Rubik nam châm: khác gì khối thường, có nên mua?

Rubik nam châm là gì?

Bên trong mỗi mảnh góc và mảnh cạnh có vài viên nam châm nhỏ. Chúng được đặt sao cho hai mảnh cạnh nhau hút chứ không đẩy nhau (Ruwix). Khi bạn xoay một tầng gần tới vị trí thẳng hàng, lực hút kéo tầng đó vào đúng chỗ. Tay bạn cảm nhận một cái "tách" nhẹ ở cuối mỗi lần xoay.

Ảnh trên là một khối speedcube đã tháo rời. Khối này không có nam châm, nhưng ở bản nam châm, các viên nam châm nằm khuất trong chính những mảnh góc và mảnh cạnh như thế này, nên khi khối đã lắp xong bạn không nhìn thấy chúng.

Nam châm trong khối Rubik không phải chuyện từ đầu đã có. Theo Wikipedia, năm 2016 hãng GAN ra mắt GAN356 Air UM, khối đầu tiên được sản xuất hàng loạt với nam châm gắn sẵn trong mảnh cạnh và mảnh góc. Năm 2017, GAN356 X là khối đầu tiên chỉnh được nam châm, nhờ các viên nam châm thay được. Năm 2021, GAN đưa ra khối sản xuất hàng loạt đầu tiên dùng MagLev (Wikipedia). Đến nay, Ruwix nhận xét nam châm đã thành chuẩn trên các khối cao cấp của các hãng.

Nam châm thay đổi cảm giác xoay thế nào?

Khác biệt lớn nhất là khối dừng đúng chỗ. SpeedCubeShop gọi đây là nâng cấp cảm giác lớn nhất cho người mới: tầng xoay dừng ở nơi bạn muốn thay vì trượt quá tay (SpeedCubeShop). Khi tầng nào cũng thẳng hàng sau mỗi lần xoay, lần xoay tiếp theo ít bị kẹt hơn.

Nhưng nam châm không phải càng mạnh càng tốt. Ruwix mô tả sự đánh đổi như sau (Ruwix):

Ý kiến của chúng tôi: với người mới, lực vừa hoặc hơi mạnh dễ chịu hơn, vì nó sửa giúp những lần xoay chưa chuẩn. Đây là nhận xét chung, không phải kết quả đo.

Thử cảm giác nam châm bằng một công thức

Khi cầm một khối nam châm mới (hoặc thử ở cửa hàng), cách nhanh nhất để cảm nhận là làm đi làm lại công thức R U R' U' (gọi là "sexy move", xem ký hiệu Rubik nếu bạn chưa quen chữ cái). Công thức chỉ dùng hai mặt nên tay bạn có thể xoay liên tục mà không phải đổi cách cầm.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Một lần R U R' U' làm xáo 7 mảnh ở góc phải phía trước. Làm liền 3 lần, các mảnh cạnh đã về chỗ cũ, chỉ còn 4 mảnh góc bị đảo:

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Làm đủ 6 lần, khối trở về đúng như lúc đầu. Nhờ vậy bạn thử bao nhiêu cũng được mà không làm rối khối. Trong lúc làm, để ý ba điều:

• Có cú "tách" rõ ở cuối mỗi lần xoay không? Nếu gần như không cảm thấy, nam châm yếu hoặc khối không có nam châm.
• Có bị kẹt khi xoay nhanh không? Nam châm kéo tầng về thẳng hàng nên khối ít kẹt hơn, và theo Cuboss, khối có thêm nam châm giữa mảnh cạnh và lõi còn khó kẹt hơn nữa (Cuboss). Nếu khối vẫn kẹt nhiều, hãy thử một khối khác để so sánh trước khi mua.
• Tay có mỏi không? Nam châm quá mạnh làm mỗi lần xoay nặng hơn. Nếu khối chỉnh được, giảm lực một nấc rồi thử lại.

Các kiểu chỉnh lực trên khối nam châm

Khối nam châm đời mới thường có nhiều chỗ để chỉnh. Đừng nhầm giữa chúng: mỗi thứ thay đổi một cảm giác khác nhau.

Chỉnh lực nam châm

Một số khối cho bạn đổi độ mạnh của nam châm mà không cần tháo ra. Ruwix kể hai ví dụ: GAN 356 XS dùng một cái gạt trên từng mảnh, còn GAN 11 M Pro có nam châm ở góc chỉnh được và kèm một bộ nam châm thay thế (Ruwix). Với kiểu gạt, theo Ruwix, nấc xa mảnh nhất là mạnh nhất, nấc giữa là trung bình, nấc sát mảnh là yếu nhất.

!Khối GAN 356 XS, loại khối chỉnh được lực nam châm, đang xoay dở một tầng Ảnh: [Timothy5597 / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:GAN_356_XS_(2019-11-21)_cropped,_resized_and_compressed.jpg), CC BY-SA 4.0

Lợi ích lớn nhất của việc chỉnh được nam châm: sở thích của bạn sẽ thay đổi khi giải nhanh hơn, và bạn chỉ cần gạt lại thay vì mua khối mới (Ruwix).

Chỉnh lò xo (dual adjustment)

Đây là kiểu chỉnh có từ trước khi có nam châm. Theo Cuboss, "dual adjustment" là cách gọi do MoYu phổ biến, gồm hai phần (Cuboss):

• Con ốc dưới nắp tâm: chỉnh các mảnh ép vào nhau chặt hay lỏng. Nới ốc thì khối nhanh hơn nhưng dễ bung mảnh và xoắn góc hơn.
• Độ cứng lò xo: chỉ thay đổi cảm giác nhanh hay dễ kiểm soát, không làm khối dễ bung hơn.

Ví dụ, H2 Rubik Shop ghi cả ba bản của MoYu Weilong WRM V9 đều có 9 nấc chỉnh lực kiểu này (rubikonline.vn).

MagLev: nam châm thay lò xo

Ở khối thường, mỗi mảnh tâm được giữ vào lõi bằng một con ốc và một lò xo. Khối MagLev bỏ lò xo, thay bằng hai vòng nam châm quanh con ốc đẩy nhau (Cuboss).

Trong ảnh là lõi của một khối dùng lò xo thường: các con ốc kim loại nối lõi với mảnh tâm. Ở khối MagLev, chỗ lò xo quanh con ốc được thay bằng cặp nam châm đẩy.

Nhìn từ bên ngoài, khối MagLev như MoYu RS3 M trong ảnh không khác gì khối thường. Muốn biết khối có MagLev hay không, hãy đọc tên bản trên hộp hoặc trang sản phẩm.

Theo Cuboss, MagLev không còn tiếng lò xo kêu, ít phải bảo dưỡng và thường nhanh hơn một chút. Đổi lại, bản MagLev đắt hơn, có thể nhanh đến mức khó kiểm soát trên khối vốn đã nhanh, và cắt góc kém hơn một chút (Cuboss). SpeedCubeShop coi MagLev là chuyện sở thích, không phải thứ bắt buộc (SpeedCubeShop).

Nam châm lõi (ball-core)

Đây là bộ nam châm thứ hai, nằm ở giữa khối. Theo Cuboss, kiểu "ball core" đặt một quả cầu nhỏ ở chính giữa với 8 viên nam châm hướng về 8 mảnh góc. Một số khối còn có nam châm đẩy giữa mảnh cạnh và lõi, kéo khối về lại hình lập phương ngay giữa lúc xoay nên rất khó bị kẹt (Cuboss).

SpeedCubeShop nhận xét nam châm lõi là nâng cấp thật cho người xoay nhanh, nhưng sẽ không làm người mới nhanh hơn một khối giá vừa phải đã chỉnh tốt (SpeedCubeShop).

Ví dụ: một mẫu khối, ba bản

Cùng một mẫu khối, mỗi bản thêm nam châm thì giá tăng theo. Đây là ba bản của MoYu Weilong WRM V9 ở H2 Rubik Shop, xem ngày 10/10/2026 (rubikonline.vn). Hôm đó cả ba bản đều hết hàng, nên đây là giá niêm yết, không phải giá bạn chắc chắn mua được:

Từ bản ít nam châm nhất lên bản nhiều nam châm nhất, giá niêm yết gấp hơn ba lần. Với người mới, bản đầu tiên là đủ.

Có nên mua Rubik nam châm không?

Có, nếu bạn mua khối để học giải thật sự. Lý do rất thực tế: khối nam châm không còn đắt. Ở ZyO Rubik ngày 10/10/2026, MoYu Meilong 3M, bản ghi rõ "đã được hãng mod nam châm", giá 97.500 đồng và còn hàng (ZyO Rubik). Cùng cửa hàng, Meilong 3 giá 75.000 đồng, nhưng trang sản phẩm không ghi khối có nam châm hay không (ZyO Rubik). Khi mua, hãy chọn bản ghi rõ "nam châm" hoặc "magnetic" trong tên hay phần mô tả, và hỏi lại người bán nếu không thấy ghi.

Công bằng mà nói, không phải ai cũng cho rằng người mới cần nam châm. Cuboss viết rằng với người mới, có nam châm hay không "không quan trọng lắm", nhưng ai định tập nhanh hoặc đi thi thì nên chọn bản nam châm (Cuboss). Còn SpeedCubeShop coi nam châm là tính năng đáng bỏ thêm vài đô la (SpeedCubeShop).

Cách chúng tôi chọn:

• Mua để học giải, hoặc mua cho trẻ học: chọn bản nam châm rẻ nhất của một hãng speedcube.
• Chỉ giải cho vui vài lần, hoặc để trưng bày: khối thường vẫn giải được bình thường.
• Đã giải dưới một phút và muốn nâng cấp: lúc này mới nên xem khối chỉnh được lực nam châm, MagLev hay nam châm lõi, vì bạn đã biết mình thích khối nhẹ hay chắc tay.
• Không cần mua khối đắt nhất. SpeedCubeShop cũng lưu ý khối nam châm giá rẻ không bền bằng khối tầm trung, nhưng với khối đầu tiên điều đó ít quan trọng (SpeedCubeShop).

Có khối rồi thì bắt đầu học ngay với bài cách giải Rubik 3x3 cho người mới.

Có nên tự gắn nam châm vào khối cũ?

Nếu khối của bạn không có nam châm hoặc không chỉnh được lực, người chơi có thể tự "mod". Ruwix nhắc hai cách: gắn thêm một viên nam châm chồng lên mỗi viên sẵn có, hoặc cạy nam châm cũ ra để thay viên khác. Chính Ruwix khuyên không nên cạy vì dễ làm hỏng nhựa (Ruwix).

Với người mới, lời khuyên của chúng tôi đơn giản hơn: đừng tự mod. Mua sẵn một khối có nam châm rẻ hơn và nhanh hơn nhiều so với mua nam châm rời, keo dán và mất công đặt đúng chiều cho từng viên. Nếu lỡ đặt sai chiều, hai mảnh sẽ đẩy nhau thay vì hút.

Rubik nam châm có được dùng ở giải WCA không?

Được. Hướng dẫn của luật WCA (bản 1/4/2026) ghi rõ khối có thể được cải tiến bên trong bằng cách mài, bôi trơn hoặc các thay đổi giúp khối ổn định hơn, và lấy nam châm làm ví dụ (điều 3h+) (WCA Guidelines). Vì vậy MagLev, nam châm lõi hay nam châm chỉnh được đều không làm khối mất hợp lệ.

Điều cần tránh là linh kiện điện tử: điều 3a4 cấm khối có Bluetooth, cảm biến, đèn hay động cơ (WCA Regulations). Một số khối thông minh cũng có nam châm, nhưng chúng không được dùng ở giải vì có mạch điện bên trong. Nếu định đi thi, xem thêm thi đấu Rubik WCA.

Có khối nam châm rồi, học gì tiếp?

Khối nam châm giúp bạn xoay chuẩn hơn, nhưng thời gian giải phụ thuộc vào phương pháp. Bắt đầu với cách giải Rubik 3x3 cho người mới, hoặc học theo khóa học từng bước của EasyRubic, nơi mỗi bước có hình minh họa:

Khi đã thuộc các bước, những công thức như R U R' U' ở trên sẽ xuất hiện rất nhiều. Lúc đó, một khối dừng đúng chỗ sẽ giúp bạn làm chúng liền mạch hơn.

Nguồn tham khảo

• Best Magnetic Speed Cubes – SpeedCubeShop (Lynn Brown)
• Magnetic Rubik's Cubes – Ruwix
• Frequently asked questions about cubes and speedcubing – Cuboss
• Gancube – Wikipedia
• WCA Regulations (bản 1/4/2026)
• WCA Guidelines (bản 1/4/2026)
• MoYu Weilong WRM V9 – H2 Rubik Shop
• Rubik 3x3 – ZyO Rubik
• Rubik 3x3 Meilong 3M Stickerless – ZyO Rubik