Phương pháp Petrus là gì? 5 bước giải Rubik 3x3

Petrus là gì?

Phương pháp mang tên Lars Petrus, một người chơi Rubik người Thụy Điển. Ông dùng nó để vô địch Thụy Điển và đứng thứ tư ở giải vô địch thế giới đầu tiên tại Budapest năm 1982 (Lars Petrus, Wikipedia). SpeedSolving Wiki ghi năm ra đời của phương pháp là 1981 (SpeedSolving Wiki).

Ý tưởng chính của Petrus: cách giải theo tầng cứ phải phá rồi dựng lại phần đã xong. Petrus thì dựng một khối lớn trước, sau đó chỉ xoay những mặt không chạm vào khối đó (Lars Petrus).

Petrus có năm bước:

1. Khối 2x2x2 ở một góc của khối Rubik.
2. Mở rộng thành khối 2x2x3.
3. Sửa hướng viên cạnh: mọi viên cạnh còn lại phải "đúng hướng".
4. Hoàn thành hai tầng chỉ bằng R và U.
5. Tầng cuối.

Cách đọc hình trong bài

• Mặt vàng ở trên, mặt trắng ở dưới, mặt xanh lá ở trước. Mặt trái màu đỏ, mặt phải màu cam.
• Khối 2x2x3 nằm ở dưới bên trái: hai tầng dưới của mặt đỏ. Hai mặt còn tự do là mặt vàng (trên) và mặt cam (phải).
• Mỗi hình có hai khối: bên trái là lúc trước khi làm chuỗi nước xoay, bên phải là lúc sau. Viên nào chưa cần quan tâm ở bước đó thì tô màu xám.

Mọi chuỗi nước xoay trong bài đều được chạy thử trên trình mô phỏng khối Rubik của EasyRubic. Nếu chưa quen R, U, R', xem bài Ký hiệu Rubik cho người mới.

Bước 1: Khối 2x2x2

Khối 2x2x2 gồm một viên góc, ba viên cạnh và ba viên trung tâm quanh nó. Trong bài, đó là góc dưới, sau, bên trái: viên góc trắng–đỏ–xanh dương.

Không có công thức cố định cho bước này. Cách dễ cho người mới: đặt hai viên cạnh trắng–đỏ và trắng–xanh dương quanh tâm trắng, rồi ghép viên góc với viên cạnh đỏ–xanh dương thành một cặp và đưa cả cặp vào.

Hình dưới: hai viên cạnh trắng đã đúng chỗ, cặp góc–cạnh còn lại đang ở tầng trên:

U L U' L'

Lars Petrus cho rằng bước này cần luyện nhiều nhất, vì mỗi lần xáo là một bài toán mới (Lars Petrus). Thử nhiều cách và chọn cách ít nước nhất.

Bước 2: Mở rộng thành khối 2x2x3

Thêm ba viên vào phía trước khối 2x2x2: viên cạnh trắng–xanh lá, viên góc trắng–đỏ–xanh lá và viên cạnh đỏ–xanh lá. Kết quả là hai tầng dưới của mặt đỏ, cộng thêm viên cạnh trắng phía trước và phía sau.

Đầu tiên đưa viên cạnh trắng–xanh lá về dưới trước. Hình dưới: viên đó đang nằm ở trên trước, nước F2 (xoay mặt trước nửa vòng) đưa nó xuống:

Sau đó ghép viên góc với viên cạnh đỏ–xanh lá thành một cặp và đưa vào khe trước bên trái:

U' L' U L

SpeedSolving Wiki ghi rằng với mỗi vị trí của khối 2x2x2 có ba hướng để mở rộng (SpeedSolving Wiki). Trong bài, khối luôn mở rộng về phía trước.

Bước 3: Sửa hướng viên cạnh

Đây là bước đặc biệt nhất của Petrus. Còn bảy viên cạnh chưa giải. Mỗi viên có thể đúng hướng hoặc sai hướng. Viên sai hướng không thể về đúng chỗ nếu chỉ xoay R và U, nên phải sửa trước.

Nhận ra viên cạnh sai hướng

Với mỗi viên cạnh, chọn một ô màu để nhìn:

• Viên có màu vàng hoặc trắng: nhìn ô vàng hoặc trắng.
• Viên không có vàng hay trắng: nhìn ô xanh lá hoặc xanh dương.

Sau đó:

• Viên nằm ở tầng trên hoặc tầng dưới: đúng hướng nếu ô đó nằm ở mặt trên hoặc mặt dưới.
• Viên nằm ở tầng giữa: đúng hướng nếu ô đó nằm ở mặt trước hoặc mặt sau.

Viên nào không thoả là viên sai hướng. Lars Petrus chỉ ra rằng số viên sai luôn là số chẵn, nên luôn sửa được theo từng cặp (Lars Petrus). Một điều tiện lợi: R và U không bao giờ biến viên đúng thành sai hay ngược lại, nên bạn được dùng R và U để đưa các viên sai về chỗ thuận tay.

Sửa hai viên sai bằng ba nước

Đặt hai viên sai ở trên phải và giữa phải phía trước, rồi làm:

F' U F

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Nước F' tạm kéo một phần khối 2x2x3 ra, nhưng nước F cuối đưa nó về nguyên vẹn.

Nếu hai viên sai nằm ở trên trái và giữa phải phía sau, dùng mặt sau thay cho mặt trước:

B U B'

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Có bốn hoặc sáu viên sai thì sửa từng cặp một. Lars Petrus ghi rằng mỗi trường hợp hai, bốn và sáu viên đều có cách sửa nhanh nhất riêng (Lars Petrus); khi đã quen, bạn có thể tìm hiểu thêm.

Bước 4: Hoàn thành hai tầng chỉ bằng R và U

Từ đây chỉ xoay R và U. Hai mặt này không chạm vào khối 2x2x3, và cũng không làm viên cạnh nào bị sai hướng lại. Lars Petrus nhắc: lỡ xoay mặt khác thì viên sai hướng sẽ quay lại, và bạn phải làm lại bước 3 (Lars Petrus). Ông cũng khuyên giữ chặt khối 2x2x3 bằng một tay và không đổi cách cầm.

Phần còn thiếu là hai tầng dưới của mặt cam: viên cạnh trắng–cam ở dưới, và hai cặp góc–cạnh ở phía sau và phía trước.

Viên cạnh trắng–cam chỉ cần R hoặc R2 là về chỗ. Hình dưới là cặp phía sau đi vào khe sau bên phải:

U' R' U R

Cặp cuối vào khe trước bên phải:

U R U' R'

Vì chỉ có hai mặt để xoay, bước này nhanh tay hơn ghép khối tự do. SpeedSolving Wiki ghi một nhược điểm: sau bước 3 thường phải xoay cả khối một lần để cầm thuận tay hơn (SpeedSolving Wiki).

Bước 5: Tầng cuối

Nhờ bước 3, cả bốn viên cạnh tầng trên đều đúng hướng. Khi xong hai tầng, bạn luôn thấy dấu cộng vàng ở mặt trên mà không cần làm gì thêm. Chỉ còn các viên góc và vị trí của các viên cạnh.

Theo SpeedSolving Wiki, tầng cuối có thể làm bằng nhiều cách: định hướng góc rồi hoán vị (OCLL và PLL), giải góc rồi giải cạnh (COLL và EPLL), hoặc giải cả tầng một lần bằng ZBLL (SpeedSolving Wiki). Người mới nên bắt đầu bằng ba bước nhỏ dưới đây, chỉ cần vài công thức.

5a. Lật các viên góc cho ô vàng lên trên

Nếu chỉ có một viên góc có ô vàng ở trên, đặt nó ở trước bên trái. Đây là công thức Sune:

R U R' U R U2 R'

Công thức Antisune là chiều ngược lại của Sune, cũng chỉ dùng R và U:

R U2 R' U' R U' R'

Gặp trường hợp khác (không có hoặc có hai viên góc vàng ở trên), làm giống bước mặt vàng trong khoá học 7 bước: dùng Sune, nhìn lại, rồi lặp đến khi cả bốn viên góc có ô vàng ở trên.

5b. Đổi chỗ các viên góc

Tìm hai viên góc nằm cạnh nhau có cùng màu ở một mặt bên. Có cặp như vậy thì đặt nó ở bên trái và làm công thức dưới để đổi chỗ hai viên góc bên phải:

R U R' U' R' F R2 U' R' U' R U R' F'

Không có cặp nào thì hai viên góc chéo nhau cần đổi chỗ:

F R U' R' U' R U R' F' R U R' U' R' F R F'

Hai công thức này có dùng F, nhưng không làm viên cạnh nào sai hướng. Chúng có thể đổi chỗ vài viên cạnh tầng trên, bước sau sẽ xếp lại.

5c. Đổi chỗ các viên cạnh

Nếu một viên cạnh đã đúng chỗ, đặt nó ở phía sau. Ba viên còn lại cần đổi vòng. Theo một chiều:

R U' R U R U R U' R' U' R2

Theo chiều ngược lại:

R2 U R U R' U' R' U' R' U R'

Nếu không viên nào đúng chỗ, làm một trong hai công thức trên một lần là sẽ có một viên đúng chỗ. Xong bước này là khối đã giải.

Petrus có gì hay, có gì khó?

Ưu điểm:

• Ít nước. SpeedSolving Wiki ước khoảng 45 nước khi dùng ZBLL cho tầng cuối, ít hơn CFOP (SpeedSolving Wiki).
• Ít công thức. Hai tầng đầu làm bằng suy nghĩ. Tầng cuối cần từ 2 đến 493 công thức tuỳ cách bạn chọn, theo SpeedSolving Wiki.
• Không phá phần đã xong. Đây là lý do Lars Petrus bỏ cách giải theo tầng (Lars Petrus).

Khó khăn:

• Ghép khối khó tối ưu, nhất là với người mới.
• Ghép khối kém thuận tay, dù đã biết finger trick (SpeedSolving Wiki).
• Ít người dùng và ít tài liệu. SpeedSolving Wiki ghi Petrus từng là phương pháp phổ biến thứ hai sau CFOP, nhưng đã ít người dùng hơn từ khi CFOP, Roux và ZZ lên ngôi.

Học phương pháp Petrus bắt đầu từ đâu?

1. Tự giải được bằng cách cho người mới trước. Nếu chưa, bắt đầu từ khoá học 7 bước.
2. Tập khối 2x2x2. Xáo khối, chỉ dựng khối 2x2x2, rồi xáo lại. Đếm số nước và cố giảm dần.
3. Tập mở rộng lên 2x2x3 cho đến khi không cần nghĩ lâu.
4. Tập nhận ra viên cạnh sai hướng trước khi xoay. Đây là kỹ năng Petrus và ZZ cùng dùng.
5. Dùng lại công thức tầng cuối bạn đã biết. Sune, đổi góc và đổi cạnh ở trên là đủ để giải trọn vẹn.

Muốn so sánh Petrus với các cách khác, xem bài các phương pháp giải Rubik, CFOP là gì? hoặc phương pháp Roux.

Nguồn tham khảo

• Petrus method (SpeedSolving.com Wiki)
• Solving Rubik's Cube for speed (Lars Petrus)
• Step 3: Twist the edges (Lars Petrus)
• Step 4: Finish 2 layers (Lars Petrus)
• Lars Petrus – Wikipedia