Khối Rubik được Ernő Rubik, một giảng viên kiến trúc người Hungary, phát minh năm 1974 tại Budapest. Ban đầu nó có tên "Khối lập phương kỳ diệu" (Bűvös kocka), được bán ở Hungary từ cuối năm 1977, rồi ra thế giới năm 1980 dưới cái tên Rubik's Cube. Đến nay, khoảng 500 triệu khối đã được bán ra, và kỷ lục thế giới giải khối 3x3 là 2,76 giây (tính đến ngày 28/09/2026).
Dưới đây là hành trình của khối lập phương sáu màu, từ một mô hình giảng dạy đến môn thể thao trí tuệ có hàng trăm nghìn người thi đấu.
Ernő Rubik và ý tưởng ban đầu
Ernő Rubik sinh ngày 13/7/1944 tại Budapest. Năm 1974, ông giảng dạy tại Trường Cao đẳng Nghệ thuật Ứng dụng Budapest (Iparművészeti Főiskola). Theo Wikipedia, ông tạo ra khối lập phương như một công cụ giảng dạy, khi đang tìm một bài toán hay cho sinh viên của mình, để minh hoạ các khái niệm về không gian ba chiều (Wikipedia – Ernő Rubik).
Điều thú vị là chính Rubik cũng không giải được ngay. Sau khi xáo trộn mô hình đầu tiên, ông mất khoảng một tháng mới đưa được nó về trạng thái ban đầu (Wikipedia – Ernő Rubik).
Từ bằng sáng chế Hungary đến cơn sốt toàn cầu
- 30/01/1975: Rubik nộp đơn xin cấp bằng sáng chế tại Hungary cho "Khối lập phương kỳ diệu". Bằng sáng chế HU170062 được cấp cuối năm đó (Wikipedia).
- Cuối năm 1977: những khối đầu tiên xuất hiện trong các cửa hàng đồ chơi ở Budapest.
- Tháng 9/1979: công ty Ideal Toy Corp ký thoả thuận đưa khối lập phương ra thị trường quốc tế.
- Tháng 1 và 2/1980: khối Rubik ra mắt quốc tế tại các hội chợ đồ chơi ở London, Paris, Nuremberg và New York. Cũng trong năm 1980, nó được đổi tên theo tên nhà phát minh, vì Ideal muốn một cái tên dễ nhận diện để đăng ký thương hiệu (Wikipedia).
- Cuối năm 1980: khối Rubik nhận giải đặc biệt của giải Trò chơi của năm tại Đức và các giải thưởng đồ chơi hay nhất tương tự ở Anh, Pháp và Mỹ.
Theo Wikipedia, tính đến tháng 1/2024, khoảng 500 triệu khối Rubik đã được bán trên toàn thế giới, giúp nó trở thành trò chơi giải đố và món đồ chơi bán chạy nhất thế giới (Wikipedia).
Những con số khiến khối Rubik trở nên huyền thoại
43 tỷ tỷ trạng thái
Một khối 3x3 tiêu chuẩn có 43.252.003.274.489.856.000 trạng thái khác nhau, tức khoảng 43 tỷ tỷ (Wikipedia). Nếu chỉ xoay ngẫu nhiên, gần như không có cơ hội giải được. Đó là lý do người ta cần phương pháp.
"Con số của Chúa" là 20
Câu hỏi "cần ít nhất bao nhiêu nước để giải bất kỳ trạng thái nào?" được trả lời vào tháng 7/2010. Nhóm Tomas Rokicki, Herbert Kociemba, Morley Davidson và John Dethridge chứng minh rằng mọi trạng thái của khối Rubik đều giải được trong 20 nước hoặc ít hơn. Con số này được gọi là "Con số của Chúa" (God's Number). Nghiên cứu sử dụng khoảng 35 năm CPU do Google tài trợ (cube20.org).
Lịch sử giải Rubik tốc độ (speedcubing)
Giải vô địch thế giới đầu tiên, 1982
Tháng 6/1982, Giải vô địch thế giới Rubik đầu tiên diễn ra tại Budapest. 19 người tham gia, và người Mỹ Minh Thai vô địch với thời gian 22,95 giây (Wikipedia – Speedcubing). Đây là giải duy nhất được công nhận chính thức cho tới khi giải vô địch được khôi phục vào năm 2003 (Wikipedia).
Hiệp hội Rubik Thế giới (WCA)
Năm 2004, World Cube Association (WCA) được thành lập để tổ chức và quản lý các cuộc thi giải Rubik quốc tế. Số giải đấu tăng từ 12 giải năm 2004 lên hơn 1.150 giải năm 2018 (Wikipedia – Speedcubing). Ngày nay, các giải WCA được tổ chức ở hơn 100 quốc gia.
Kỷ lục thế giới giải Rubik 3x3 hiện nay
Theo dữ liệu kỷ lục của WCA, tính đến ngày 28/09/2026:
- 3x3 – lượt đơn (single): 2,76 giây – Teodor Zajder (Ba Lan), giải GLS Big Cubes Gdańsk 2026.
- 3x3 – trung bình (average of 5): 3,51 giây – Yiheng Wang (Trung Quốc), giải Hefei Cubing League 3x3 III 2026.
Nguồn: WCA Records, WCA API, Wikipedia – List of world records in speedcubing.
Kỷ lục 2,76 giây được lập ngày 8/2/2026 tại Gdańsk, Ba Lan. Teodor Zajder là người đầu tiên phá mốc 3 giây, vượt qua kỷ lục 3,05 giây trước đó (Guinness World Records). Nếu so với 22,95 giây của Minh Thai năm 1982, tốc độ giải nhanh nhất đã tăng hơn 8 lần.
Với "trung bình", mỗi thí sinh giải 5 lần; thời gian tốt nhất và kém nhất bị loại, rồi lấy trung bình của 3 lần còn lại (Wikipedia).
Video kỷ lục 2,76 giây
Bắt đầu hành trình của riêng bạn
Bạn không cần giải trong 3 giây để tận hưởng khối Rubik. Hầu hết người chơi bắt đầu từ phương pháp từng tầng 7 bước, rồi mới chuyển dần sang CFOP. Ứng dụng EasyRubic giúp bạn đi bước đầu tiên: quét khối thật bằng camera, xem lời giải từng bước trên khối 3D, và học phương pháp từng tầng qua các bài ngắn.
Tải EasyRubic để bắt đầu giải khối Rubik của bạn.
Nguồn tham khảo
Frequently asked questions
Ai phát minh ra khối Rubik và vào năm nào?
Khối Rubik được Ernő Rubik, giảng viên kiến trúc người Hungary, phát minh năm 1974 tại Budapest.
Khối Rubik 3x3 có bao nhiêu trạng thái?
43.252.003.274.489.856.000 trạng thái, tức khoảng 43 tỷ tỷ. Dù vậy, mọi trạng thái đều giải được trong tối đa 20 nước.
Kỷ lục thế giới giải Rubik 3x3 là bao nhiêu?
Tính đến ngày 28/09/2026, kỷ lục lượt đơn là 2,76 giây của Teodor Zajder (Ba Lan), kỷ lục trung bình là 3,51 giây của Yiheng Wang (Trung Quốc), theo dữ liệu WCA.
Tên gốc của khối Rubik là gì?
Tên gốc tiếng Hungary là Bűvös kocka, nghĩa là "Khối lập phương kỳ diệu". Tên Rubik's Cube được dùng từ năm 1980.
This information is based on competition results owned and maintained by the World Cube Association, published at worldcubeassociation.org/results as of 28.09.2026.
Cover photo: Babak Mansouri / Wikimedia Commons, Public domain
Ready for your first turn?
Learn from reading notation to each step of a solved cube.
Start with step 0