Phương pháp Ortega 2x2: giải Rubik 2x2 nhanh hơn

Phương pháp Ortega là gì?

Theo SpeedSolving Wiki, đây là một phương pháp giải góc trước. Jeffrey Varasano đã mô tả một cách làm tương tự từ năm 1981, còn Victor Ortega là người làm nó nổi tiếng khoảng năm 2000, nên nhiều người còn gọi là phương pháp Varasano hoặc Varasano-Ortega. Ngày nay nó được biết đến chủ yếu như phương pháp 2x2 trình độ trung cấp.

Ba bước của Ortega:

1. Một mặt: làm cả mặt trắng, không cần khớp màu ở các mặt bên.
2. OLL: lật khối cho mặt trắng xuống dưới, rồi làm cả mặt trên thành màu vàng. 7 trường hợp, 7 công thức.
3. PBL: đưa 8 viên góc về đúng chỗ ở cả hai tầng cùng một lúc. 5 trường hợp, 5 công thức.

So với cách từng tầng, bạn bỏ được việc khớp màu mặt bên ở bước 1, và mỗi bước sau chỉ cần một công thức thay vì làm đi làm lại cùng một công thức.

Bước 1: Làm một mặt

Mục đích: cả mặt trắng cùng màu. Màu ở các mặt bên không cần khớp nhau: viên góc nào sai chỗ sẽ được sửa ở bước PBL.

Đây là điểm làm Ortega nhanh hơn: chỉ cần ô trắng nằm đúng mặt, nên bước này thường rất ngắn. Theo SpeedSolving Wiki, nếu giải tối ưu thì một mặt cần trung bình chưa tới 4 nước và không bao giờ quá 5 nước. Lúc đầu bạn chưa cần đạt con số đó: cứ dùng các công thức lắp viên góc quen thuộc, chỉ là không cần chọn viên góc đúng chỗ.

Cầm mặt trắng ở dưới. Đưa viên góc trắng lên ngay trên chỗ trống ở trước bên phải, rồi làm theo hướng của ô trắng. Trong các hình dưới, mặt trắng nằm dưới, các viên góc trắng giữ màu, các viên góc vàng tô xám.

Ô trắng ở mặt phải: R U R′

Ô trắng ở mặt trước: F′ U′ F

Ô trắng ở mặt trên: R U2 R′ U′ R U R′

Khi đã quen, hãy tập nhìn trước cả mặt trong lúc quan sát, và tập làm mặt bằng màu khác ngoài trắng. Mặt nào ít nước nhất thì làm mặt đó.

Bước 2: OLL, làm vàng cả mặt trên

Mục đích: mặt trắng vẫn ở dưới, cả mặt trên thành màu vàng. Chưa cần quan tâm viên góc nào ở đâu.

Nhìn mặt trên: có bao nhiêu ô vàng nằm ở mặt trên, và các ô vàng còn lại nhìn về phía nào. Xoay U cho khớp với một trong 7 hình dưới đây, rồi làm công thức tương ứng. Trong hình, các viên góc vàng giữ màu, tầng dưới tô xám. Nhiều công thức trong số này giống công thức OLL của 3x3 nhưng ngắn hơn, vì 2x2 không có viên cạnh và viên trung tâm (SpeedCube Australia).

Sune: một ô vàng ở mặt trên

Ô vàng mặt trên ở trước bên trái. Viên trước bên phải có ô vàng nhìn ra trước, viên sau bên phải nhìn sang phải, viên sau bên trái nhìn ra sau.

R U R′ U R U2 R′

Antisune: một ô vàng ở mặt trên, xoay ngược

Ô vàng mặt trên ở sau bên phải. Viên trước bên trái nhìn ra trước, viên trước bên phải nhìn sang phải, viên sau bên trái nhìn sang trái.

R U2 R′ U′ R U′ R′

H: hai ô vàng ở trước, hai ô vàng ở sau

Không ô vàng nào ở mặt trên. Hai viên phía trước có ô vàng nhìn ra trước, hai viên phía sau nhìn ra sau.

R2 U2 R U2 R2

Pi: hai ô vàng ở mặt trái

Không ô vàng nào ở mặt trên. Hai viên bên trái nhìn sang trái, viên trước bên phải nhìn ra trước, viên sau bên phải nhìn ra sau.

F R U R′ U′ R U R′ U′ F′

U: hai ô vàng trên mặt trên, hai ô vàng cùng nhìn sang trái

Hai viên bên phải có ô vàng ở mặt trên. Hai viên bên trái có ô vàng cùng nhìn sang trái.

F R U R′ U′ F′

T: hai ô vàng trên mặt trên, hai ô vàng nhìn ra hai phía

Hai viên bên phải có ô vàng ở mặt trên. Viên trước bên trái nhìn ra trước, viên sau bên trái nhìn ra sau.

R U R′ U′ R′ F R F′

L: hai ô vàng chéo nhau trên mặt trên

Viên trước bên phải và viên sau bên trái có ô vàng ở mặt trên. Viên trước bên trái nhìn ra trước, viên sau bên phải nhìn sang phải.

F R U′ R′ U′ R U R′ F′

Bước 3: PBL, đưa cả hai tầng về đúng chỗ

Mục đích: mặt trên vàng, mặt dưới trắng, và cả 8 viên góc về đúng chỗ. Xong bước này là khối đã giải, có thể chỉ cần xoay U hoặc D một chút để hai tầng thẳng hàng.

Cách nhận ra trường hợp: đếm "thanh"

Nhìn từng tầng ở bốn mặt bên. Nếu hai ô của cùng một tầng trên một mặt bên cùng màu, đó là một thanh. Mỗi tầng chỉ có thể ở một trong ba trạng thái:

• Bốn thanh: tầng đã đúng, chỉ cần xoay tầng đó cho thẳng hàng.
• Một thanh: hai viên góc cạnh nhau cần đổi chỗ (gọi là đổi kề).
• Không thanh nào: hai viên góc chéo nhau cần đổi chỗ (gọi là đổi chéo).

Ghép trạng thái của hai tầng là ra trường hợp. Có 5 kiểu ghép khác nhau, mỗi kiểu một công thức. Khi tầng có vấn đề nằm ở dưới, bạn lật khối để nó lên trên rồi dùng cùng công thức.

Trong các hình dưới, cả 8 viên góc giữ màu.

Một thanh ở trên, tầng dưới đã đúng

Xoay U để thanh nằm ở mặt trái, rồi làm (đây là công thức T-perm của 3x3):

R U R′ U′ R′ F R2 U′ R′ U′ R U R′ F′

Không thanh nào ở trên, tầng dưới đã đúng

Không cần xoay U trước (công thức Y-perm của 3x3):

F R U′ R′ U′ R U R′ F′ R U R′ U′ R′ F R F′

Một thanh ở trên, một thanh ở dưới

Xoay U và D để cả hai thanh cùng nằm ở mặt trước, rồi làm:

R2 U′ B2 U2 R2 U′ R2

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Không thanh nào ở cả hai tầng

Công thức ngắn nhất của Ortega, không cần xoay U hay D trước:

R2 F2 R2

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Một thanh ở trên, không thanh nào ở dưới

Xoay U để thanh nằm ở mặt trước, rồi làm:

R U′ R F2 R′ U R′

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Khi tầng dưới mới là tầng có vấn đề: lật khối

Ba trường hợp còn lại chỉ là ba trường hợp trên nhưng lộn ngược. Lật khối (mặt trắng lên trên) để tầng có thanh hoặc tầng chưa đúng nằm ở trên, rồi dùng đúng công thức đã học. Trong ba hình dưới, mặt trắng ở trên.

Không thanh nào ở trên, một thanh ở dưới: lật khối, xoay U để thanh nằm ở mặt trước, làm R U′ R F2 R′ U R′.

1. Bạn đang có (đầu vào)
3. Sau công thức

Tầng trên đã đúng, một thanh ở dưới: lật khối, xoay U để thanh nằm ở mặt trái, làm T-perm.

Tầng trên đã đúng, không thanh nào ở dưới: lật khối, làm Y-perm.

Học Ortega theo thứ tự nào?

1. Làm một mặt không khớp màu bên. Không cần công thức mới, chỉ là bỏ thói quen khớp màu.
2. PBL trước OLL. Trong lúc chưa thuộc OLL, bạn có thể làm vàng mặt trên bằng Sune như ở bài 2x2 cho người mới, rồi dùng PBL. Bắt đầu với R2 F2 R2 (hình dưới) và T-perm.

[cube2 BDL BDR DFL DFR BLU BRU FLU FRU: z2 R2 F2 R2] 3. OLL sau cùng. Sune và Antisune bạn có thể đã biết; H, U và T rất ngắn; Pi và L để cuối.

Mỗi lần học một công thức, xáo khối, làm tới bước đó, và chỉ dùng công thức mới khi gặp đúng trường hợp. Khi chưa chắc một nước, xem lại trang ký hiệu Rubik.

Video tham khảo

Muốn xem bằng hình ảnh chuyển động? Video ngắn dưới đây của kênh J Perm trên YouTube minh hoạ thêm cho nội dung bài. Video thuộc về kênh đó và được nhúng trực tiếp từ YouTube.

Nguồn tham khảo

• Ortega Method – SpeedSolving Wiki
• How to solve a 2x2 using Ortega Method | INTERMEDIATE – SpeedCube Australia