Khối Rubik 4x4 được giải bằng cách quy về 3x3: gom bốn viên trung tâm của mỗi mặt thành một khối trung tâm, ghép 24 viên cạnh thành 12 cụm cạnh, rồi giải như khối 3x3. Nếu bạn đã giải được 3x3, bạn chỉ cần học thêm hai kỹ thuật và hai công thức cho những tình huống mà khối 3x3 không bao giờ có, gọi là parity.
Chưa giải được 3x3? Hãy bắt đầu với cách giải Rubik 3x3 cho người mới, vì bước 3 của bài này dùng lại toàn bộ cách giải đó.
Khối 4x4 khác khối 3x3 ở điểm nào?
- Có 56 viên nhìn thấy được: 24 viên trung tâm, 24 viên cạnh và 8 viên góc (Wikipedia). Mỗi cạnh của khối có hai viên cạnh nằm sát nhau. Khi hai viên đó đã cùng màu và đứng đúng chiều, bài này gọi chúng là một cụm cạnh.
- Không có viên trung tâm cố định. Bốn viên trung tâm của mỗi mặt đều di chuyển được, nên bạn phải tự xếp các màu đúng thứ tự.
- Có parity. Sau khi quy về 3x3, đôi khi một cụm cạnh bị lật ngược hoặc hai cụm cạnh đổi chỗ cho nhau theo cách không thể xảy ra trên 3x3. Khối vẫn giải được, chỉ cần thêm một công thức.
Ký hiệu mới. Chữ cái đứng riêng như R vẫn là lớp ngoài cùng. Rw là xoay hai lớp bên phải cùng lúc (w là wide, rộng). 2R là chỉ xoay lớp thứ hai tính từ bên phải, lớp ngoài đứng yên. Uw, Dw, 2L đọc tương tự. Dấu ' và số 2 giữ nguyên nghĩa như trong ký hiệu Rubik.
Bước 1: Gom các viên trung tâm
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Gom bốn viên trung tâm trắng trước, rồi bốn viên trung tâm vàng ở mặt đối diện, sau đó đến bốn mặt bên. Cách làm cho mọi mặt giống nhau: ghép hai viên trung tâm cùng màu thành một dải, ghép thêm một dải nữa, rồi đặt hai dải sát nhau thành khối trung tâm. Công thức Rw U2 Rw' đưa cột phải của khối trung tâm mặt trước lên mặt trên và đưa một cột của mặt trên xuống, còn khối trung tâm của bốn mặt kia không đổi. Nhờ vậy bạn gom được mặt mới mà không phá các khối trung tâm đã xong.
Vì không có viên trung tâm cố định, hãy xếp màu đúng thứ tự của khối: trắng đối diện vàng; khi trắng ở mặt trên và xanh lá ở mặt trước thì đỏ ở mặt phải, xanh dương ở mặt sau, cam ở mặt trái. Nếu quên, nhìn một viên góc: ba ô của viên góc cho biết ba mặt nào kề nhau.
Muốn so hình rồi xoay theo trên khối 3D: các trường hợp gom trung tâm có trong khoá 4x4, bước 1 đến 3.
Bước 2: Ghép 12 cụm cạnh
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Tìm hai viên cạnh có cùng hai màu. Đặt một viên ở cạnh giữa mặt trước và mặt trái, nửa trên, và viên kia ở cạnh giữa mặt trước và mặt phải, nửa dưới, sao cho ô ở mặt trái của viên thứ nhất cùng màu với ô ở mặt trước của viên thứ hai. Xoay U để cạnh giữa mặt trên và mặt phải là hai viên cạnh chưa ghép, rồi làm:
Uw' R U R' Uw
Hai viên được ghép thành một cụm cạnh và cất ở cạnh giữa mặt trên và mặt trái. Hai viên cạnh giữa mặt trên và mặt phải bị tách ra để thế chỗ, vì vậy chúng phải là cặp chưa ghép. Các khối trung tâm vẫn nguyên vẹn. Chỉ xoay các lớp ngoài để đưa viên cạnh về vị trí, vì lớp ngoài không bao giờ phá khối trung tâm hay tách cụm cạnh đã ghép.
Viên cạnh nằm sai nửa hoặc ô màu quay sai mặt? Đưa nó về cạnh giữa mặt trước và mặt phải rồi lật cạnh đó bằng R U R' F R' F' R. Công thức này lật cạnh giữa mặt trước và mặt phải tại chỗ và chỉ xáo vị trí các cụm cạnh của mặt trên, không tách cụm nào.
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Hai cụm cạnh cuối cùng không còn cặp chưa ghép nào để thế chỗ. Đặt chúng ở cạnh trước-trái và cạnh trước-phải như hình, rồi làm Uw' R U R' F R' F' R Uw: công thức đổi một viên cạnh giữa hai cạnh đó, và cả hai cùng được ghép xong.
Từng trường hợp ghép cạnh, có hình 3D: khoá 4x4, bước 4.
Bước 3: Giải như khối 3x3
Từ đây chỉ xoay các lớp ngoài cùng. Coi mỗi khối trung tâm là một viên trung tâm, mỗi cụm cạnh là một viên cạnh, rồi làm đủ bảy bước của khoá học 3x3: Chữ thập trắng, Viên góc tầng 1, Viên cạnh tầng 2, Chữ thập vàng, Mặt vàng, Đưa viên góc vàng về đúng chỗ, Đưa viên cạnh vàng về đúng chỗ. Nếu khối chạy suôn sẻ đến hết thì bạn đã giải xong. Nếu gặp một hình không có trong khoá học, đó là parity.
Bước này trong khoá học, có hình 3D: khoá 4x4, bước 5.
Bước 4: Xử lý parity
Xem 3D trước và sau
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Một cụm cạnh bị lật (OLL parity). Ở bước Chữ thập vàng, mặt vàng ở trên. Trên 3x3 luôn có 0, 2 hoặc 4 viên cạnh tầng 3 có ô vàng nằm ở mặt trên. Nếu bạn đếm được 1 hoặc 3 cụm cạnh như vậy, có một cụm đang bị lật. Xoay U để đưa một cụm cạnh tầng 3 có ô vàng nằm ở mặt trước (không phải mặt trên) về cạnh giữa mặt trên và mặt trước, rồi làm:
2R2 B2 U2 2L U2 2R' U2 2R U2 F2 2R F2 2L' B2 2R2
Công thức chỉ lật đúng cụm cạnh đó, mọi viên khác giữ nguyên. Sau đó tiếp tục bước Chữ thập vàng như thường.
- Bạn đang có (đầu vào)
- Sau công thức
Hai cụm cạnh đổi chỗ (PLL parity). Ở bước cuối, nếu các viên góc vàng đã đúng chỗ mà các cụm cạnh tầng 3 không giống hình nào của khoá học, ví dụ chỉ có hai cụm đổi chỗ cho nhau, hãy làm:
2R2 U2 2R2 Uw2 2R2 Uw2 U2
Công thức đổi chỗ hai cụm cạnh tầng 3: cụm ở cạnh giữa mặt trên và mặt trước với cụm ở cạnh giữa mặt trên và mặt sau. Sau đó làm lại bước Đưa viên cạnh vàng về đúng chỗ. Theo J Perm, mỗi loại parity xuất hiện ở khoảng một nửa số lần giải (J Perm), nên gặp parity là chuyện bình thường, không phải do bạn làm sai.
Hai loại parity, có hình và xoay theo: OLL parity và PLL parity.
Người giỏi nhất giải 4x4 trong bao lâu?
Theo dữ liệu của WCA tính đến ngày 29/09/2026, kỷ lục thế giới 4x4 là 15,18 giây cho một lượt giải và 18,56 giây cho trung bình. Kỷ lục Việt Nam là 17,46 giây và 20,02 giây (WCA). Video dưới đây ghi lại lượt trung bình 18,56 giây.
Nguồn tham khảo
Câu hỏi thường gặp
Chưa giải được 3x3 thì có học 4x4 được không?
Nên học 3x3 trước. Hai bước đầu của 4x4 chỉ chuẩn bị khối, còn phần giải chính vẫn là bảy bước của 3x3.
Giải 4x4 cần thuộc thêm bao nhiêu công thức?
Năm: ghép cụm cạnh, lật cạnh, ghép hai cụm cạnh cuối và hai công thức parity. Công thức gom viên trung tâm chỉ có ba nước và dễ tự hiểu.
Vì sao 4x4 có parity còn 3x3 thì không?
Trên 3x3, viên trung tâm cố định và mỗi cạnh chỉ có một viên cạnh. Trên 4x4, mỗi cụm cạnh do hai viên cạnh ghép lại và các viên trung tâm cùng màu có thể đổi chỗ mà mắt không thấy, nên khối có thể rơi vào trạng thái mà 3x3 không bao giờ có.
Gặp parity có phải làm lại từ đầu không?
Không. Làm công thức parity tương ứng rồi tiếp tục ngay bước đang dở.
Số liệu thi đấu dựa trên kết quả do World Cube Association sở hữu và duy trì, công bố tại worldcubeassociation.org/results, tính đến 29.09.2026.
Ảnh bìa: Mike Gonzalez (TheCoffee) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Sẵn sàng cho nước xoay đầu tiên?
Xem từ cách đọc ký hiệu đến từng bước hoàn thành khối.
Bắt đầu với bước 0