Cách ghép tâm Rubik 4x4: từ dải tâm đến hai tâm cuối

Tâm của khối 4x4 khác 3x3 thế nào?

Mỗi mặt 4x4 có bốn ô trung tâm, cả khối có 24 viên như vậy (Wikipedia). Không viên nào cố định: chúng đi lại tự do giữa các mặt. Vì vậy bạn phải tự gom bốn ô cùng màu lại, và tự đặt sáu tâm đúng thứ tự.

Trong bài, hai ô trung tâm cùng màu nằm cạnh nhau gọi là một dải tâm. J Perm gọi nó là "bar" (J Perm). Hai dải đặt sát nhau là một tâm hoàn chỉnh.

Cách đọc hình. Mỗi hình gồm hai khối: trước và sau chuỗi nước. Chỉ các ô trung tâm có màu, viên cạnh và viên góc tô xám vì ở bước này chưa cần để ý đến chúng. Hình chỉ nhìn được mặt trên, mặt trước và mặt phải.

Thứ tự màu của sáu tâm

Khối 3x3 có tâm cố định nên không bao giờ sai thứ tự. Trên 4x4, bạn có thể ghép xong cả sáu tâm mà vẫn sai, và chỉ phát hiện khi giải tới tầng cuối. Hãy nhớ thứ tự trước khi bắt đầu:

• Trắng đối diện vàng, xanh lá đối diện xanh dương, đỏ đối diện cam.
• Khi trắng ở trên và xanh lá ở trước thì đỏ ở mặt phải.
• J Perm cho một cách nhớ: cầm trắng ở mặt trái, đi từ dưới lên qua mặt trước, mặt trên, mặt sau, bạn gặp lần lượt xanh dương, cam, xanh lá, đỏ (viết tắt BOGR, rồi lặp lại).

Theo Ruwix, một số hãng đổi màu hoặc vị trí màu trên khối của họ (Ruwix). Nếu khối của bạn khác, nhìn một viên góc: ba ô của nó cho biết ba màu nào kề nhau và theo chiều nào. Cả J Perm và Ruwix đều gợi ý cách này.

Bước 1: Tâm thứ nhất (trắng)

Cả J Perm và Ruwix đều bắt đầu với tâm trắng, rồi tâm vàng ở mặt đối diện. Lúc này chưa có gì phải giữ, nên bạn xoay thoải mái.

Cầm khối cho mặt trắng muốn làm ở trên. Tìm hai ô trắng, xoay các lớp cho chúng nằm cạnh nhau thành một dải. Làm thêm một dải nữa, rồi ghép hai dải lại.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Ghép hai dải. Trong hình, một dải trắng nằm ở cột trái của mặt trên, dải còn lại đứng dọc ở cột phải của mặt trước. Một nước Rw đưa cột phải của mặt trước lên mặt trên, và tâm trắng xong. Nếu dải trên mặt trên đang nằm ở cột phải, xoay U trước để nó sang cột trái, nếu không Rw sẽ đẩy nó ra sau.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Thêm ô cuối cùng. Mặt trên đã có ba ô trắng, chỗ trống ở góc xa bên trái. Ô trắng còn thiếu nằm ở hàng dưới, cột phải của mặt trước. Làm Rw U Rw': Rw nâng ô trắng lên mặt trên, U xoay nó vào cột trái cạnh các ô trắng khác, Rw' trả cột phải về. Đây là chuỗi nước Ruwix dùng để thêm từng ô vào tâm.

Bước 2: Tâm thứ hai (vàng, đối diện tâm trắng)

Lật khối cho tâm trắng ở mặt dưới, mặt trên là chỗ của tâm vàng. Từ đây có một luật mới: mọi lần xoay Rw phải được trả lại bằng Rw'. Một nước Rw đứng riêng sẽ kéo cột phải của tâm trắng ra khỏi mặt dưới. Một cặp Rw ... Rw' thì đưa cột đó đi rồi trả về đúng chỗ.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Thêm cả một dải. Trong hình, mặt trên có một dải vàng ở cột phải và mặt trước có một dải vàng cũng ở cột phải. Làm Rw U2 Rw': Rw nâng dải ở mặt trước lên, U2 chuyển nó sang cột trái, Rw' đưa dải vàng cũ quay về cột phải. Tâm vàng xong, tâm trắng ở dưới vẫn nguyên vẹn.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Thêm một ô. Giống ô cuối của tâm trắng: chỗ trống ở góc xa bên trái mặt trên, ô vàng ở hàng dưới, cột phải mặt trước, rồi làm Rw U Rw'. Nếu ô vàng ở chỗ khác của mặt trước, xoay F (hoặc F2, F') để đưa nó về hàng dưới, cột phải. F không chạm vào tâm trắng hay tâm vàng.

Bước 3: Bốn tâm ở giữa

Cầm khối cho tâm trắng ở mặt trái, tâm vàng ở mặt phải, và giữ cách cầm này đến hết bài. Bốn tâm còn lại nằm ở mặt trên, mặt trước, mặt dưới và mặt sau. Các nước Rw, U và F không chạm vào tâm trắng và tâm vàng, nên chỉ dùng chúng là đủ.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Tâm thứ ba. Chọn màu nào cũng được, nhưng nhớ thứ tự BOGR ở trên. Theo J Perm: làm một dải, dựng nó đứng dọc, làm dải thứ hai cùng màu, rồi ghép chúng. Trong hình, mặt trước có dải xanh lá ở cột trái, mặt trên có dải xanh lá ở cột phải. Một nước Rw' hạ dải đó xuống mặt trước. Với tâm thứ ba, bạn được xoay Rw một mình vì chưa có tâm giữa nào để phá.

Tâm thứ tư. Đặt nó ở mặt trên, ngay cạnh tâm vừa làm. Từ lúc này, giống bước 2, mỗi Rw phải có Rw' đi kèm để không phá tâm ở mặt trước. J Perm gợi ý đặt hai dải cùng màu ở cùng một phía rồi mới ghép. Các hình ở phần tiếp theo dùng đúng những chuỗi nước này.

Bước 4: Hai tâm cuối

Còn hai tâm chưa xong, nằm ở mặt trên và mặt trước. Trong các hình dưới, mặt trên là tâm đỏ, mặt trước là tâm xanh lá, bốn tâm kia đã xong. Màu của bạn có thể khác, cách làm giống hệt. Tìm hình giống khối của bạn nhất rồi làm theo.

Hai dải đứng dọc

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Mỗi mặt có một dải đỏ và một dải xanh lá. Xoay U để dải xanh lá của mặt trên nằm ở cột trái. Xoay F để dải đỏ của mặt trước nằm ở cột phải. Làm Rw U2 Rw': hai dải đổi chỗ cho nhau, cả hai tâm xong.

Một dải nằm ngang

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Nếu dải trên mặt trên nằm ngang, xoay U một lần cho nó đứng dọc, rồi làm như trường hợp trên. Trong hình, dải xanh lá nằm ở hàng gần bạn, và U đưa nó sang cột trái.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Nếu dải trên mặt trước nằm ngang, xoay F cho nó đứng dọc. Trong hình, dải đỏ nằm ở hàng trên của mặt trước, và F dựng nó vào cột phải.

Ba ô một màu, một ô lạc

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Mặt trên có ba ô đỏ, ô xanh lá lạc ở góc xa bên trái. Mặt trước có ba ô xanh lá, ô đỏ lạc ở hàng dưới, cột phải. Làm Rw U Rw', giống cách thêm ô cuối của tâm trắng.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Nếu ô đỏ ở mặt trước nằm ở hàng trên, cột phải, thì ô xanh lá trên mặt trên phải ở góc gần bên trái, như hình. Làm Rw U' Rw'. Xoay U để ô lạc của mặt trên đến đúng góc đó trước khi làm.

Hai ô chéo nhau

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Mặt trên có hai ô đỏ chéo nhau và hai ô xanh lá chéo nhau. Không có dải nào để ghép, nên cần làm hai lần. Với mặt trước như hình (dải đỏ ở cột phải), làm Rw U Rw' U2 Rw U Rw'. Lần đầu tạo ra một dải, lần thứ hai ghép xong.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Nếu ô chéo nằm ở mặt trước còn mặt trên có hai dải đứng dọc (dải đỏ ở cột phải), làm Rw U Rw' F2 Rw U Rw'. Ở giữa là F2 thay cho U2, vì lần này mặt cần xoay là mặt trước.

Nếu khối của bạn chưa giống hình nào, xoay U hoặc F rồi so lại. Hai nước này chỉ xoay tâm của chính mặt đó, không làm hỏng tâm nào khác.

Lỡ ghép sai thứ tự màu thì sửa thế nào?

Đôi khi bạn chỉ phát hiện hai tâm đặt sai chỗ sau khi đã ghép xong cả sáu, thậm chí sau khi đã ghép xong cạnh. Không cần làm lại từ đầu. J Perm cho hai chuỗi nước đổi chỗ nguyên hai tâm. Chúng chỉ gồm nước xoay hai lớp và lớp ngoài, nên không tách cụm cạnh nào, nhưng sẽ xáo lại vị trí cạnh và góc. Vì vậy hãy sửa trước khi bắt đầu giải như 3x3.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Đổi tâm mặt trên với tâm mặt trước: Rw' F2 Rw2 U2 Rw'. Trong hình, tâm xanh lá nằm nhầm trên mặt trên, tâm trắng nằm nhầm ở mặt trước.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Đổi tâm mặt trên với tâm mặt dưới: Rw2 U2 D2 Rw2. Trong hình, tâm vàng đang nằm trên mặt trên. Sau chuỗi nước, nó về mặt dưới và tâm trắng lên trên.

Mẹo ghép tâm nhanh hơn

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

• Làm trắng rồi đến vàng ngay. Hai tâm đối diện xong sớm thì bốn tâm còn lại chỉ cần Rw, U và F.
• Nhìn trước tâm kế tiếp. Trong lúc làm tâm trắng, để ý xem các ô vàng đang ở đâu.
• Ưu tiên ghép cả dải. Một lần Rw U2 Rw' đưa hai ô vào tâm, nhanh gấp đôi thêm từng ô.
• Kiểm tra thứ tự màu ngay sau bước tâm. Phát hiện ở đây thì sửa nhẹ nhàng, phát hiện ở tầng cuối thì phải giải lại phần 3x3.

Video tham khảo

Muốn xem bằng hình ảnh chuyển động? Video ngắn dưới đây của kênh linh HB Vlogs trên YouTube minh hoạ thêm cho nội dung bài. Video thuộc về kênh đó và được nhúng trực tiếp từ YouTube.

Nguồn tham khảo

• How To Solve The 4x4 Rubik's Cube – J Perm
• 4x4x4 Rubik's Cube (Rubik's Revenge) – Ruwix
• Rubik's Revenge – Wikipedia