Look ahead Rubik: cách tập nhìn trước để giải không dừng

Look ahead là gì?

SpeedSolving Wiki gọi lookahead là "nghệ thuật nhìn thấy điều sắp đến": trong lúc đang giải một bước, bạn tìm sẵn các viên cần cho bước sau. Theo trang này, người có look ahead tốt giải gần như không có chỗ dừng, và vì vậy nhanh hơn (SpeedSolving Wiki).

J Perm định nghĩa gọn hơn: look ahead là theo dõi các viên khi chúng di chuyển, để đoán nhanh việc phải làm tiếp theo. Trang F2L của anh viết rằng người giải giỏi không dừng lại để nhận ra từng trường hợp, và look ahead tốt chính là khác biệt lớn nhất giữa người giải chậm và người giải nhanh (J Perm).

Nói theo cách của người mới: tay làm bước này, mắt đã ở bước sau.

Khi nào nên tập look ahead?

J Perm xếp look ahead vào phần dành cho người đang nhắm mốc dưới 20 giây. Lý do anh đưa ra: khi xoay nhanh, não không tập trung được vào nhiều việc cùng lúc. Vì vậy hãy tập các trường hợp F2L cho đến khi tay tự làm, rồi mới dồn sự chú ý vào việc tìm cặp tiếp theo (J Perm).

Điều đó không có nghĩa người mới phải chờ. Ngay ở bước 2 của khoá học, trong lúc tay đưa một góc trắng xuống, bạn đã có thể liếc tìm góc trắng tiếp theo ở tầng trên:

Thói quen nhỏ này là look ahead ở dạng đơn giản nhất. Khi bạn chuyển sang F2L trực giác, nó sẽ giúp bạn rất nhiều.

Ba mức của look ahead

Bài "Lookahead Progression Framework" trên CubeSkills, trang dạy giải Rubik của Feliks Zemdegs, chia kỹ năng này thành ba mức (CubeSkills):

Giữa các mức có nhiều bậc nhỏ. CubeSkills nhắc rằng chỉ theo dõi được một viên của cặp kế tiếp đã là khởi đầu tốt. Đừng ép mình theo dõi cả hai viên ngay từ ngày đầu.

Trước khi tập: những gì cần có

Cả ba bài tập dưới đây dùng F2L của CFOP. Nếu bạn còn đang giải theo phương pháp từng tầng, đọc Cách giải Rubik nhanh dưới 30 giây trước.

Cầm khối như trong bài F2L trực giác:

• Mặt trắng ở dưới, cross đã xong.
• Mặt xanh lá ở trước, mặt phải màu cam, mặt trái màu đỏ.
• Khe đang giải là khe trước phải: góc trắng, xanh lá, cam và cạnh xanh lá, cam.

Trong các hình F2L, khối bên trái là trường hợp bạn đang có, tầng trên để xám. Khối bên phải là kết quả, được lật lên cho mặt trắng nằm trên để bạn thấy hai tầng đã xong. Chưa quen ký hiệu R, U, F thì xem Ký hiệu Rubik cho người mới.

CubeSkills khuyên trước hết phải tự tin với lời giải của từng cặp, đến mức làm được mà không cần nhìn khối. Bốn cách chèn dưới đây là nền móng. Bạn nên làm được chúng mà không phải nghĩ.

Bốn cách chèn cần thuộc tay

Chèn ba nước, mặt R. Góc ngay trên khe, ô trắng hướng sang phải, ô cam hướng lên. Cạnh ở cạnh sau của tầng trên, ô xanh lá hướng lên. Lời giải R U R'.

Chèn ba nước, mặt F. Góc ngay trên khe, ô trắng hướng ra trước, ô xanh lá hướng lên. Cạnh ở cạnh trái của tầng trên, ô cam hướng lên. Lời giải F' U' F.

Cặp đã liền, mặt R. Góc trên khe với ô trắng hướng ra trước, cạnh ở cạnh phải của tầng trên. Hai ô xanh lá cùng hướng lên. Lời giải U R U' R'.

Cặp đã liền, mặt F. Góc trên khe với ô trắng hướng sang phải, cạnh ở cạnh trước của tầng trên. Hai ô cam cùng hướng lên. Lời giải U' F' U F.

Bài kiểm tra: xáo khối, tìm một trong bốn trường hợp này, nhìn kỹ, rồi nhắm mắt và làm. Mở mắt ra, cặp phải đã vào khe. CubeSkills gợi ý chính cách tập giải từng cặp khi nhắm mắt này trước khi tập theo dõi.

Bài tập 1: giải chậm, không bao giờ dừng

Đây là bài tập dễ bắt đầu nhất. Giải cả khối với tốc độ chậm đến mức tay không bao giờ phải dừng. Nếu bạn phải dừng để tìm viên, nghĩa là bạn xoay còn quá nhanh.

Lúc đầu thời gian sẽ tệ hơn bình thường. Đó là chuyện đúng. Mục tiêu của bài tập không phải thời gian, mà là cảm giác mắt đi trước tay.

CubeSkills lưu ý một điểm quan trọng: giải chậm giúp bạn biết look ahead là cảm giác thế nào, nhưng phần khó là mang thói quen đó vào những lượt giải tốc độ thật. Vì vậy hãy xen kẽ: vài lượt chậm, rồi một lượt bình thường, và cố giữ lại một chút sự bình tĩnh của lượt chậm.

Bài tập 2: máy đếm nhịp

Bài tập này biến "giải chậm" thành một con số cụ thể. Bật máy đếm nhịp (metronome) trên điện thoại, rồi xoay đúng một nước mỗi nhịp, không hơn không kém. CubeSkills dùng bài tập này để tập chỗ chuyển từ cross sang F2L và chỗ chuyển giữa các cặp (CubeSkills).

Chọn nhịp thế nào? Nhịp đúng là nhịp làm bạn phải cố mới theo kịp, nhưng không lỡ quá nhiều nhịp. Chúng tôi gợi ý bắt đầu ở 60 nhịp mỗi phút, tức một nước mỗi giây. Khi đã giải được vài lượt liền mà không lỡ nhịp nào, tăng thêm 5 đến 10 nhịp.

Để làm quen với nhịp trước khi giải thật, khởi động bằng R U R' U', một nước một nhịp. Làm sáu lần liền trên khối đã giải, khối trở về như cũ, nên bạn biết ngay mình có bấm sai không.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Nếu bạn thấy mình xoay bừa một nước chỉ để kịp nhịp, đó là dấu hiệu nhịp quá nhanh. Giảm xuống.

Bài tập 3: theo dõi cặp F2L

Đây là bài tập đưa bạn từ mức "nhận ra" lên mức "theo dõi". CubeSkills mô tả các bước như sau, chúng tôi viết lại cho dễ làm theo:

1. Xáo khối, làm cross.
2. Tìm cặp thứ nhất và nghĩ sẵn lời giải.
3. Trước khi xoay, tìm thêm một viên của cặp thứ hai.
4. Giải cặp thứ nhất, mắt bám theo viên của cặp thứ hai chứ không nhìn cặp đang chèn.
5. Khi cặp thứ nhất vào khe, bạn đã biết cặp thứ hai nằm ở đâu.

Vì sao làm được? Vì lời giải của cặp thứ nhất bạn đã thuộc tay. Lấy ví dụ trường hợp chèn ba nước R U R':

Ba nước này chỉ đụng vào mặt phải và tầng trên. Mọi viên không nằm ở mặt phải hay tầng trên sẽ đứng yên, ví dụ các viên ở khe trước trái và khe sau trái. Nếu viên bạn đang theo dõi nằm ở đó, mắt cứ nhìn nó, khỏi lo nó chạy đi đâu. Nếu nó ở tầng trên, nó sẽ đi theo nước U ở giữa.

Tập "biết trước" bằng mắt nhắm

CubeSkills còn gợi ý một bài tập cho mức cao nhất: nhắm mắt và đoán các viên sẽ đi đâu sau một chuỗi ngắn như R U R', rồi tăng dần lên các chuỗi 7 đến 8 nước.

Thử ngay với khối đã giải, mặt trắng ở dưới, mặt xanh lá ở trước. Làm R U R' và đoán: cặp góc trắng, xanh lá, cam và cạnh xanh lá, cam sẽ nằm ở đâu?

Đáp án (đã kiểm tra trên trình mô phỏng): cả cặp lên tầng trên, liền nhau ở phía trước bên trái. Viên cạnh nằm ở cạnh trước của tầng trên, ô xanh lá hướng lên, ô cam hướng ra trước. Viên góc nằm ở góc trước trái của tầng trên, ô xanh lá hướng lên, ô cam hướng ra trước, ô trắng hướng sang trái.

Đoán sai cũng không sao. Mở mắt, nhìn hình, rồi đi lại từng nước trong đầu: R đưa góc từ khe lên góc trước phải của tầng trên, U đưa nó sang góc trước trái, R' không đụng tới nó nữa.

Chậm lại ở ba nước cuối của mỗi cặp

Một mẹo của CubeSkills: xoay chậm lại ở vài nước cuối của mỗi cặp. Đó là lúc tay đang làm việc quen thuộc nhất, nên mắt rảnh để đi tìm cặp kế tiếp. Đổi một chút tốc độ ở đây lấy việc không phải dừng hẳn ở đầu cặp sau là đổi có lời.

Những thói quen giúp nhìn trước dễ hơn

Theo CubeSkills (CubeSkills):

• Bớt xoay cả khối. Mỗi lần xoay cả khối, mọi viên đổi chỗ trong tầm mắt và bạn phải tìm lại từ đầu.
• Tay êm, khối đứng yên. Xoay bình tĩnh dễ nhìn hơn xoay giật cục.
• Xoay nhanh hơn chưa chắc tốt hơn. Tốc độ tay cao có thể làm look ahead kém đi.
• Coi F2L là một dòng chảy, từ cross đến OLL, chứ không phải bốn cặp rời nhau.
• Đoán trước OLL. Khi đang giải cặp cuối, thử đoán trường hợp OLL, bắt đầu từ việc nhìn xem các cạnh vàng đã hướng lên chưa. Xem 2-look OLL nếu bạn chưa học OLL.

Finger trick cũng giúp: khi tay tự làm đúng nước, mắt mới rảnh để nhìn. Xem Finger trick Rubik.

Một tuần tập look ahead mẫu

Đây là lịch chúng tôi gợi ý, mỗi ngày khoảng 15 phút. Không phải quy định của ai, cứ điều chỉnh theo thời gian của bạn.

Đừng nản nếu ao12 tuần đầu không giảm, thậm chí tăng. Bạn đang đổi thói quen nhìn, và thói quen mới cần thời gian để nhanh.

Video tham khảo

Muốn xem bằng hình ảnh chuyển động? Video ngắn dưới đây của kênh 1Up Cubing trên YouTube minh hoạ thêm cho nội dung bài. Video thuộc về kênh đó và được nhúng trực tiếp từ YouTube.

Nguồn tham khảo

• Lookahead (SpeedSolving.com Wiki)
• CFOP Method - F2L (J Perm)
• Lookahead Progression Framework (CubeSkills)