm), S dưới phải, T dưới trái.
- Dưới (vàng): U trên trái, V trên phải, W dưới phải, X dưới trái.
"Trái" và "phải" ở đây là khi bạn nhìn thẳng vào mặt đó. Ví dụ, chữ cạnh J là ô xanh lá của cạnh xanh lá - đỏ; chữ góc P là ô đỏ của góc vàng - xanh lá - đỏ.
Cách ghi nhớ: lần theo bộ đệm
Old Pochmann có hai bộ đệm:
- Cạnh: bộ đệm là cạnh trên bên phải, ô trắng là chữ B. Vị trí đổi là chữ D (cạnh trên bên trái).
- Góc: bộ đệm là góc trên sau bên trái, ô trắng là chữ A. Vị trí đổi là chữ P (ô đỏ của góc dưới trước bên phải).
Trong hai hình dưới, chỉ bộ đệm và vị trí đổi được tô màu. Hình thứ nhất là cạnh: cạnh trên phải (B) đổi chỗ với cạnh trên trái (D) sau T-perm.
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Hình thứ hai là góc: góc trên sau bên trái (A, góc này khuất ở phía sau, chỉ thấy ô trắng trên mặt trên) đổi chỗ với góc dưới trước bên phải (P) sau Y-perm rút gọn.
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Cách đọc chuỗi cạnh:
- Nhìn ô B. Màu ở đó thuộc về ô nhà nào? Ghi chữ của ô nhà đó, ví dụ J.
- Nhìn ô J. Màu ở đó thuộc về ô nhà nào? Ghi tiếp chữ đó.
- Lặp lại cho đến khi gặp một màu thuộc về chính bộ đệm (chữ B hoặc M).
Góc làm y hệt, bắt đầu từ ô A, dừng khi gặp màu của chính bộ đệm (A, E hoặc R). Bạn ghi nhớ cạnh và góc thành hai chuỗi riêng, thường gom hai chữ thành một cặp để dễ nhớ, rồi biến mỗi cặp thành một hình ảnh hay một từ quen thuộc.
Lúc thực hiện, mỗi chữ trong chuỗi là một lần đổi: đưa ô đó về vị trí đổi bằng một bước chuẩn bị, làm công thức đổi, rồi làm ngược bước chuẩn bị.
Cạnh: bước chuẩn bị và T-perm
Ruwix nhắc một quy tắc quan trọng: T-perm cũng đổi hai góc trên bên phải, nên bước chuẩn bị cho cạnh không được động vào hai góc đó (Ruwix). Bộ đệm (cạnh trên phải) cũng phải đứng yên. Vì vậy các bước chuẩn bị dưới đây chỉ dùng mặt trái và mặt dưới:
- Lw: xoay mặt trái cùng lớp giữa sát nó, cùng chiều với L.
- Dw: xoay mặt dưới cùng lớp giữa sát nó, cùng chiều với D.
Ví dụ: chữ J
Ô J là ô xanh lá của cạnh trước bên phải. Bước chuẩn bị Dw2 L đưa ô đó lên đúng vị trí D. Làm T-perm, rồi làm ngược bước chuẩn bị (L' Dw2). Cả ba phần gộp lại đổi chỗ bộ đệm với cạnh J:
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Để ý hình trước: ngoài hai cạnh, hai góc phải của mặt trên cũng đang đổi chỗ. Đó là phần T-perm đổi thêm, bàn đến ở mục parity.
Bảng bước chuẩn bị cho cạnh
Không có bước chuẩn bị cho B và M (chính là bộ đệm) và D (đã ở vị trí đổi, làm T-perm luôn). Với 21 chữ còn lại, làm bước chuẩn bị, T-perm, rồi làm ngược bước chuẩn bị. Mỗi hình là trọn ba phần đó.
Mặt trên và mặt trái:
- Chữ A: Lw2 D' L2
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ C: Lw2 D L2
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ E: L Dw' L
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ F: Dw' L
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ G: L' Dw' L
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ H: Dw L'
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Mặt trước và mặt phải:
- Chữ I: Lw D' L2
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ J: Dw2 L
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ K: Lw D L2
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ L: L'
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ N: Dw L
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ O: D' Lw D L2
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ P: Dw' L'
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Mặt sau và mặt dưới:
- Chữ Q: Lw' D L2
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ R: L
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ S: Lw' D' L2
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ T: Dw2 L'
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ U: D' L2
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ V: D2 L2
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ W: D L2
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ X: L2
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Mẹo nhớ: các chữ cạnh ở lớp giữa (F, H, J, N, P, T) đều dùng Dw để đưa cạnh sang mặt trái, rồi một lượt L. Các chữ ở mặt dưới (U, V, W, X) đều kết thúc bằng L2.
Parity: khi chuỗi cạnh có số chữ lẻ
Mỗi lần T-perm, hai góc trên bên phải đổi chỗ một lần. Nếu chuỗi cạnh có số chữ chẵn, chúng đổi đi rồi đổi lại, không sao. Nếu số chữ lẻ, sau phần cạnh hai góc này vẫn còn đổi chỗ, và chuỗi góc bạn nhớ không còn khớp với khối.
Theo Ruwix, khi số chữ cạnh lẻ thì số chữ góc cũng lẻ, nên chuyện này luôn xảy ra cùng lúc ở cả hai phần (Ruwix). Cách xử lý: làm xong phần cạnh, làm Ra-perm một lần, rồi mới làm phần góc.
R U R' F' R U2 R' U2 R' F R U R U2 R' U'
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Ra-perm trả hai góc trên bên phải về như lúc bạn ghi nhớ. Nó cũng đổi chỗ cạnh trên sau với cạnh trên trái, nhưng phần góc (số chữ lẻ) sẽ đổi hai cạnh đó lại đúng một lần, nên cuối cùng mọi thứ về chỗ.
Ruwix làm theo thứ tự ngược lại: góc trước, Ra-perm, rồi cạnh. Chúng tôi đã chạy thử cả hai thứ tự trên trình mô phỏng với cùng công thức Ra-perm trên, cả hai đều giải xong. Chọn một thứ tự và giữ nguyên để khỏi lẫn.
Góc: bước chuẩn bị và Y-perm rút gọn
Y-perm rút gọn đổi thêm hai cạnh trên sau và trên trái, nên bước chuẩn bị cho góc không được động vào hai cạnh đó, cũng như góc bộ đệm. Các bước dưới đây chỉ dùng R, D và F.
Ví dụ: chữ K
Ô K là ô xanh lá của góc dưới trước bên phải. Bước chuẩn bị F D đưa ô đó tới vị trí P. Làm Y-perm rút gọn, rồi làm ngược bước chuẩn bị (D' F'):
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Bảng bước chuẩn bị cho góc
Không có bước chuẩn bị cho A, E, R (bộ đệm) và P (đã ở vị trí đổi, làm Y-perm rút gọn luôn). Với 20 chữ còn lại, làm bước chuẩn bị, Y-perm rút gọn, rồi làm ngược bước chuẩn bị. Ở vài chữ (D, G, M, N, O, S), cuối bước chuẩn bị và đầu công thức có hai lượt R liền nhau. Trong hình, các lượt đó đã được gộp sẵn: ví dụ chữ M là R' rồi R, hai lượt triệt tiêu nhau nên hình bắt đầu thẳng từ U'.
Mặt trên và mặt trái:
- Chữ B: R D'
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ C: F
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ D: F R'
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ F: F2
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ G: D2 R
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ H: D2
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Mặt trước và mặt phải:
- Chữ I: F' D
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ J: F2 D
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ K: F D
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ L: D
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ M: R'
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ N: R2
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ O: R
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Mặt sau và mặt dưới:
- Chữ Q: R' F
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ S: D' R
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ T: D'
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ U: F'
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ V: D' F'
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ W: D2 F'
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
- Chữ X: D F'
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Mẹo nhớ: các chữ ở mặt phải (M, N, O) chỉ cần một lượt R. Các chữ ở mặt dưới (U, V, W, X) đều đưa góc tới góc trước dưới trái hoặc phải rồi dùng F'.
Khi bộ đệm quay về quá sớm
Đôi khi bạn đọc tới một màu thuộc về chính bộ đệm trong khi vẫn còn viên chưa đúng chỗ. Ruwix gọi cách xử lý là phá vòng (cycle break): chọn một viên chưa đúng, ghi chữ của một ô bất kỳ trên viên đó như thể đang đưa bộ đệm tới đó, rồi đọc tiếp từ ô ấy như bình thường (Ruwix). Vòng mới kết thúc khi bạn đọc lại được một ô của chính viên vừa chọn; ghi cả chữ đó.
Hai trường hợp đặc biệt của phá vòng hay gặp nhất là viên bị lật hoặc bị xoay ngay tại chỗ.
Cạnh bị lật tại chỗ
Trong hình, cạnh bộ đệm và cạnh trước dưới đều nằm đúng chỗ nhưng bị lật. Ô B mang màu đỏ của chính bộ đệm, nên phải phá vòng. Chọn cạnh trước dưới, ghi chữ U. Đọc ô U: đang là màu xanh lá của chính cạnh đó, tức chữ K. Chuỗi là U, K:
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Hai chữ, hai lần T-perm, nên không có parity. Các cạnh bị lật luôn đi theo cặp.
Góc bị xoay tại chỗ
Trong hình, góc bộ đệm và góc dưới trước bên phải đều đúng chỗ nhưng bị xoay. Ô A mang màu của chính bộ đệm, nên phải phá vòng. Ở góc dưới: mặt dưới đang có màu xanh lá, mặt trước có màu đỏ, mặt phải có màu vàng. Phá vòng vào góc này bằng chữ V (ô ở mặt dưới). Đọc ô V: là màu xanh lá của chính góc đó, tức chữ K. Chuỗi là V, K:
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Cách đọc này luôn đúng: chữ thứ nhất là ô bạn chọn để phá vòng, chữ thứ hai là ô mà màu đang nằm ở chữ thứ nhất thuộc về.
Ví dụ trọn một lần giải
Khối trong hình dưới đã được xáo sao cho cả hai chuỗi đều ngắn. Đọc từ bộ đệm:
- Cạnh: ô B có màu xanh lá của cạnh xanh lá - đỏ, ghi J. Ô J có màu vàng của cạnh vàng - cam, ghi X. Ô X có màu vàng của cạnh vàng - xanh lá, ghi U. Ô U có màu trắng của chính bộ đệm, dừng. Chuỗi cạnh: J, X, U.
- Góc: ô A có màu xanh lá của góc vàng - cam - xanh lá, ghi L. Ô L có màu đỏ của góc vàng - đỏ - xanh dương, ghi O. Ô O có màu trắng của góc trắng - đỏ - xanh dương, ghi B. Ô B có màu trắng của chính bộ đệm, dừng. Chuỗi góc: L, O, B.
Chuỗi cạnh có 3 chữ, số lẻ, nên có parity. Thực hiện:
- Cạnh J, X, U: mỗi chữ là bước chuẩn bị trong bảng, T-perm, làm ngược bước chuẩn bị.
- Ra-perm.
- Góc L, O, B: mỗi chữ là bước chuẩn bị, Y-perm rút gọn, làm ngược bước chuẩn bị.
Hình là trọn lần giải đó, từ khối đã xáo đến khối đã giải:
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Lộ trình tập Old Pochmann
- Thuộc ba công thức T-perm, Y-perm rút gọn và Ra-perm đến mức nhắm mắt vẫn làm đúng.
- Thuộc Speffz. Chỉ vào một ô bất kỳ và nói ra chữ của nó, đến khi không cần nghĩ.
- Học bảng cạnh, mở mắt. Lấy khối đã giải, làm một chữ (chuẩn bị, T-perm, làm ngược), kiểm tra bằng hình trong bài. Làm hai lần cùng một chữ, khối phải về như cũ.
- Giải phần cạnh, mở mắt. Xáo khối, đọc chuỗi cạnh, thực hiện. Nếu sau phần cạnh mọi cạnh đúng chỗ (hai góc trên phải có thể đổi chỗ nếu chuỗi lẻ), bạn đã đọc đúng.
- Thêm phần góc và parity, vẫn mở mắt.
- Bịt mắt khi đã giải mở mắt mà không cần nhìn lại chuỗi lần nào.
Hầu hết lần giải hỏng của người mới đến từ một bước chuẩn bị làm ngược sai, hoặc quên parity. Mỗi lần hỏng, mở mắt ra so khối với chuỗi đã nhớ, bạn sẽ tìm được chữ bị sai. Khi đã giải đều, bấm giờ trên đồng hồ bấm giờ 3x3 để theo dõi tiến bộ.
Video tham khảo
Muốn xem bằng hình ảnh chuyển động? Video ngắn dưới đây của kênh Last Layer King trên YouTube minh hoạ thêm cho nội dung bài. Video thuộc về kênh đó và được nhúng trực tiếp từ YouTube.
Nguồn tham khảo
Câu hỏi thường gặp
Old Pochmann là gì?
Là phương pháp giải Rubik bịt mắt do Stefan Pochmann nghĩ ra. Mỗi bước đổi chỗ viên ở bộ đệm với một viên khác, bằng T-perm cho cạnh và Y-perm rút gọn cho góc, kèm bước chuẩn bị.
Học Old Pochmann mất bao lâu?
Phần phải học có thể đếm được: 24 chữ Speffz cho cạnh, 24 cho góc, 21 bước chuẩn bị cạnh, 20 bước chuẩn bị góc và một công thức Ra-perm. Nếu đã thuộc T-perm và Y-perm, đó là toàn bộ phần mới. Lần giải đầu thường chậm vì số lượt xoay: SpeedSolving Wiki ghi một lần giải có thể vượt xa 200 lượt. Nếu bạn xoay khoảng một lượt mỗi giây khi bịt mắt, riêng phần xoay đã mất hơn 3 phút, chưa kể thời gian ghi nhớ. Khi đã quen, Ruwix ghi rằng Old Pochmann vẫn có thể giải dưới 2 phút.
Khi nào có parity?
Khi chuỗi cạnh có số chữ lẻ. Khi đó chuỗi góc cũng có số chữ lẻ. Làm Ra-perm một lần giữa phần cạnh và phần góc.
Có cần dùng Speffz không?
Không bắt buộc, nhưng Speffz là cách đặt tên phổ biến nhất. Dùng nó, bạn đọc được các bảng bước chuẩn bị và hướng dẫn của người khác mà không phải đổi chữ.
Sau Old Pochmann nên học gì?
SpeedSolving Wiki ghi nhược điểm của Old Pochmann là số lượt xoay nhiều. Khi đã giải đúng đều đặn, bạn có thể tìm hiểu các phương pháp bịt mắt ít lượt hơn; Ruwix ghi rằng người thi đấu đã chuyển sang các phương pháp mới và nhanh hơn.
Sẵn sàng cho nước xoay đầu tiên?
Xem từ cách đọc ký hiệu đến từng bước hoàn thành khối.
Bắt đầu với bước 0

