Định hướng cạnh Rubik, viết tắt là EO (edge orientation), là cách chia 12 viên cạnh của khối 3x3 thành hai loại: cạnh tốt và cạnh xấu. Cạnh tốt có thể đưa về chỗ mà không cần xoay mặt trước hay mặt sau một phần tư vòng. Cạnh xấu thì bắt buộc phải có một nước như vậy.

Tìm nhanh trường hợp

Nhìn khối từ trên xuống, bấm vào hình giống khối của bạn để xem cách giải. Ô xám là ô chưa cần để ý.

  • Trường hợp 1

    RUR′

    Cặp dưới đây có cạnh xanh lá–cam tốt. Chuỗi quen thuộc R U R' đưa cặp vào ô trước phải:

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 2

    F′U′F

    Cặp tiếp theo trông giống vậy, nhưng cạnh xanh lá–cam nằm ở tầng trên, phía bên trái, và đang xấu. Lần này phải dùng mặt trước: F' U' F.

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 3

    RUR′URU2R′

    Trường hợp dưới có bốn cạnh tốt, dấu cộng vàng đã có. Chỉ còn lật bốn góc, ở đây bằng R U R' U R U2 R':

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →
  • Trường hợp 4

    FRUR′U′F′

    Trường hợp này có hai cạnh xấu, ở phía trước và phía sau của tầng trên: chỉ thấy một đường vàng nằm ngang. Chuỗi F R U R' U' F' sửa hai cạnh đó:

    1. Bạn đang có (đầu vào)
    2. Sau công thức
    Xem trong bài →

Nghe thì lý thuyết, nhưng đây là nền móng của phương pháp ZZ, một bước quan trọng của Roux, và cũng giải thích vì sao có cặp F2L "khó chịu" trong CFOP. Bài này chỉ cách nhìn ra cạnh xấu trong vài giây và cách sửa chúng. Mọi chuỗi nước trong bài đều được chạy thử trên trình mô phỏng khối Rubik của EasyRubic.

Định hướng cạnh là gì?

SpeedSolving Wiki định nghĩa: một viên cạnh được định hướng (cạnh tốt) nếu có thể giải nó chỉ bằng các nước L, R, U, D, F2 và B2. Nếu không làm được như vậy, đó là cạnh xấu (SpeedSolving Wiki).

Nói cách khác, cạnh xấu là cạnh đang "bị lật" so với trục trước, sau. Nó có thể nằm đúng chỗ mà vẫn xấu, vì màu của nó quay sai hướng.

Điều quan trọng: tốt hay xấu luôn tính theo một trục. Trong bài này, trục đó là mặt trước và mặt sau. Nếu bạn xoay cả khối với y, mặt trước đổi màu, và cùng một viên cạnh có thể từ tốt thành xấu.

Cách cầm khối và cách đọc hình

Cả bài cầm khối như khi làm cross trong CFOP hoặc EOLine trong ZZ:

  • Mặt trắng ở dưới, mặt vàng ở trên.
  • Mặt xanh lá ở trước, mặt xanh dương ở sau, mặt phải màu cam, mặt trái màu đỏ.

Mỗi hình có hai khối. Khối bên trái là trường hợp bạn đang gặp, khối bên phải là kết quả sau chuỗi nước. Các viên không liên quan được tô xám. Ở phần sửa cạnh xấu, các viên cạnh được tô màu chính là các cạnh xấu.

Nếu chưa quen ký hiệu R, L, U, D, F, B, xem bài Ký hiệu Rubik cho người mới.

Cách nhận biết cạnh tốt, cạnh xấu

Ruwix (bài của J8Cubes) và SpeedSolving Wiki đều hướng dẫn nhìn từng ô màu trên mặt trên, mặt dưới, rồi đến bốn cạnh tầng giữa (Ruwix). Chúng tôi gói lại thành ba bước dễ nhớ:

  1. Tìm màu chính của viên cạnh. Nếu viên đó có màu trắng hoặc vàng, màu chính là trắng hoặc vàng. Bốn viên còn lại không có trắng, vàng (xanh lá–cam, xanh lá–đỏ, xanh dương–cam, xanh dương–đỏ): màu chính là xanh lá hoặc xanh dương.
  2. Viên cạnh ở tầng trên hoặc tầng dưới: tốt nếu màu chính nhìn lên trên hoặc xuống dưới. Ngược lại là xấu.
  3. Viên cạnh ở tầng giữa: tốt nếu màu chính nhìn ra trước hoặc ra sau. Ngược lại là xấu.

Ba bước này dùng cho cách cầm xanh lá ở trước. Nếu bạn để mặt cam hoặc đỏ ở trước, thay "xanh lá hoặc xanh dương" bằng "cam hoặc đỏ", và ngược lại.

Mẹo nhanh từ cả hai nguồn: trên mặt trên và mặt dưới, hễ thấy ô cạnh màu cam hoặc đỏ là cạnh đó xấu, không cần nhìn mặt bên kia.

Hình dưới là khối đã giải rồi xoay mặt trước F' một lần. Bốn viên cạnh ở mặt trước đều thành xấu:

  • Cạnh trên, phía trước: ô trên mặt trên là màu cam, nên xấu ngay.
  • Cạnh trước phải ở tầng giữa: ô ở mặt phải là màu trắng. Màu chính không nhìn ra trước hay sau, nên xấu.
  • Cạnh trên, bên phải không bị đụng tới: ô trên mặt trên vẫn là màu vàng, nên tốt.

Một nước F đưa cả bốn cạnh về tốt (và giải luôn khối):

  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Vì sao số cạnh xấu luôn chẵn?

Các nước R, L, U, D, F2, B2 không làm thay đổi cạnh nào tốt, cạnh nào xấu. Chỉ có F, F', B, B' thay đổi, và mỗi nước như vậy lật đúng bốn cạnh nằm trên mặt đó: cạnh tốt thành xấu, cạnh xấu thành tốt.

Khối đã giải có 0 cạnh xấu. Mỗi lần lật bốn cạnh, số cạnh xấu thay đổi một số chẵn. Vì vậy trên khối thật, số cạnh xấu luôn là 0, 2, 4, 6, 8, 10 hoặc 12. Chúng tôi đã kiểm tra cả hai điều này trên trình mô phỏng.

Hệ quả thực tế: nếu bạn đếm ra số lẻ, bạn đã đếm sai. Hãy đếm lại.

Cách sửa cạnh xấu

Ý tưởng của SpeedSolving Wiki rất gọn: dùng R, L, U, D (và F2, B2 nếu cần) để gom cạnh xấu lên mặt trước hoặc mặt sau, rồi xoay mặt đó một phần tư vòng (SpeedSolving Wiki). Trường hợp đẹp nhất là có đúng bốn cạnh xấu trên một mặt, như hình ở trên: một nước F hoặc B là xong.

Ba cạnh xấu ở trước, một cạnh lệch chỗ

Ba cạnh xấu nằm ở mặt trước: cạnh trước phải, cạnh trước trái và cạnh dưới phía trước. Cạnh xấu thứ tư nằm ở tầng trên, phía bên phải. Nước U đưa nó ra phía trước, thành bốn cạnh xấu trên mặt trước. Sau đó F.

Chuỗi đầy đủ: U F.

  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Hai cạnh xấu

Hai cạnh xấu: một ở tầng giữa phía trước trái, một ở tầng trên phía bên trái. Mẹo là cố ý tạo thêm cạnh xấu để có đủ bốn cạnh trên một mặt:

  1. F: cạnh xấu ở trước trái được sửa, nhưng ba cạnh khác trên mặt trước thành xấu. Giờ có bốn cạnh xấu: ba ở mặt trước, một ở tầng trên bên trái.
  2. U': đưa cạnh xấu ở tầng trên bên trái ra phía trước. Bốn cạnh xấu nằm gọn trên mặt trước.
  3. F': lật cả bốn. Không còn cạnh xấu nào.

Chuỗi đầy đủ: F U' F'. Trình mô phỏng xác nhận không có cách nào ngắn hơn ba nước cho trường hợp này.

  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Sáu cạnh xấu

Ba cạnh xấu ở mặt trước (trên, phải, dưới), ba ở mặt sau (dưới, trái, phải). SpeedSolving Wiki gợi ý với sáu cạnh xấu: đặt ba cạnh lên một mặt, xoay mặt đó, rồi xử lý bốn cạnh còn lại như bình thường.

  1. F: ba cạnh xấu phía trước được sửa, cạnh trước trái (đang tốt) thành xấu và nằm ở tầng trên phía trước. Còn bốn cạnh xấu.
  2. U2: đưa cạnh xấu đó ra phía sau. Bốn cạnh xấu nằm trên mặt sau.
  3. B: lật cả bốn. Xong.

Chuỗi đầy đủ: F U2 B, cũng là cách ngắn nhất mà trình mô phỏng tìm được.

  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

EO trong phương pháp ZZ

ZZ do Zbigniew Zborowski đề xuất năm 2006 (SpeedSolving Wiki). Bước đầu của ZZ là EOLine: sửa hết cạnh xấu, đồng thời đặt cạnh trắng–xanh lá và trắng–xanh dương ở mặt dưới thành một đường thẳng.

Vì sao phải làm EO trước? Vì R, L, U không bao giờ làm cạnh tốt thành xấu. Sau EOLine, cả hai tầng đầu được giải chỉ bằng R, L, U, không cần F, B hay xoay cả khối. Ruwix nhấn mạnh rằng nhờ vậy tay xoay rất nhanh và gọn (Ruwix).

Lợi ích thứ hai: khi đến tầng cuối, mọi cạnh đã tốt, nên dấu cộng vàng luôn có sẵn. SpeedSolving Wiki ghi rằng điều này làm giảm số trường hợp tầng cuối, và người chơi ZZ có thể học ZBLL (493 trường hợp) để giải tầng cuối trong một lần nhìn. Trang này cũng ghi một lượt giải ZZ với EOLine trung bình khoảng 45 nước.

Cái khó: tìm cả EOLine trong 15 giây quan sát cần nhiều tháng luyện, theo SpeedSolving Wiki. Xem toàn bộ phương pháp trong bài Phương pháp ZZ.

EO trong phương pháp Roux

Roux do Gilles Roux đề xuất năm 2003 (SpeedSolving Wiki). Sau hai khối hai bên và bốn góc tầng trên, còn lại sáu viên cạnh: bốn cạnh tầng trên và hai cạnh ở mặt dưới, phía trước và phía sau. Bước đầu tiên của phần này là định hướng sáu viên cạnh đó, chỉ bằng nước M (lớp giữa) và U.

Quy tắc ở Roux đơn giản hơn ZZ, vì cả sáu viên đều có màu trắng hoặc vàng: theo SpeedSolving Wiki, cạnh tốt nếu ô trắng hoặc vàng của nó nhìn lên hoặc xuống, còn lại là xấu (SpeedSolving Wiki).

Trang này cũng ghi rằng người chơi Roux thường gom cạnh xấu thành hình "mũi tên" bốn cạnh, rồi sửa bằng ba nước M, U, M. Chi tiết có trong bài LSE Roux.

EO trong CFOP

CFOP không có bước EO riêng, nhưng EO vẫn có mặt ở hai chỗ.

Khi ghép cặp F2L

Mọi chuỗi chỉ gồm R, U, L đều giữ nguyên cạnh tốt và cạnh xấu. Vì vậy, nếu cạnh của cặp F2L đang xấu, bạn không thể đưa nó vào ô trước phải chỉ bằng R và U. Cần một nước F (hoặc B), hoặc xoay cả khối.

Cặp dưới đây có cạnh xanh lá–cam tốt. Chuỗi quen thuộc R U R' đưa cặp vào ô trước phải:

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Cặp tiếp theo trông giống vậy, nhưng cạnh xanh lá–cam nằm ở tầng trên, phía bên trái, và đang xấu. Lần này phải dùng mặt trước: F' U' F.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Đây là lý do một số cặp F2L "luôn cần" F hoặc xoay khối: cạnh của chúng đang xấu theo trục trước, sau. Ngược lại, khi xoay cả khối bằng y, trục đổi theo, và cạnh xấu có thể thành tốt. Các mẹo ghép cặp có trong bài F2L trực giác.

Khi bước vào tầng cuối

Ở tầng trên, mọi viên cạnh đều có màu vàng. Theo quy tắc ở trên, một cạnh tầng trên là tốt khi ô vàng nhìn lên. Vậy nếu sau F2L cả bốn cạnh tầng trên đều tốt, dấu cộng vàng đã có sẵn, và bước đầu của 2-look OLL được bỏ qua.

Trường hợp dưới có bốn cạnh tốt, dấu cộng vàng đã có. Chỉ còn lật bốn góc, ở đây bằng R U R' U R U2 R':

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Trường hợp này có hai cạnh xấu, ở phía trước và phía sau của tầng trên: chỉ thấy một đường vàng nằm ngang. Chuỗi F R U R' U' F' sửa hai cạnh đó:

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Các trường hợp còn lại có trong bài 2-look OLL.

Bài tập: đếm cạnh xấu

Cầm khối với mặt trắng ở dưới, mặt xanh lá ở trước, rồi xáo:

R2 F' U L2 D B' R U2 F2 L' D2 B

Đếm cạnh xấu trước khi đọc tiếp. Hình dưới, khối bên trái là khối sau khi xáo, có tô màu đủ 12 cạnh. Hình chỉ thấy ba mặt, nên hãy đếm trên khối thật.

  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Đáp án: 8 cạnh xấu.

  • Tầng trên: cạnh phía trước, bên trái và phía sau.
  • Tầng giữa: cạnh sau trái và sau phải.
  • Tầng dưới: cạnh phía trước, bên trái và bên phải.

Còn bốn cạnh tốt: cạnh trên bên phải, cạnh trước trái, cạnh trước phải và cạnh dưới phía sau. Thử tự sửa cả tám cạnh bằng cách gom bốn cạnh lên một mặt, xoay, rồi gom bốn cạnh còn lại.

Cách luyện nhận biết EO

  1. Chỉ đếm, chưa sửa. Xáo khối, đếm số cạnh xấu, rồi kiểm tra lại từng viên. Mục tiêu đầu tiên là đếm đúng, sau đó mới đếm nhanh.
  2. Nhìn theo thứ tự cố định. Mặt trên, mặt dưới, rồi bốn cạnh tầng giữa. Cách đi một vòng cố định giúp không bỏ sót hay đếm trùng.
  3. Kiểm tra số chẵn. Ra số lẻ là đếm sai.
  4. Sửa không giới hạn thời gian. Khi đếm đã chắc, tập gom bốn cạnh lên mặt trước hoặc mặt sau rồi xoay.
  5. Bấm giờ phần quan sát. Dùng đồng hồ bấm giờ 3x3 và rút dần thời gian xuống dưới 15 giây.

Những lỗi hay gặp

  • Quên rằng tốt, xấu tính theo trục. Đổi mặt trước bằng y là phải đếm lại từ đầu.
  • Nhìn nhầm màu chính. Viên có trắng hoặc vàng thì chỉ nhìn ô trắng, vàng. Chỉ bốn viên không có trắng, vàng mới nhìn ô xanh lá hoặc xanh dương.
  • Áp quy tắc tầng trên cho tầng giữa. Ở tầng giữa, màu chính phải nhìn ra trước hoặc sau mới là tốt.
  • Dùng F hoặc B để di chuyển cạnh. Một nước F hay B một phần tư vòng lật bốn cạnh. Khi chỉ muốn di chuyển, dùng R, L, U, D hoặc F2, B2.

Bước tiếp theo

Nếu bạn chơi CFOP, chỉ cần nhớ hai điều: cạnh xấu cần F hoặc xoay khối khi ghép cặp, và cạnh tốt ở tầng trên cho dấu cộng vàng. Nếu muốn dùng EO triệt để, hãy thử phương pháp ZZ. Bài CFOP và Roux so sánh các phương pháp lớn.

Với ứng dụng EasyRubic, bạn có thể quét khối thật bằng camera và xem lời giải từng bước trên khối 3D. Tải EasyRubic và tập đếm cạnh xấu với chuỗi xáo trộn tiếp theo của bạn.

Nguồn tham khảo

Câu hỏi thường gặp

Định hướng cạnh Rubik (EO) là gì?

Là việc phân loại 12 viên cạnh thành cạnh tốt và cạnh xấu. Cạnh tốt có thể giải chỉ bằng L, R, U, D, F2, B2. Cạnh xấu cần ít nhất một nước F hoặc B một phần tư vòng.

Làm sao nhận biết cạnh xấu nhanh nhất?

Nhìn mặt trên và mặt dưới trước: ô cạnh màu cam hoặc đỏ là cạnh xấu, ô trắng hoặc vàng là cạnh tốt, ô xanh lá hoặc xanh dương thì xem ô bên kia của viên đó: trắng hoặc vàng là xấu, cam hoặc đỏ là tốt. Sau đó nhìn bốn cạnh tầng giữa ở mặt trước và mặt sau theo cùng cách.

Vì sao số cạnh xấu luôn là số chẵn?

Chỉ có F, F', B, B' làm thay đổi cạnh tốt, xấu, và mỗi nước đó lật đúng bốn cạnh. Khối đã giải có 0 cạnh xấu, nên số cạnh xấu luôn chẵn.

Người chơi CFOP có cần học EO không?

Không cần học thành một bước riêng. Nhưng hiểu EO giúp bạn biết vì sao một số cặp F2L cần F hoặc xoay khối, và vì sao đôi khi dấu cộng vàng xuất hiện sẵn sau F2L.

EOLine là gì?

Là bước đầu của phương pháp ZZ: sửa hết cạnh xấu và đặt hai cạnh trắng phía trước, phía sau ở mặt dưới thành một đường thẳng. Sau bước này, hai tầng đầu chỉ cần R, L, U.

EasyRubic Editorial

Những ghi chú dễ hiểu dành cho người muốn tự tay giải khối Rubik đầu tiên.

Sẵn sàng cho nước xoay đầu tiên?

Xem từ cách đọc ký hiệu đến từng bước hoàn thành khối.

Bắt đầu với bước 0

Học giải Rubik 3x3 từng bước · Bấm giờ Rubik 3x3 online