Giải rubik bịt mắt nghe như ảo thuật, nhưng thật ra là một kỹ năng ai cũng học được nếu đã giải được khối 3x3 bằng mắt. Bạn nhìn khối một lúc để ghi nhớ, đeo bịt mắt, rồi giải mà không nhìn lại lần nào. Bài này giải thích cách nó hoạt động, cách các viên được "đọc" thành chữ cái, và bốn công thức đầu tiên bạn cần, mỗi công thức có hình.

Bài dành cho người đã giải được 3x3 và đã biết ký hiệu Rubik. Mọi công thức trong bài đều được chạy thử trên trình mô phỏng khối Rubik của EasyRubic.

Giải bịt mắt gồm hai phần

Mỗi lần giải bịt mắt chia làm hai phần rõ ràng:

  1. Ghi nhớ (memo): bạn cầm khối, nhìn và nhớ xem từng viên đang nằm ở đâu. Không được xoay mặt nào.
  2. Thực hiện: bạn đeo bịt mắt và giải theo những gì đã nhớ, từng viên một.

Điểm khác lớn nhất so với giải thường: bạn không giải theo kiểu "nhìn rồi xử lý". Bạn giải theo một danh sách đã lập sẵn trong đầu. Vì không nhìn được, mỗi bước phải chỉ chạm đến đúng những viên đã định, và trả mọi thứ khác về chỗ cũ.

Luật thi bịt mắt của WCA

Ở giải đấu, nội dung 3x3 bịt mắt (thường viết là 3BLD) có luật riêng trong Điều B của bộ luật WCA (WCA Regulations):

  • Không có 15 giây quan sát. Đồng hồ chạy ngay từ lúc bạn bắt đầu ghi nhớ, nên thời gian ghi nhớ cũng tính vào kết quả.
  • Bạn tự mang bịt mắt. Khi ghi nhớ được cầm khối, nhưng không được xoay mặt nào và không được ghi chép ra giấy.
  • Bạn đeo bịt mắt rồi mới được xoay lượt đầu tiên. Nhìn khối bất cứ lúc nào sau đó là bị tính DNF (không hoàn thành).
  • Xong, bạn buông khối rồi dừng đồng hồ.

Nếu bạn chưa từng đi thi, bài thi đấu Rubik WCA nói thêm về các giải đấu WCA nói chung.

Bạn được giải nhiều lần trong một vòng và được xếp hạng theo lần tốt nhất, vì chỉ một chữ nhớ sai là cả lần giải hỏng. Kỷ lục thế giới của WCA hiện là 11,56 giây cho một lần giải và 13,97 giây cho trung bình (WCA). Tức là ghi nhớ và giải xong trong thời gian nhiều người mới chỉ đủ để giải bằng mắt.

Đọc khối thành chữ cái: Speffz

Để nhớ được vị trí 20 viên, người giải bịt mắt đặt cho mỗi ô màu một chữ cái. Cách đặt tên phổ biến nhất là Speffz, do Ville Seppänen và Rob Holt đề xuất năm 2010 (SpeedSolving Wiki).

Cách đặt rất gọn:

  • Cầm khối mặt trắng ở trên, xanh lá ở trước.
  • Đi qua sáu mặt theo thứ tự: trên, trái, trước, phải, sau, dưới.
  • Trên mỗi mặt, đánh chữ theo chiều kim đồng hồ, bắt đầu từ góc trên bên trái khi bạn nhìn thẳng vào mặt đó.
  • Góc và cạnh có hai bộ chữ riêng, mỗi bộ từ A đến X (24 chữ, 4 chữ cho mỗi mặt).

Ví dụ: mặt trên có các cạnh A (sau), B (phải), C (trước), D (trái). Mặt phải bắt đầu bằng chữ M.

Bảng chữ cho cạnh. Trên mỗi mặt, bốn chữ lần lượt là ô cạnh phía trên, bên phải, phía dưới, bên trái, khi bạn nhìn thẳng vào mặt đó (với mặt trên, phía trên là phía mặt sau; với mặt dưới, phía trên là phía mặt trước):

  • Mặt trên (trắng): A, B, C, D
  • Mặt trái (cam): E, F, G, H
  • Mặt trước (xanh lá): I, J, K, L
  • Mặt phải (đỏ): M, N, O, P
  • Mặt sau (xanh dương): Q, R, S, T
  • Mặt dưới (vàng): U, V, W, X

Bảng chữ cho góc, cùng cách nhìn như trên. Bốn chữ lần lượt là ô góc trên trái, trên phải, dưới phải, dưới trái:

  • Mặt trên (trắng): A, B, C, D
  • Mặt trái (cam): E, F, G, H
  • Mặt trước (xanh lá): I, J, K, L
  • Mặt phải (đỏ): M, N, O, P
  • Mặt sau (xanh dương): Q, R, S, T
  • Mặt dưới (vàng): U, V, W, X

Bạn để ý: cạnh có 24 chữ dù khối chỉ có 12 viên cạnh, vì mỗi viên cạnh có hai ô màu và mỗi ô màu có chữ riêng. Nhờ vậy, một chữ cho biết cả viên nằm ở đâu lẫn nằm theo chiều nào. Khi bạn đưa viên về đúng ô của chữ đó, viên tự nằm đúng chiều, nên cạnh bị lật hay góc bị xoay cũng được xử lý luôn trong các lần đổi. Góc cũng vậy: 8 viên, mỗi viên ba ô màu, thành 24 chữ.

Bạn không bắt buộc dùng Speffz, nhưng dùng chung một cách đặt tên giúp bạn đọc được hướng dẫn và trao đổi với người khác dễ hơn.

Cách nhớ: ghép chữ thành hình ảnh

Khi ghi nhớ, bạn lần theo các viên và đọc ra một chuỗi chữ, ví dụ "D L K B H Q". Nhớ một dãy chữ rời rất khó, nên người ta ghép hai chữ thành một cặp rồi biến mỗi cặp thành một hình ảnh hoặc một từ: "DL", "KB", "HQ".

Với người Việt, cách dễ nhất là chọn một từ bắt đầu bằng hai chữ đó, như "DL" là "Đà Lạt", rồi xâu các hình ảnh thành một câu chuyện ngắn. Một cách khác là đọc thầm chuỗi thành tiếng, như nhớ một câu hát. Bạn cứ thử cả hai, giữ cách nào thấy tự nhiên.

Mẹo cho người mới: tập ghi nhớ riêng trước. Nhớ chuỗi, chờ một phút, rồi viết ra để tự kiểm tra, khi đó chưa cần đeo bịt mắt.

Phương pháp cho người mới: Old Pochmann

Phương pháp được người mới dùng nhiều nhất là Old Pochmann (còn gọi Classic Pochmann), do Stefan Pochmann nghĩ ra. SpeedSolving Wiki gọi nó là một trong những cách giải bịt mắt đơn giản và dễ học nhất (SpeedSolving Wiki).

Ý tưởng: luôn có một vị trí cố định gọi là bộ đệm (buffer). Mỗi lần, bạn đổi chỗ viên đang ở bộ đệm với đúng chỗ của nó. Viên mới vào bộ đệm lại cho bạn biết lần đổi tiếp theo. Cứ thế, mỗi lần đổi đưa đúng một viên về nhà.

Đôi khi chính viên của bộ đệm quay về bộ đệm giữa chừng, trong khi vẫn còn viên nằm sai chỗ. Lúc đó bạn bắt đầu một vòng mới: đổi bộ đệm với một viên chưa đúng bất kỳ, rồi lần theo tiếp như cũ. Bài Old Pochmann chi tiết sắp tới sẽ hướng dẫn kỹ trường hợp này.

Để đổi chỗ, bạn chỉ cần vài công thức PLL quen thuộc. Đây là chỗ hình vẽ giúp nhiều nhất: mỗi hình dưới đây cho thấy khối trước và sau công thức, các viên liên quan được tô màu.

Cạnh: đổi bằng T-perm

Với cạnh, bộ đệm là cạnh trên bên phải (chữ B trong Speffz), và vị trí đổi là cạnh trên bên trái (chữ D). Công thức đổi là T-perm:

R U R' U' R' F R2 U' R' U' R U R' F'

Hình dưới: hai cạnh trên trái và trên phải đang đổi chỗ cho nhau. Một lần T-perm đưa cả hai về đúng chỗ.

Xem 3D trước và sau
  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

T-perm cũng đổi chỗ hai góc phải của mặt trên. Không sao: sau hai lần T-perm, hai góc này lại về chỗ cũ. Chỉ khi số lần đổi cạnh là số lẻ thì hai góc còn lệch, và bạn sửa nó bằng một bước "parity" ở giữa phần cạnh và phần góc. Bài Old Pochmann chi tiết sắp tới sẽ hướng dẫn bước này chi tiết.

Cạnh ở chỗ khác: dùng bước chuẩn bị

Khi cạnh cần đổi không nằm ở trên trái, bạn làm một bước chuẩn bị (setup) để đưa nó về trên trái, làm T-perm, rồi làm ngược bước chuẩn bị. Quy tắc duy nhất: bước chuẩn bị không được động vào bộ đệm và hai góc mà T-perm đổi.

Ví dụ, chữ X (ô mặt dưới của cạnh dưới bên trái) có bước chuẩn bị là L2: L2 đưa ô đó lên đúng ô mặt trên của cạnh trên trái.

L2 R U R' U' R' F R2 U' R' U' R U R' F' L2

  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Hình trước cho thấy cạnh trên phải và cạnh dưới trái đổi chỗ (cùng hai góc của T-perm). Ba phần L2, T-perm, L2 đưa tất cả về.

Góc: đổi bằng Y-perm rút gọn

Với góc, bộ đệm là góc trên sau bên trái (chữ A), và vị trí đổi là góc dưới trước bên phải, ô trên mặt phải (chữ P). Công thức là Y-perm bỏ bớt lượt F đầu và F' cuối:

R U' R' U' R U R' F' R U R' U' R' F R

  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Công thức này đổi chỗ góc trên sau trái với góc dưới trước phải, và đổi thêm hai cạnh trên sau với trên trái. Hai cạnh kia lại về chỗ sau mỗi hai lần đổi góc, giống chuyện hai góc ở phần cạnh.

Góc ở chỗ khác: bước chuẩn bị cho góc

Bước chuẩn bị cho góc không được động vào góc bộ đệm (trên sau trái). Ví dụ, chữ L (ô mặt trước của góc dưới trước bên trái) có bước chuẩn bị là một lượt D: D đưa ô đó sang đúng ô P trên mặt phải.

D R U' R' U' R U R' F' R U R' U' R' F R D'

  1. Bạn đang có (đầu vào)
  2. Sau công thức

Khi tập, bạn sẽ thấy mỗi chữ cái có một bước chuẩn bị riêng, và chỉ cần nhớ bước chuẩn bị là đủ, vì phần giữa luôn là T-perm hoặc Y-perm.

Old Pochmann có chậm không?

Có. Mỗi lần đổi chỉ đưa một viên về nhà, cộng thêm bước chuẩn bị và một công thức PLL. Theo SpeedSolving Wiki, một lần giải theo cách này có thể vượt 200 lượt xoay, trong khi người giải nhanh với cách giải tự do chỉ cần khoảng 70 đến 80 lượt (SpeedSolving Wiki).

Nhưng với người mới, chậm không phải vấn đề. Điều quan trọng là giải đúng. Old Pochmann dùng các công thức bạn đã biết, nên bạn chỉ phải học cách ghi nhớ và các bước chuẩn bị. Khi đã giải đúng đều đặn, bạn có thể chuyển sang các phương pháp nhanh hơn. Theo Wikipedia, 3-Style và M2 là hai trong những phương pháp nhanh và phổ biến nhất (Wikipedia). Nếu gặp từ lạ như M2, 3-Style hay 3BLD, xem bài thuật ngữ Rubik; bài các phương pháp giải Rubik so sánh các phương pháp giải khác.

Lộ trình tập cho người mới

  1. Thuộc T-perm và Y-perm rút gọn đến mức làm được khi nhắm mắt.
  2. Học Speffz: cầm khối, chỉ vào một ô bất kỳ và nói ra chữ của nó.
  3. Tập phần cạnh trước, mở mắt: đọc chuỗi chữ, làm từng lần đổi, kiểm tra sau mỗi lần.
  4. Thêm phần góc, rồi bước parity.
  5. Khi giải mở mắt mà không cần nhìn lại chuỗi, mới đeo bịt mắt.

Đừng nản nếu nhiều lần đầu bị DNF. Hầu hết lỗi đến từ một bước chuẩn bị làm ngược hoặc quên một chữ. Mỗi lần sai, mở mắt ra xem khối, bạn sẽ biết mình sai ở đâu. Một bài riêng về cách ghi nhớ khi giải bịt mắt sẽ đi sâu hơn vào phần ghi nhớ.

Bấm giờ các lần giải mở mắt trên đồng hồ bấm giờ 3x3 để biết bạn thực hiện nhanh đến đâu trước khi thêm phần ghi nhớ.

Video tham khảo

Muốn xem bằng hình ảnh chuyển động? Video ngắn dưới đây của kênh RUBIK BMT trên YouTube minh hoạ thêm cho nội dung bài. Video thuộc về kênh đó và được nhúng trực tiếp từ YouTube.

Mình Đã Học Được Cách Giải Rubik Bịt Mắt Chỉ Trong 30 Phút !!! || RUBIK BMTVideo · RUBIK BMT · YouTube

Nguồn tham khảo

Câu hỏi thường gặp

Giải rubik bịt mắt có khó không?

Khó hơn giải thường, nhưng không cần năng khiếu đặc biệt. Nếu bạn giải được 3x3 và thuộc T-perm, Y-perm, bạn đã có đủ công thức. Phần mới là ghi nhớ chuỗi chữ và các bước chuẩn bị.

Thời gian ghi nhớ có tính vào kết quả không?

Có. Theo luật WCA, 3x3 bịt mắt không có thời gian quan sát; đồng hồ chạy từ lúc bạn bắt đầu ghi nhớ đến lúc bạn dừng đồng hồ sau khi giải xong.

Người mới nên học phương pháp nào?

Old Pochmann. Nó chỉ cần T-perm và một bản rút gọn của Y-perm, cộng với các bước chuẩn bị ngắn. Sau này có thể chuyển sang M2 hoặc 3-Style để nhanh hơn.

Speffz là gì?

Là cách đặt một chữ cái cho mỗi ô màu của góc và cạnh, đi theo thứ tự các mặt trên, trái, trước, phải, sau, dưới. Nhờ đó vị trí của các viên được nhớ thành một chuỗi chữ.

Số liệu thi đấu dựa trên kết quả do World Cube Association sở hữu và duy trì, công bố tại worldcubeassociation.org/results, tính đến 16.10.2026.

EasyRubic Editorial

Những ghi chú dễ hiểu dành cho người muốn tự tay giải khối Rubik đầu tiên.

Sẵn sàng cho nước xoay đầu tiên?

Xem từ cách đọc ký hiệu đến từng bước hoàn thành khối.

Bắt đầu với bước 0

Học giải Rubik 3x3 từng bước · Bấm giờ Rubik 3x3 online